Кіріспе

Сансерифтік қаріптер тобы

Calibri (/k//ə/'/l//iː//b//r//i/) – гуманистік немесе заманауи стильдегі сансерифтік қаріптер тобы. Ол 2002–2004 жылдары Люк де Гротпен жобаланған және 2007 жылы Microsoft Office 2007 және Windows Vista жүйелерімен бірге қолдануға ұсынылды. Office 2007-де ол Word бағдарламасында Times New Roman қаріпін, ал PowerPoint, Excel, Outlook және WordPad бағдарламаларында Arial қаріпін ауыстырды. Де Грот оның сәл дөңгелектелген дизайнын «жылу және жұмсақ мінез» деп сипаттады. Calibri – Windows Vista жүйесімен бірге шығарылған әртүрлі авторлардың қаріптер жиынтығы ClearType Font Collection құрамына кіреді. Олардың барлығы Microsoft компаниясының ClearType мәтіндік рендеринг жүйесімен жақсы жұмыс істеуге арналғандығын көрсету үшін C әрпімен басталады, бұл мәтінді сұйық кристалды дисплейлерде оқуды жеңілдетуге арналған мәтіндік рендеринг қозғалысы. Осы топтағы басқа қаріптер – Cambria, Candara, Consolas, Constantia және Corbel. Оның еңкейтілген түрі – «нағыз курсив», ол көптеген заманауи сансерифтік қаріптерде кездесетін қолмен жазылған сияқты әсерге ие. Қаріптер жинағына латын, кеңейтілген латын, грек, кириллица және еврей әліпбилерінен алынған символдар кіреді. Calibri кеңейтілген OpenType форматын қолданады, оған көптеген лигатуралар, сондай-ақ қаптал және мәтіндік сандар, 20-ға дейін индекстер (шеңберге енгізілген сандар) және төртінші және бесінші стильдік жиынтықтарды қосу арқылы қол жетімді f және g әріптерінің (үлгіде көрсетілген) нұсқалары кіреді. Calibri-дегі кейбір мүмкіндіктер Office бағдарламаларында қолдау таппайды, оларға шын кіші әріптер, әріптер арасы, үстін сызылған және төмен сызылған глифтер және кез келген бөлшектерді жасау мүмкіндігі жатады; оларға қол жеткізу үшін Adobe InDesign сияқты бағдарламаларды пайдалануға болады. Calibri-де шатасу тудыруы мүмкін бір мәселе – гомоглиф, яғни оңай шатасатын әріптердің жұбы: латын әліпбиіндегі кіші әріп l және үлкен әріп I (l және I) бір-бірінен ажыратылмайды; алайда, бұл басқа да көптеген танымал қаріптерге тән. Дизайн де Гроттың әлдеқайда кең TheSans қаріптер отбасымен (гуманистік қаріп) ұқсас және гуманистік қаріптермен ортақ белгілері бар, бірақ оның шеттері дөңгелектелмеген, түзу. Де Грот 2016 жылы болгар әліпбиінің әртүрлі әріптерінің нұсқаларын кейінірек қосуға ниеттенгенін айтты.

Қолжетімділік

Calibri — бұрын қолданылған Times New Roman қаріпінің орнына Microsoft Office және көптеген басқа Microsoft бағдарламалық жасақтамаларының әдепкі қаріпі болды. Word for Office 2007 нұсқасының бағдарламалық менеджері Джо Френд Calibri-ге ауысу шешімінің себебін экранда көрсетуге оңтайландырылған әдепкі қаріпті жасау ниетімен түсіндірді: «Біз көптеген құжаттар басылып шығарылмай, тек цифрлық құрылғыда қолданылатынына сендік» және «заманауи көрініс» құру мақсатында. Windows Vista-ның ұзақ даму кезеңіне байланысты Calibri-нің жасалуы (2002-2005 жылдар) осы операциялық жүйенің шығарылуына бірнеше жыл бұрын аяқталды. Calibri және ClearType Font Collection жинағының қалған бөлігі 2007 жылдың 30 қаңтарында көпшілікке ұсынылды, содан бері ол көптеген Microsoft бағдарламалық орталарымен бірге келеді. Сондай-ақ, Windows үшін Microsoft Office үйлесімділік жинағы және Mac үшін Open XML файл пішімін түрлендіргішпен де қолданылады. Басқа операциялық жүйелер мен веб-қосымшаларда пайдалану үшін лицензияны Ascender Corporation және оның бас компаниясы Monotype Imaging-тен алуға болады. Calibri Light қаріпі Windows 8-де пайда болды және бағдарламалық жасақтама жаңартуының бөлігі ретінде Windows 7 және Windows Server 2008 R2 жүйелеріне қосылды. 2013 жылы Google ChromeOS құрамында Calibri-мен метрикалық үйлесімді, тегін лицензияланған Carlito қаріпін шығарды. Carlito-ның метрикалық үйлесімділігі ChromeOS пайдаланушыларына Calibri-де жасалған құжатты оның пішінін бұзбай дұрыс көрсетуге және басып шығаруға мүмкіндік береді. Carlito-ның глиф пішіндері бұрынғы ашық кодты Lato қаріпіне негізделген. 2023 жылдың 13 шілдесінде Microsoft компаниясы әдепкі Microsoft 365 қаріпін Calibri-ден жаңа Aptos қаріпіне ауыстыратынын хабарлады.

Марапаттар

Calibri Type Directors Club-тан TDC2 2005 сыйлығын «Type System» санаты бойынша жеңіп алды. Calibri араб әрпі GRANSHAN 2016 байқауында 2-ші орынды иеленді.

Қылмыс пен саясат

Calibri Office-те әдепкі шрифт ретінде қолданылуына байланысты, Calibri шрифтімен жасалған деген күдік туған, жалпы қолжетімділікке дейін жасалған көптеген құжаттар тіркелді. 2017 жылы бұл шрифт пакистан үкіметіне қатысты "Панама құжаттары" ісінде ("Фонтгейт" деп те аталады) дәлел ретінде танымал болды. Бұл істе 2006 жылдың ақпан айында қол қойылған деп мәлімделген Мәриям Наваздың (бұрынғы премьер-министр Наваз Шарифтің қызы) ұсынған құжаты Calibri шрифтімен терілгені анықталды. Де Грот бұл құжаттың нақты екеніне "мүлдем мүмкіндік жоқ" деді. 2023 жылдың қаңтарында АҚШ Мемлекеттік департаменті компьютер экранында оқудың жақсырақ болуы және қолжетімділігі үшін ресми хабарламалар мен құжаттарда Times New Roman шрифтін пайдаланудан тоқтатты, себебі оның қаріпсіздігі мәтінді дауысқа айналдыру және оптикалық таңбаларды тану құралдарын қолдануда азырақ қиындықтар тудырады.