Кіріспе

Танзанияның Руква аймағы ((Суахили тілінде Mkoa wa Rukwa) - Танзанияның 31 әкімшілік аймағының бірі. Облыс жер аумағын алып жатыр. Руква аймағы солтүстігінде Катави аймағымен, шығысында Сонге аймағымен, оңтүстігінде Замбия елімен және батысында Танганьика көлімен шектеседі, ол Танзания мен Конго Демократиялық Республикасы арасындағы шекараны құрайды. Облыстық астанасы - Сумбаванга муниципалитеті. 2022 жылғы халық санағы бойынша аймақтың халқы 1,540,519 адам.

Тарих

Облыстың атауы Руква көлінен алынған, оны 1975 жылы президент Джулиус Ньерре Мпанда округін Табора аймағынан және бұрынғы біріккен Сумбаванга округін Мбея аймағынан алып, құрды. Нкаси ауданы 1984 жылы құрылды. 2012 жылы аймақ қайта ұйымдастырылып, Мпанда ауданы жаңа Катави аймағына өтті.

География

Руква аймағының жалпы ауданы 27 765 км2, оның 6 605 км2 (23,79%) су айдындарынан, ал 21 160 км2 (76,21%) жерден тұрады. Облыстың жалпы аумағының 47,27 пайызын құрайтын Нкаси ауданы және 36,74 пайызын құрайтын Сумбаванга ауданы ауданның аудандар арасындағы аумағын бөліп қарайды. Ең кіші аудан - Каламбо, ол аймақтың жалпы аумағының 15,99% құрайды. Руква аймағында үш маңызды жерүсті геологиялық кен орны бар. Биікті жерлерде құмды топырақ, тереңдігі аз, шашыраңқы балшықты көздер және ферралитикалық топырақтар. Батыс Танзанияда Рукуа аймағы орналасқан. Уфипа үстіртіндегі Малонже теңіз деңгейінен 2461 метр биіктікте орналасқан, ал Танганьика көлі теңіз деңгейінен 773 метр биіктікте орналасқан. Миомбо орманды жерлері, олар Сумбаванга мен Нкасиде басым және Мнинга (Pterocarpus angolensis) және Мпуту сияқты коммерциялық құнды ағаштар мекендейді, олар Руква аймағының өсімдіктерінің көпшілігін құрайды.

Климат

Бұл аймақтың тропикалық климаты бар, қазан мен желтоқсанда орташа айлық температура 27°С, ал маусым мен шілдеде кейбір жерлерде 13°С төмен. Бізде көп жылдар бойы тұрақты, бір реттік жауын-шашын түседі; ол қарашадан мамыр айына дейін түседі және жылына 800-1300 мм аралығында болады. Жаңбырлы маусымнан кейін қазанға дейін құрғақ мезгіл созылады.

Экономика

Аймақтағы өндіріс салаларының басым бөлігін ауыл шаруашылығы (өсімдіктер, мал шаруашылығы, балық шаруашылығы және орман шаруашылығы), туризм және тау-кен өндірісі құрайды. Руква аймағының тұрғындары өздерінің табысының 80%-ын ауыл шаруашылығына байланысты алады. Егістік жердің көлемі 1 660 600 га, ал тек 447 079 га (немесе егістік жердің шамамен 32%) ғана егілуде. 2012 жылы Рукуа аймағының жалпы ішкі өнімі ағымдағы нарықтық баға бойынша 1,529,289, 2,407,234 және 2,677,131 есеге өсті. 2012, 2013 және 2014 жылдары жан басына шаққандағы табыс тиісінше 974,601, 1,485,563 және 1,599,845 болды. 2003 және 2012 жылдар аралығында ЖІӨ-нің тұрақты өсу қарқыны орташа есеппен 7-18 пайызды құрады. Өңірде ауыл шаруашылығы басым болғанымен, Руквада изумруд және басқа да асыл тастар көп. Бұл аймақта өнеркәсіптік және қарапайым металл минералдары, соның ішінде каолин, кварц, графит, қалайы, лимонит, мыс және кобальт бар.

Ауыл шаруашылығы

Руква - ауыл шаруашылығындағы қоғам, онда ауыл шаруашылығы халықтың күнделікті табысының 80% құрайды. Бұнда жүгері, күріш, бұршақ, бидай, қарақұмық, маниока өсіріледі. Бұл өсімдіктер арасында күнбағыс, жер жаңғағы, сусамы, арпа және басқа да көкөністер бар. Ауыл шаруашылығы әлі толықтай механикаландырылмаған болса да, бұл үрдіс кейбір дақылдардың, әсіресе жүгері, күріш, маниока, күнбағыс және кунжут өнімдерінің артық екенін көрсетеді. Рүка аймағында шағын шаруа қожалықтары 0,5-тен 2,0 га аралығында жұмыс істейді, олар егін егілетін жерлердің 68 пайызын құрайды және ауыл шаруашылығының негізгі түрі болып табылады. Облыста жалпы 72,915 га жер суаруға жарамды, алайда оның тек 5,768 га жерін немесе суаруға жарамды жердің 7,9 пайызын суаруға болады. Облыста суландырудың 25 мүмкіндігі бар, оның 9-ы қазіргі заманғы суландыру қондырғылары үшін, ал 16-ы дәстүрлі суландыру жүйесімен жабдықталған. Мал шаруашылығының жалпы ішкі өнімге үлесі 20%-ға дейін. Әр шаруа отбасында орта есеппен 12 ірі қара мал бар. Алайда соңғы он жылда Табора, Шингахи және Мванзадан мал жайылымдарын іздеп келген көптеген малшылар осы аймаққа көшіп келді. Әр үйде 100-300 ірі қара мал болады. Қазіргі уақытта Руква аймағында 446 746 ірі қара бар. Өңірдегі ірі қара малдың санының өсуі мал шаруашылығы өнімдерін өңдейтін кәсіпорындардың дамуына мүмкіндік береді. Руква аймағында екі ферма және бір сүт фермасы бар. Heritage Farm - Сумбаванга муниципалитеті Малонжедегі сүт фермасының иесі. Нкунди мен Каламбодағы сиыр шаруашылығы фермалары SAAFI және NARCO компанияларына тиесілі. 2002-2003 жылдардағы іріктемелік санақ бойынша, Руква аймағында тек 1103 сүт өсіретін мал бар, яғни еліміздегі 399 025 сүт өсіретін малдың 0,27% -ы. 2013-2014 жылдардағы ең соңғы мәліметтерге сәйкес, Руква аймағында 537 сүт ешкісі мен 7061 сүт ірі қарасы бар. Руква аймағында 1997-2002 жылдар аралығында 102 260 тонна балық өндірілді, оның жалпы құны 3,453 миллиард теңге. Балықтардың 99 пайызы Нкаси ауданында ауланады. Бұл аймақта екі үлкен көл бар, олар - Танганьика және Руква. Басқа да кіші көлдер мен өзендер бар. Сардиндар, тилапия, нил балығы, балшық балық, луциолаттар, "Мигебука" және көптеген сәндік балық түрлері - бұл аймақта кездесетін балықтардың түрлері. Музе қауымдастығында, ол Рука көліне жақын, крокодил өсіру кішігірім көлемде жүргізіледі.

Инфрақұрылым

Бұл аймақта 2512,73 км жол бар. Жол желісінің жалпы ұзындығы 2,512,73 км-нің тек 106,70 км және 676,65 км-і ғана асфальтталған. Қалған жолдар топырақтан жасалған, олар жақсы күтіп-бапталған. Қалған желіге жергілікті билік жауапты, ал магистральдық және аймақтық жолдарды TANROADS басқарады. Каламбо ауданында жолдар аз, ал Сумбаванга муниципалитеті көбірек Танганьика және Руква көлдерінің жағалауында теңіз көлігі адамдар мен тауарлардың қозғалысында маңызды фактор болып табылады. Танганьика көлінде екі сауда кемесі - Мвангого мен Лиемба - Кабе, Коронге, Нинде, Вампембе, Кала, Кирандо, Кипили және Касанга қауымдарына қызмет көрсетеді. Бірақ олар сенімді емес. Кемелер жағажайдан біршама қашықтықта (шамамен 1 - 1,5 теңіз милясында) зәкірлеуге міндетті, Касангадан басқа жерде қону платформасы бар; нәтижесінде, жүк пен жолаушыларды кемелерге кіші қайықтармен әкелуге болады. Теңіз жолдары аумақты көршілес Замбия, Конго Демократиялық Республикасы және Бурунди елдерімен, сондай-ақ көршілес Катави және Кигома аймақтарымен байланыстырады. Тек қайықтарға ғана Руква көлінде тасымалдауға рұқсат етіледі. Руква аймағында бір ғана мемлекеттік әуежай және төрт жеке әуежай бар. Сумбаванга қалалық кеңесі қоғамдық әуежайға үйірек болып табылады. Танзанияның әуежайлар басқармасының (TAA) мәліметінше, аймаққа тек екі коммерциялық рейс қызмет көрсетеді. Бұқаралық ақпарат құралдарына қарағанда, Рука аймағында он екі радиостанция жұмыс істейді. Суға келетін болсақ, 2012 жылғы халық және тұрғын үй санағы бойынша қорғалған құдықтар барлық жеке үйлердің 49,4% -ы үшін ауыз судың негізгі көзі болды. Нкаси округінің тоғыз ауылын қамтитын Сумбаванга муниципалдық кеңесінде және Наманьер қаласында электр қуатын TANESCO қамтамасыз етеді. 2002 жылғы "Тұрмыстық бюджет зерттеуіне" сәйкес, аймақтағы отбасылардың тек 7% ғана TANESCO берген электр қуатын пайдаланады. TANESCO REA арқылы ауылдық жерлерде кеңейуге ниетті. Бұл электр энергиясының көзі - Замбияның су электр станциялары мен Сумбаванга муниципалитеті жылу электр энергиясын өндіру қондырғылары.

Тау-кен өндірісі

Руква аймағында пайдалы қазбалар мол болса да, ірі кен орындары жоқ. Көптеген жерлерде зөмір, ай тасы, аквамарин, аметист, рубин, топаз сияқты асыл тастар табылған.

Денсаулық

2014 жылы Руква аймағында 202 денсаулық сақтау мекемесі бар; 3 аурухана, 20 денсаулық сақтау орталығы және 179 диспансер. Ағзаның ауруы мен өлім-жітімі жоғары аурулардың қатарында безгек, жедел тыныс алу жолдары инфекциясы (АРИ), пневмония, диарея, тері аурулары, ішек құрттары, кішігірім хирургиялық жағдайлар, анық белгілері жоқ (диагноз қойылмаған), көз инфекциясы, ВИЧ/СПИД/ЖЖЖИ, туберкулез, менингит және басқа да кең таралған аурулар бар. Сәбилер арасындағы өлім-жітім 78/1000-ді құрайды, ал бес жасқа дейінгілер арасындағы өлім-жітім 81/1000-ді құрайды, ал қатты тамақтанудың төмендеуі 1,3% құрайды. Ана өлім-жітімі 128 100 000-ға тең. 2003-2004 жылдардағы THMIS (Танзания Денсаулық сақтау министрлігі) мәліметтері бойынша, аймақтық АИТВ/СПИД таралуы 6% -ды құрады, алайда 2007-2008 жылдардағы THMIS мәліметтері бойынша ол 4,9% -ға дейін төмендеді. Сонымен қатар, THMIS 2011/2012 деректеріне сәйкес, аймақта жиілік 6,2%-ға дейін өсті. Бұл халықтың көшуі мен су және жол құрылысы жобаларының жалғасуы салдарынан артты. 2014 жылдан бастап инфрақұрылымды жақсарту жергілікті және өңірлік ауруханаларда WRP көмегімен күтім мен емдеу мекемелерін (CTC) салуға мүмкіндік берді. CD4 және PIMA құрылғылары сатып алынып, үш аурухана мен он денсаулық сақтау орталығына орнатылды. Барлық деңгейдегі көптеген денсаулық сақтау қызмет көрсетушілері оқытудан өтті. 2013 жылдың желтоқсанының соңына қарай денсаулық сақтау мекемелерінің 86 пайызы провайдерлік бастама бойынша тест және кеңес беру (PITC) қызметін ұсынды, бұл 2008 жылы 86 пайыздан жоғары, онда 57 сайт ерікті, кеңес беру және тест (VCT) қызметін және 20 CTC сайттарын ұсынды. 2013 жылдың соңында жаңа клиенттерге арналған тесттен бұрын кеңес беру мен тестілеудің жалпы саны 115,669 болды, бұл 2008 жылы тіркелген 5401-ден жоғары. 2008 жылы 68 ПМТКТ-ге тіркелген жерлер 2013 жылдың желтоқсанында 139-ға дейін өсті. Аймақтағы АҚТҚ/ЖҚТБ әсерін азайту үшін еркек сүндеттеу сияқты бастамалар жүзеге асырылды және 2013 жылдың желтоқсанына қарай 57 658 адам осы рәсімнен өтті.