Кіріспе

Беларусьтік жастар ұйымы

Беларусь Республикалық Жастар Одағы (БРСМ, Белорусский республиканский союз молодежи (БРСМ, BRSM)) – Беларусьтегі жастар ұйымы. Оның мақсаты – патриотизмді насихаттау және Беларусь жастарына рухани-ахлақты құндылықтарды сіңіру, осы мақсатта лагерьтер, спорттық шаралар мен ескерткіштерге саяхаттар сияқты іс-шаралар қолданылады. Ұйым 2002 жылы басқа жастар топтарының бірігуі нәтижесінде құрылды және Беларусь КСР Лениндік Коммунистік Жастар Лигасының жалғасы болып табылады. БРСМ – Беларусьтегі ең ірі жастар ұйымы және Беларусь үкіметі тарапынан қолдауға ие. Кейбір адамдар бұл ұйымды жаңа мүшелерді тарту үшін қысым көрсету әдістерін және негіссіз уәделерді пайдалануда, сондай-ақ Александр Лукашенко үкіметінің пропаганда құралы ретінде қолдануда деп айыптайды.

Жасау

БЖМБ 2002 жылғы 6 қыркүйекте екі белорус жастар ұйымы – Белорус жастар одағы мен Белорус патриоттық жастар одағының бірігуі нәтижесінде құрылды. Белорус жастар одағы Белорус КСР-інің комсомол бөлімшесі болған Белорус Лениндік Коммунистік Жастар одағының заңды жалғасы саналды, ал Белорус патриоттық жастар одағы 1997 жылы Белорус президенті Александр Лукашенко тарапынан құрылған. Лукашенко БЖМБ құруға бағытталған жарлық қабылдады, сондай-ақ БЖМБ-ға, көбінесе білім министрлігі мен президент әкімшілігі арқылы мемлекеттік қолдау көрсеткен бірнеше жарлықтарға қол қойды.

Ұйым

БЖМБ ұлттық штаб-пәтері Беларусьтің ұлттық астанасы Минскіде орналасқан. Минск, Брест, Витебск, Гомель, Гродно және Могилев облыстарының әрқайсысында БЖМБ-нің өз бөлімшелері бар. БЖМБ Беларусь аумағында 6803 бөлімше бар екенін шамалайды. БЖМБ-нің ұлттық басшылығын орталық комитет жүзеге асырады, оған орталық комитеттің бірінші хатшысы басшылық етеді. Леонид Ковалев 2006 жылы бірінші хатшы болып сайланды. Бірінші хатшыдан төмен орталық комитеттің екінші хатшысы, орталық тексеру комиссиясының төрағасы және орталық комитеттің үш хатшысы болады. Бұл басшылардың барлығы бірлесіп БЖМБ хатшылығы деп аталады.

Таңбалар

BRSM-нің екі ресми символы бар: эмблема және ту. Комсомол белгісіне негізделген және Беларусь ұлттық туы үлгісінде жасалған эмблемада, жасыл түсті жолақтың үстінде алтынмен кириллицамен жазылған БРСМ әріптері бар қызыл түсті жолақ бейнеленген, ал жасыл жолақта алтын зәйтүн бұтағы салынған. BRSM туы эмблемадағыдай элементтерді қамтиды, бірақ тудың артқы жағында ұйымның толық атауы алтын түспен (орыс тілінде) қызыл бөлімде жазылған, ал жасыл бөлімінде белгілер жоқ.

Мүшелік

БРСМ-ге қосылу үшін үміткер 14-тен 31 жас аралығында болуы керек және өзінің суретін жіберуі тиіс. Егер үміткер 14-16 жаста болса, онда ата-анасының немесе заңды өкілінің жазбаша рұқсаты қажет. 2003 жылы Соғыс және бейбітшілік туралы баяндамалар институты БРСМ-нің шамамен 120 000 мүшесі бар екенін көрсетті. Сондай-ақ, адам БРСМ-ге мүшелікті сақтау үшін бір реттік төлем (шамамен 1,22 АҚШ доллары) және жыл ортасындағы төлем жасауы керек. Төлемнің жалпы сомасы адамның жұмыс істеу және тұру жағдайына қарай бейімделеді, ал жетім немесе мүгедек балалар төлемнен босатылады.

Іс-шаралар

БРСМ-нің қызметінің көп бөлігі Кеңес Комсомолының қызметіне ұқсас. БРСМ-нің басты мақсаты – белорус патриотизмін насихаттау. Бұл елдегі түрлі ескерткіштерге гүл шоқтарын қою рәсімдеріне қатысу арқылы жүзеге асырылады. БРСМ мүшелері Ұлы Отан соғысының (Екінші дүниежүзілік соғыс) ардагерлеріне гүлдер таратады және Ұлттық Жеңіс күнінде (Den Pobedy) олардың еңбегіне құрмет көрсетеді. Ескерткіштерге бару және ардагерлерге гүлдер сыйлау арқылы БРСМ мүшелері өз ата-бабаларының қандай құрбандықтарға барғанын түсінеді. Басқа ұлттық мерекелерде БРСМ Беларусьтің мемлекеттік туына ұқсас ленталарды таратады, оларды көйлекке немесе күртешеге тағуға болады. Бұл бағдарлама, сондай-ақ басқа да шаралар "Беларусь үшін!" (Беларусь: За Беларусь!) атты науқанның бір бөлігі болып табылады. БРСМ футбол, жүгіру, жүзу және хоккей сияқты ашық ауадағы спортпен және дене шынықтырумен айналысады. Мұндай спорттық жарыстарға Беларусьтің ішіндегі және Ресей, Украина, Латвия сияқты көрші елдерден келген түрлі топтар қатысады. БРСМ мүшелері өздерінің арасында немесе БРСМ сияқты басқа шетелдік ұйымдармен жарыстарға қатысады. БРСМ Беларусь жастары үшін концерттер сияқты әлеуметтік шараларды ұйымдастырады. Алайда, БРСМ ұйымдастырған концерттердің бірінде неонацистердің қатысқаны және тіпті өнер көрсеткені туралы хабарлар болды. Бұл жайтты жергілікті басшылар мен ардагерлер сынға алды. БРСМ 2004 жылғы "Мисс Беларусь" сайысының негізгі ұйымдастырушыларының бірі болды, бұл "Мисс Америка" және "Мисс Әлем" сияқты сұлулық конкурсы. БРСМ саясатқа араласпаса да, оның бірінші хатшысы Михаил Орда, АҚШ-тың 2004 жылғы Беларусь демократиясы туралы заңына қарсы наразылық білдіретін хатқа басқа да мемлекеттік қызметкерлермен бірге қол қойды. БРСМ студенттік құрылыс бригадаларын ұйымдастырады, бұл тәжірибе Кеңес Одағынан бастау алған.

Сын

Беларусь ішінде БЖРМ мүшелігін арттыру үшін әдепсіз әдістер қолданғаны туралы айыптаулар бар. Беларусьтегі мұғалімдер мен студенттердің мәлімдемесіне сәйкес, БРСМ-ге кіргендердің көбі мәжбүрлеу арқылы немесе жергілікті кәсіпорындарда жеңілдіктер, жақсы жатақханаларда тұру, сондай-ақ колледжді бітіргеннен кейін жұмыс табуға көмектесу сияқты уәделермен сүйіншіленді. 1999 жылы Беларусьтің оппозициялық белсенділері БРСМ-нің алдағы ұйымы – БПСМ-ді «Лукамол» деп атады. Бұл термин Лукашенко және комсомол сөздерінің қосылуынан пайда болған, себебі Лукашенко өзінің саяси базасын және жеке басына табынуын күшейту үшін жастар ұйымын пайдаланған. Әлемдегі адам құқықтары бұзушылықтарын қадағалайтын Human Rights Watch ұйымы да Беларусьтегі колледждерде академиялық еркіндікті шектегені үшін БПСМ-ді сынаған. HRW 1999 жылы жазылған есебінде атап көрсеткендей, БПСМ формальды түрде саяси бейтарап болғанымен, ректорларды тағайындаудың орталықтандырылуы және студенттік өмірде БПСМ-нің институционалдық орнының күшейе түсуі саяси догматизмді таратуға және тәуелсіз пікірлерді жоюға, ал емес академиялық жетістікке қажетті ашық ізденіс пен ой-пікірді еркін білдіруге қолайлы жағдай жасады.