Кіріспе
Бангладеш романы, жазушысы және режиссері (1935-1971) Мұхаммед Захирулла (19 тамыз 1935 30 қаңтар 1972), Захир Раихан ретінде белгілі, Бангладеш романы, жазушысы және режиссері. Ол Бангладеш азаттық соғысы кезінде түсірілген Stop Genocide (1971) атты деректі фильмімен танымал. Ол 1977 жылы Экушей Падак, 1992 жылы Тәуелсіздік күніне арналған сыйлықпен марапатталды.
Mohammad Zahirullah (19 August 1935 – disappeared 30 January 1972), known as Zahir Raihan, was a Bangladeshi novelist, writer and filmmaker. He is most notable for his documentary Stop Genocide (1971), made during the Bangladesh Liberation War. He was posthumously awarded Ekushey Padak in 1977 and Independence Day Award in 1992 by the Government of Bangladesh.
Ерте өмір және білім
Мұхаммед Заһирулла 1935 жылы 19 тамызда Британдық Үндістандағы Бенгал президенттігінің Ноахали ауданындағы Фени Махакумадағы (қазіргі Бангладештегі Фени ауданы) Мажупур ауылында дүниеге келген. 1947 жылы Бенгалияның бөлінуі кезінде ол ата-анасымен бірге Калькуттадан өз ауылына оралды. Ол Дакка университетінен бенгал тілінде бакалавр дәрежесін алды. Бенгал әдебиеті мамандығы бойынша аспирантураны бітірген.
Мансап
Әдеби шығармашылықпен қатар, Раихан 1950 жылы "Жугер Ало" журналына қосылғаннан кейін журналист ретінде жұмыс істей бастады. Кейіннен "Хапшара", "Жантрык", "Кино" газеттерінде де қызмет атқарды. 1956 жылы "Пробахо" журналының редакторы болып қызмет атқарды. Оның "Сурьяграхан" атты алғашқы әңгімелері 1955 жылы жарық көрді. 1957 жылы "Жаго Хуа Савера" атты урду фильмінде режиссердің көмекшісі болып жұмыс істеді. Бұл оның алғашқы тікелей киноға қатысы. Сондай-ақ, ол Салахуддинге "Je Nadi Marupathe" фильмінде көмек көрсетті. Фильмнің авторы Эхтешам оны "Е Деш Томар Амара" атты фильміне жұмысқа алды. 1960 жылы Кокхоно Ашени фильмінде режиссерлік дебют жасады. 1964 жылы ол Пәкістанның алғашқы түсті фильмі "Сангамды" түсірді, ал келесі жылы өзінің алғашқы "Бахана" киносын түсірді. Раихан 1952 жылғы бенгал тілінің қозғалысының белсенді жақтауы болды және 1952 жылы 21 ақпанда Амталаның тарихи кездесуіне қатысты. Ол сол күні тұтқындалғандардың алғашқы тобының бірі болды. Бенгал тілінің қозғалысының әсері оған соншалықты күшті болды, ол оны өзінің маңызды фильмі "Жибон теке нея" фильмінің негізін қалады. Ол 1969 жылы Шығыс Пәкістанда болған көтеріліске қатысқан. 1971 жылдың наурыз айында Бангладешти азат ету соғысы басталғаннан кейін Раихан "Геноцидті тоқтатыңыз" атты деректі фильм түсірді. Бұған дейін ол "Айқын болсын" атты ағылшын тіліндегі алғашқы фильмін түсіріп жүрген. Ол жобадан бас тартып, өзінің ең танымал туындысы - "Геноцидті тоқтатыңыз" атты пакистандықтардың қорқынышты зұлымдықтарын бейнелейтін деректі фильм түсірді. Суреткер Зиаул Хак Свапан оны Бангладеш деректі фильмдерінің тарихының бастамасы деп атайды және оны "Пакстан әскерінің Бангладештегі қырғынға қарсы наразылық акциясы" деп сипаттады. Райхан соғыс кезінде "Мемлекет пайда болды" атты деректі фильм түсірді. Райхан соғыс кезінде Калькуттаға барып, "Жибон теке нея" атты фильмін көрсетті. Оның фильмін Сатьяжит Рэй, Ритвик Гатак, Мринал Сен және Тапан Синха жоғары бағалады. Ол кезде қаржы жағынан қиыншылыққа тап болғанымен, Калькуттадағы шотынан тапқан барлық ақшасын "Азаттық күрескерлері" трестіне берді.
Жеке өмір
Оның әкесі Мұхаммед Хабибулла еді. Оның анасының аты - Сәйдә Суфия Хатун. Оның Шахидулла Қайсар есімді ағасы бар. Раихан екі рет тұрмысқа шыққан. 1961 жылы Сумита Девимен, 1968 жылы Шухондамен тұрмысқа шыққан. Сумитадан екі ұлы болды. Шухондамен Опу Райхан және Топу Райхан есімді екі ұлы болды.