Кіріспе

Қаптама түрі – Flo атты әншінің шығармасы.

Картон қораптар – өнеркәсіптік жолмен дайындалған, негізінен тауарлар мен материалдарды қаптауға арналған қораптар. Өндіріс мамандары «картон» терминін сирек қолданады, себебі ол нақты материалды көрсетпейді. «Картон» термині әртүрлі қалың қағаз тәрізді материалдарды, оның ішінде қағаз бор, толқынды картон және картонды білдіруі мүмкін. Картон қораптарды қайта өңдеу оңай.

Тарих

Бірінші коммерциялық картон (қалқансыз) қорап 1817 жылы Англиядағы M. Treverton & Son фирмасына жатқызылады. Картон қораптар Германияда да сол жылы жасалды. Шотландияда туған Роберт Гейр 1890 жылы алдын ала кесілген картон немесе қағаз қорапты өнертабыр етті – көптеп өндірілетін, жиналғанда қорапқа айналатын жалпақ бөліктер. Гейрдің өнертабысы кездейсоқ жағдайдың нәтижесінде туды: ол 1870 жылдары Бруклинде принтер және қағаз қап жасаушы болып жұмыс істеді. Бір күні тұқымдық қаптарды басып шығарып жатқанда, әдетте қаптарды бүктеу үшін қолданылатын металл сызықшы өз орнынан жылғалап, оларды кесіп тастады. Гейр бір операцияда кесіп, бүктеу арқылы жиналмаған картон қораптар жасауға болатынын анықтады. Бұл идеяны толқынды картонға қолдану, материал ХХ ғасырдың басында қолжетімді болған кезде оңай дамыды. Францияда 1840 жылы жібек өндірушілер Bombyx mori көбелегі мен оның жұмыртқаларын тасымалдау үшін картон қораптар жасады, және бір ғасырдан астам уақыт бойы картон қораптарды өндіру Вальреас аймағындағы маңызды өнеркәсіптің бірі болды. Жеңіл ұнтақталған дәнді астықтардың пайда болуы картон қораптарды қолдануды арттырды. Картон қораптарды дәнді астықтарға қаптама ретінде алғаш рет Kellogg компаниясы қолданды. Толқынды қағаз 1856 жылы Англияда патенттелді және биік шляпалардың ішкі қабаты ретінде пайдаланылды, бірақ толқынды картон 1871 жылдың 20 желтоқсанына дейін патенттелмеді және тасымалдау материалы ретінде қолданылмады. Патент Нью-Йорк қаласының тұрғыны Альберт Джонсқа бір жақты (бір бетті) толқынды тақта үшін берілді. Джонс бұл тақтаны бөтелкелер мен шыны шамдарды орау үшін пайдаланды. Көп мөлшерде толқынды тақта өндіруге арналған алғашқы машинаны 1874 жылы G. Smyth жасады, ал сол жылы Оливер Лонг Джонстың дизайнын жақсарта отырып, екі жағынан қаптамалы толқынды тақтаны ойлап тапты. Осылай бүгінгі таңда білетін толқынды картон пайда болды. АҚШ-та алғашқы толқынды картон қорап 1895 жылы жасалды. 1900 жылдардың басында ағаш жәшіктер мен қораптар толқынды қағаздан жасалған тасымалдау қаптамаларымен алмастырылды. 1908 жылға қарай, қағаз саудасында «толқынды қағаз тақтасы» және «толқынды картон» терминдері қолданысқа енді.

Қолөнер және ойын-сауық

Картон және басқа да қағаз негізіндегі материалдар (картон, толқынды талшықты картон және т.б.) бастапқы қолданыстан кейін, ғылыми тәжірибелер, балалар ойыншықтары, костюмдер немесе жылу оқшаулағыш қаптама сияқты әртүрлі жобаларды салу үшін қолданылатын арзан материал ретінде өмірге ие бола алады. Кейбір балалар қораптардың ішінде ойнауды ұнатады. Жиі айтылатын пікір бойынша, егер балаға үлкен әрі қымбат жаңа ойыншық сыйланса, ол тез жалықып, оның орнына қораппен ойнай бастайды. Бұл әдетте әзіл ретінде айтылса да, балалар шын мәнінде қораптармен ойнауды жақсы көреді, оны өз қиялы арқылы сан алуан нысандарға айналдырады. Мұның мәдениеттегі бір мысалы – «Кальвин және Хоббс» комиксі, ондағы басты кейіпкер Кальвин картон қорапты «трансмогрификатор», «дупликатор» немесе уақыт машинасы деп жиі елестетеді. Картон қораптың ойыншық ретіндегі беделі соншалықты күшті, 2005 жылы ол АҚШ-тағы Ұлттық ойыншықтар залына қосылды, бұл құрметке ие болған өте сирек брендтік емес ойыншықтардың бірі. Осының нәтижесінде, Рочестердегі (Нью-Йорк штаты) Стронг Ұлттық Ойын Музейінде орналасқан залға үлкен картон қораптан жасалған ойыншық «үй» (іс жүзінде ағаш үй) қойылды. «Metal Gear» атты жасырын видео ойындар сериясында картон қорап ойын ішіндегі зат ретінде жиі кездеседі, ойыншы оны жау күзетшілерінен жасырынып, әртүрлі орындарға тығырықтап өту үшін пайдаланады.

Тұрғын үй және жиһаз

Картон қорапта өмір сүру әдетте үйсіздікпен байланысты стереотип болып саналады. Дегенмен, 2005 жылы Мельбурн қаласының сәулетшісі Питер Райан негізінен картоннан тұратын үйді жобалаған. Көбінесе, толқынды картоннан жасалған кішкентай орындықтар немесе шағын үстелдер кездеседі. Өзің қызмет көрсету дүкендерінде картоннан жасалған тауар дисплейлерін жиі көруге болады.

Ұнтақтау арқылы төсеу

Қоршалған ауаның массасы және тұтқырлығы, қораптардың шектеулі беріктігімен бірге, келіп соқтығысатын объектілердің энергиясын жұтуға көмектеседі. 2012 жылы британдық каскадер Гэри Коннери қанат костюмін киіп, парашютін ашпай, мыңдаған картон қораптардан құралған, жоғары қысылатын "қону жолағына" (қону аймағына) қауіпсіз қонды.