Кіріспе

Қаныққан май қышқылы

chembox
|Verifiedfields = өзгертілген
|Watchedfields = өзгертілген
|verifiedrevid = 450974113
|Name = Decanoic acid
|ImageFile = Decanoic acid acsv.svg
|ImageSize = 200px
|ImageName = Декано қышқылының қаңқа формуласы
|ImageFile1 = Decanoic acid 3D balls.png
|ImageSize1 = 200px
|ImageName1 = Декано қышқылының шарлы-сабылы моделі
|PIN = Decanoic acid
|OtherNames = Каприн қышқылы; Каприн қышқылы; Деко қышқылы; Децил қышқылы; 1-Нонанкарбоксил қышқылы; C10:0 (липидтер саны)
|Section1=
|Section2=Chembox қасиеттері
|C=10 | H=20 | O=2
|Appearance = Ақ кристалдар
|Odor = Қатты сарысулы және жағымсыз иіс
|BoilingPtC = 268.7
|BoilingPt ref = 2.88 cP (70 °C)
|LogP = 4.09
|RefractIndex = 1.4288 (40 °C)
|SpaceGroup = P21/c
|GHSSignalWord = Ескерту
|HPhrases =

Пайда болуы

Каприн қышқылы кокос майында (шамамен 10%) және пальма ядросының майында (шамамен 4%) табиғи түрде кездеседі, ал қалған жағдайларда әдеттегі тұқымдық майларда сирек кездеседі. Ол әртүрлі сүтқоректілердің сүтінде және аздаған мөлшерде басқа жануарлардың майларында табылады.

Өндіріс

Каприн қышқылын негізгі спирт деканолды қышқылды жағдайда хром триоксиді (CrO3) окистендіргішін қолдану арқылы тотықтырудан алуға болады. Каприн қышқылын бейтараптандыру немесе оның триглицерид эфирлерін натрий гидроксидімен сабындау натрий капратын тудырады, CH3(CH2)8CO2Na+. Бұл тұз кейбір сабындардың құрамына кіреді.

Қолданылуы

Каприн қышқылы жасанды жеміс хоштары және парфюмерия үшін эфирлер жасауға қолданылады. Ол сонымен қатар химиялық синтезде аралық зат ретінде пайдаланылады. Ол органикалық синтезде, сондай-ақ парфюмерия, майлау материалдары, майлар, резеңке, бояулар, пластик, тағамдық қоспалар және фармацевтикалық өнімдерді өндіруде өнеркәсіптік түрде қолданылады.

Дәрілік заттар

Түрлі фармацевтік препараттардың капрат эфирлі продәрмектерi бар. Каприн қышқылы май қышқылы болғандықтан, препаратпен тұз немесе эфир құрастыру оның липофильділігін және майлы тіндерге деген туыстығын арттырады. Препараттың майлы тіндерден таралуы әдетте баяу болғандықтан, оның капратты түрін пайдалану арқылы препараттың ұзақ әрекет ететін инъекциялық түрін (депо инъекциясы деп аталады) жасауға болады. Капрат эфирлерi ретiнде қолданылатын препараттардың мысалдары: нандролон (нандролон деканоат ретiнде), флуфеназин (флуфеназин деканоат ретiнде), бромперидол (бромперидол деканоат ретiнде) және галоперидол (галоперидол деканоат ретiнде). Каприн қышқылының мидағы оқу нейротрансмиссиясын тікелей тежеуі МКТ кетогендiк диетаның құрысуға қарсы әсерiне үлес қосады. Декано қышқылымен емдеу электрондық тасымалдау тізбегінің I кешенiнiң белсендiлiгiн айтарлықтай арттырады. Кетон денелерiнiң, β-гидроксибутираттың және ацетонның тікелей құрысуға қарсы әсерi бар-жоғы белгiсiз.