Кіріспе

Мунц металлы (сары металл деп те аталады) – шамамен 60% мыс, 40% мырыш және темірдің аздаған мөлшері бар альфа-бета мыс қорытпасы. Ол 1832 жылы патент алғаннан кейін осы қорытпаны коммерциялық өндіріске шығарған Англияның Бирмингем қаласындағы металл прокатының шебері Джордж Фредерик Мунцтің есімімен аталған. Қорытпаны ыстық күйде өңдеу қажет, және қазір коррозияға төзімді машина бөліктерін жасау үшін қолданылады. Альфа-бета (дуплекс деп те аталады) металдарында α және β фазалары болады. α фазасы – бетке ортайтын кубикалық кристалдық құрылым, ал β фазасы – денеге ортайтын кубикалық кристалдық құрылым. Оның алғашқы қолданылуы – кемелердің түбін жабатын мыс қаптамасын алмастыру болды, себебі ол таза мыстың суға қарсы ұстау қасиеттерін сақтай отырып, одан екі есе арзанға келді. Осы мақсатқа арналған материал ретінде таңдалған Мунц металлы оған зор байлық әкелді. Теңіз суында мыс бірте-бірте еріп, металлмен қапталған корпустағы тіршілік иелеріне зиян келтіретін. Сондықтан, оны тропикалық теңіздердегі пирлердің тіректерін теректі құрттардан қорғау үшін, сондай-ақ локомотивтердің құбырларын жасау үшін де пайдаланған. Мунц металлымен қаптау бойынша сәтті тәжірибелерден кейін, ол осы құрамдағы бұрандаларға да патент алды. Бұрандалар да сәтті шықты, себебі олар ғана емес, арзан болды, сонымен қатар өте мықты және ұзақ қызмет етті. Мунц металлының танымал қолданылуының бірі – «Катти Сарк» кемесінің корпусын жасау.

Компания тарихы

Мунцтің жаңа металлында мыс мөлшері көп, мырыш мөлшері аз, ал 1800 жылы Уильям Коллинз патент алған ұқсас 56:44 қорытпасында болмаған темір де бар болатын. Өндіріс Бирмингемдегі Уотер-стритте басталды, бірақ 1837 жылы Суонсиге көшірілді. 1842 жылы ол Сметвиктегі Француз қабырғаларын сатып алды, бұл жер бұрын Джеймс Уотт-младшийдің темір зауытының орны болған. Бірақ бұл орын тез арада жеткіліксіз екені анықталды, содан кейін 1850 жылы Бірмингем, Вулвергемптон және Стоур аңғары теміржолының екінші жағында тағы бір жер сатып алынды. Көп ұзамай, Мунцтың Бірмингемдегі өз прокаты бизнестің өсуіне сай келмейтін болғандықтан, ол Паско Гренфелл және ұлдарымен серіктестікке кірісті, олар оны Суонсидегі прокатында «Мунцтың патенттелген металл компаниясы» деп өндірді. Олар және басқа серіктестер қорытпаның бағасын эквивалентті мыс өнімінің нарықтық бағасынан тоннасына 18 фунт стерлингке арзан етіп белгіледі, бұл көлік шығындары тиімді бәсекелестікке мүмкіндік бергенде Muntz Metal-ді қаптама ретінде танымал етуге көмектесті. Олардың нарыққа сәтті енуінің мысалы ретінде, 1837 жылы 50 кеме Muntz Metal-мен қапталды, 1838 жылы 100-ден астам, 1840 жылы саны екі есеге артты және 1844 жылға қарай тағы екі есеге өсті. Мунц өндіріс процесін сәтті басқарды, 1840 жылға қарай «Мунцтың патенттелген металл компаниясы» 30 адамды қорытпаны балқыту және прокаткалау үшін жұмысқа алды және жылына 2000 тонна өндірді. Үш жылдан кейін компания жылына 3400 тонна өнім өндіретін 200-ден астам адамды жұмысқа алды. Осы кезде Гренфеллдер серіктестіктен шықты, өйткені Паско Гренфелл және ұлдарымен жасалған келісім 1842 жылы кейбір келіспеушіліктерге байланысты бұзылды. 1846 жылы Мунцтың патенты аяқталғаннан кейін, олар және басқалар Мунц патентына сәйкес бекіткіштер мен қаптамаларды жасауға бастарды. Мунц 1857 жылы қайтыс болды, оның орнын да оның үлкен ұлы, Джордж Фредерик иеленді, ол 1864 жылы бизнесті акционерлік компанияға, «Мунц Металл Ко. Ltd.» компаниясына сатты. 1921 жылы компанияны Эллиотт Металл компаниясы сатып алды, ол 1928 жылы ICI-дің Imperial Metals бөлімшесінің (қазіргі IMI plc) бөлігіне айналды.