Кіріспе

Гидроксипропил целлюлоза (ГПЦ) – целлюлозаның суда және органикалық заттарда еритін туындысы. Ол қосымша зат ретінде, сондай-ақ көзге жергілікті қолданылатын қорғау және майлау құралы ретінде пайдаланылады.

Химия

HPC - целлюлоза эфирі, онда глюкозаның қайталама бірліктеріндегі кейбір гидроксилдік топтар пропилен оксидін пайдалану арқылы гидроксипропилденген, OCH2CH(OH)CH3 топтарын түзетін. Глюкоза бірлігіне шаққандағы алмастырылған гидроксилдік топтардың орташа саны алмасу дәрежесі (DS) деп аталады. Толық алмасу 3 DS мәнін береді. Қосылған гидроксипропил тобы гидроксил тобын қамтығандықтан, ол да HPC дайындау кезінде эфирленуі мүмкін. Бұл жағдайда, глюкоза сақинасына шаққандағы гидроксипропил топтарының моль саны, алмасу мольдері (MS), 3-тен жоғары болуы мүмкін. Целлюлозаның жоғары кристалдану деңгейіне байланысты, суда жақсы ерігіштікке қол жеткізу үшін HPC-нің MS шамамен 4-ке жуық болуы керек. HPC гидрофобтық және гидрофильдік топтардың үйлесімін қамтиды, сондықтан оның төменгі сынақ температурасы (LCST) 45°C құрайды. LCST-ден төмен температурада HPC суда оңай ериді, ал LCST-ден жоғары температурада ерімейді. HPC судағы концентрациясына қарай сұйық кристалдар мен көптеген мезофазалар құрайды. Бұл мезофазаларға изотроптық, анизотроптық, нематикалық және холестерикалық фазалар жатады. Соңғысы күлгін, жасыл және қызыл сияқты әртүрлі түстерді береді.

Қолданылуы

Атон Фарма компаниясы өндіретін Лакрисерт – жасанды көз жасына арналған HPC құралы. Ол кератоконъюнктивит сияқты жеткіліксіз жас шығарумен сипатталатын медициналық жағдайларды, қайталанатын мүйіз қабығының эрозиясын, мүйіз қабығының сезімталдығының төмендеуін, көздің әсерге ұшырауын және нейропаралитикалық кератитті емдеу үшін қолданылады. HPC жасанды көздерді майлау үшін де қолданылады. HPC қалыңдатқыш, аздаған байлаушы және E463 нөмірі бар эмульсияны тұрақтандырушы ретінде қолданылады. Фармацевтикалық өнімдерде таблеткаларда байлаушы ретінде қолданылады. HPC капиллярлық және микрочиптік электрофорез арқылы ДНК-ны бөлу үшін сүзу матрицасы ретінде қолданылады. HPC қалыңдатқыш, эмульгатор және косметикалық құралымдарда, мысалы, шампунь, кондиционер және лосьондарда қолданылады. HPC – Cellugel-дің негізгі құрамы, ол кітаптарды сақтауда қолданылады. Cellugel «қызыл шірігенге ұшыраған былғары кітап мұқабаларын нығайтатын, қауіпсіз және терең сіңетін құрал» ретінде сипатталады және оны Preservation Solutions өндіреді.