Кіріспе

Гливс класының эсминшісі USS Beatty (DD 640) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінде контр-адмирал Франк Э. Битидің есімімен аталған алғашқы кеме. Бити 1941 жылдың 1 мамырында Чарльстон әскери-теңіз базасында "Муллани" деген атпен салына бастады. "Бити" атауы бастапқыда Сан-Францискода салынуға жоспарланған эсминецке берілген болатын, бірақ 1941 жылдың 28 мамырында марқұм контр-адмиралдың қызы, Чарльз Дрейтон ханымның өтініші бойынша "Муллани" және DD 640 атаулары ауыстырылды, себебі ол әкесінің құрметіне салынған кеменің Чарльстон әскери-теңіз базасында салынуын қалаған. Чарльз Дрейтон ханымның демеушілігімен "Бити" 1941 жылдың 20 желтоқсанында суға түсіріліп, 1942 жылдың 7 мамырында қолданысқа берілді.

1942 жыл

Шейкерлеуден кейін, «Бити» 8 тамызда норвеждік «Британияси» танкерін және Шоалс аралдарынан Портлендке (Мэн штаты) сүйемелдеді. Содан кейін ол Атлантика флотының Бас қолбасшысы адмирал Рояль Э. Ингерсоллды алып жүру үшін 12 тамызда Бостонға бағытталды. «Квикпен» бірге эсминец жоғары ранкті жолаушысын 22 тамызда Портлендке түсіргенге дейін Галифакс (Жаңа Шотландия) және Аргентия (Ньюфаундленд) қалаларына жеткізді. Эсминец содан кейін адмирал Ингерсоллмен бірге «Виксенді» Портлендтен Нью-Лондонға (Коннектикут штаты) сүйемелдеді, онда 23 тамызда келді. «Бити» 25 тамызға дейін Нью-Лондоннан дос суасты қайықтарымен жаттығуларға қатысып, содан кейін Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласына жөндеу жұмыстары үшін оңтүстіске қарай жүзіп кетті. Содан кейін ол Батыс Үндістан мен Мексика шығанағына жүзіп, 10 қыркүйекте Панама каналы аймағындағы Кристобальға жетті. Ол жерде ол 11 қыркүйекте Британдық Вест-Индияға бағыт алған NC 5 конвойына қосылды. Соғыс кемесі жүктемесін Тринидадқа жеткізіп, 15 қыркүйекте портқа кірді. 16 қыркүйекте Тринидадтан түстен бұрын шығып, «Бити» Дейвис пен Эберлге Тобаго аралының жанында суасты қайықтарына қарсы іздеуге қосылды. 1858-де Эберл суасты қайық табылып, шабуыл жасағанын хабарлады, бірақ нақты нәтижеге қол жеткізе алмады. Содан кейін «Бити» 17 қыркүйекте конвоймен кездесіп, оны Джорджтауннан (Британдық Гвиана) таралу нүктесіне дейін сүйемелдеді, содан кейін Тринидадқа қайтып келді. Сан-Хуанға ауысқаннан кейін, ол 23-і күні портқа кірді, «Бити» NC 5 конвойымен, Кингстон (Ямайка) және Белиз (Гондурас) арқылы Нью-Орлеанға бағытталды. 6 қазан күні шығыс жағалауға бет алды. Ол 8 қазанда Чарльстон теңіз кемежайына келіп, келесі операцияға дайындалды. 16 қазан күні 1942 жылы «Бити» Хэмптон Роудсқа бағытталды және сол жерде 34.10 (TG 34.10) тапсырмалық тобына қосылды – Солтүстік Африканы басып алу операциясы «Torch» үшін жиналатын Оңтүстік шабуыл тобы. Бұл топтың Сафи (Француздық Марокко) қаласына шабуыл жасауы жоспарланған. 7 қарашада Солтүстік Африка жағалауына келген TG 34.10 келесі күні таңертең қонуға дайындық бастады. «Бити» түн ортасында көлік аймағының суасты қайықтарына қарсы қорғаныс шебіне қосылды және Бернаду мен Коулдың оңтүстігінде патрульдік бақылау жасады, олар өз әскерлерін Сафиге түсіру бұйрығын күтіп, баяу айналды. Таңғажайып жағдайды пайдаланып, «Бити» жағаға қарай жүріп, Бернадудың оң жағында қалды, ол және «Коул» жағалауға қарай қозғала бастады. 0415-те «Бити» басқа кемелермен бірге өз орнын алды, ал 0430-да алдын ала келісілген кодты сөздерді естіді: «Ойын басталады». Шабуыл топтарының орналасқан жеріне қатысты белгісіздік болғандықтан, «Бити» шабуыл толқынының шығу сызығына жеткенін хабарлаған радиохабарламаны алғанға дейін атысты сәл тоқтатты. Сол секторға әлі достық әскерлердің қонбағанына көз жеткізген «Бити» 0431-де атысты бастады, он минут бойы атысты тоқтатпады, содан кейін отты қолдау туралы нұсқауларды күту үшін тоқтатты. «Бити» жағалаудағы әскерлермен байланыс жоғалтып, 0520-де күн шықпай тұрып, экранға орналасу үшін көліктік аймаққа қарай теңізге қарай маневр жасады. 0640-та ол Point de la Tour батареясынан жаудың атылысын байқады және «Қызыл» және «Көк» жағажайларына жақын жерде және қайық жолында бірнеше шашырауларды көрді. Бір минуттан кейін «Бити» осы қаруларға оқ атып, 20 минут ішінде оларды үнсіздікке мәжбүр етті. «Torch» операциясына қатысқан қалған уақытында «Бити» қорғаныс шебінде қызмет етті. Ол қарашаның соңында АҚШ-қа оралды және Нью-Йорк теңіз кемежайына жөндеу және өзгерістер үшін кірді.

1943 жыл

Келесі төрт айда Бити Атлантика мұхитында конвойлерді сүйемелдеді. Осы кезеңде ол үш рет қанатын жайып, қайта оралды. Үшінші айналымды 28 сәуірде Нью-Йоркке келгеннен кейін аяқтаған Бити кемедегі әдеттегі жөндеулерден өтті және 13 мамырда Хэмптон-Роудсқа бағыт алғанға дейін типтік жаттығулар жасады. Келесі күні Норфолкке жетіп, адмирал Ингерсоллмен бірге Виксенді Нью-Йоркке 15 мамырда сүйемелдеді. 8 маусымда Хэмптон-Роудстан Алжирге бағытталған UGF 9 конвойының құрамында шықты. 25 маусымда Мерс-эль-Кебирге келді. Бити Жерорта теңізіне келгеннен кейін конвойлерді сүйемелдеу, күзету және жаттығулармен айналысты. 5 шілдеде эсминец Сицилияға шабуылға қатысу үшін "Cent" күштеріне тағайындалды. 9 шілдеде көлік аймағына жеткен ол 2240-та Сицилия аспанындағы зениттік отты байқады. Өрт Гела, Бискари, Виттория және Санта-Кроче-Камерина қалаларында күшейді. 2325 шамасында ол бірнеше ұшақтың құлағанын және Бискаридің оңтүстігінде үлкен өртті байқады. Бити көлік аймағының оңтүстік-шығыс жағын күзетті, олар белгіленген аймаққа теңізге шықты, содан кейін өртке қолдау көрсету аймағында орналасты. ПК 557 және Спид бастаған Невиллден шыққан алғашқы десанттық кемелер таңғы сағат 0342 шамасында жағажайға қарай жылжыды. Коуи Спидтің сол жағында, ал Бити Коуидің сол жағында болды. Сағат 0407 шамасында Спид эсминецтерден оқ атуды сұрады. Бити дереу орындады, алдымен жылдам атыспен, содан кейін минут сайын бір мылтықтан сегіз оқ атуға баяулады. Қайтарымсыз атыс байқалмағандықтан, 0416-да атысты тоқтатты. Десанттық аймақ бейтараптандырылғаннан кейін Бити көлік аймағына оралды, күзету міндетін атқару үшін және жағалаудағы өртті бақылау тобымен (SFCP) байланыс күту үшін. 0830-да армияның 180-ші полкінің 2-ші батальонына қарасты SFCP 7A Битиге қонудың сәтті аяқталғанын хабарлады. Таңғы сағаттарда Бити жау ұшақтарының Valle Forte-ден, Lagi di Biviere-ден және Fiume Acati-нің батысындағы аңғардан төмен және жылдам шығатынын байқады, олар жердегі әскерлерге шабуыл жасап, жағажайларды бомбалады және көрінген кезде жоғалып кетті. Жау ұшақтары "күндізгі уақыттың барлық кезеңінде зияндылығын сақтап қалды", өйткені "кемелер өз күштеріне қауіп тудырмастан оларға оқ атуға болмайды". Жау ұшақтары одақтастардың бақылау ұшақтарына қатты нұқсан келтірді. Бити 1021-де төрт Reggiane Re.2001 ұшағының SOC Seagull-ді ұшырып түсіргенін байқады. 1315-те Focke Wulf Fw 190 Scoglitti-ден оңтүстік-шығысқа қарай тағы бір Seagull-ді атып түсірді. Бити бірінші Seagull-ді атып түсірген Re.2001 ұшақтарының біріне қатты соққы берді, ол жақын маңдағы биік жердің үстінен жоғалып кеткенін байқады. 1046-да ұшақ "көрікті аңғардан" кемелерге қарай ұшып шықты. Бити от ашты, Бофорс 40 мм-лік зениттік пулеметтерінен 26 оқ, ал Оерликон 20 мм-лік зениттік пулеметтерінен 60 оқ оқ атып, ұшақ P 51 Mustang болып көрінгенге дейін. 10 шілдеде Бити жағалауға жақын қалды. 1847-де жақын маңдағы танк түсіру кемелері "достық" ұшақтарға оқ атқанда, снарядтардың сынықтары Битидің негізгі палубасына және сол жағына тиді. Келесі әуе шабуылының қаупінен эсминец ЛТТ-ға түтін көшкесін салуға көмектесті. Күн батқаннан кейін де шабуылдар жалғасты. Кемеден шамамен 500 метр қашықтықта ауыр бомба жарылып, оны "қатты сілкіндірді", ол жақын маңдағы иттер шайқасын байқады. Бір қарсыласы екіншісін атып түсірді. Соңғысы өртеніп, құлаған жерінде өрт шықты. Осы уақытта жағалаудан және кемелерден атыс естіліп, түнгі аспанды кесіп өтті. Жаудың бомбалау шабуылдары келесі күні, 11 шілдеде басталды, ал Бити 0651-де "Dime" жағалауындағы одақтастардың позицияларын бомбалағаннан кейін Мессершмитт Бф 110 ұшағына оқ атты. 0735-те SFCP 7A Битиден "мақсатты анықтауға дайын болуды" сұрады. Нысананың координаттарын алғаннан кейін, Бити 0738-де жұмыс істеуге кірісті, 0811-ге дейін темір жол және автомобиль жолының қиылысын жарылдырды. Кейіннен оның жағалаудағы тобы оған "танктер мен көпірлер" нысана болғандығын айтты. Үш сағаттан астам уақыт ішінде Бити бақылаушылары белгілеген нысаналарға 799 оқ атып, жау позициясына едәуір залал келтірді деп күдіктенді. Ол жағадан шыққанда, тек 192 оқ қалды. 1100-де Лаубпен ауысқанда, оның экипажы 9 шілдеде 2024 жылдан бері шайқас станцияларында болды. Дегенмен, Бити 1140-та су асты кемелеріне қарсы экранға орналасты және көліктік және жағажай аймақтарына әуе шабуылынан кейін өз адамдарын бірнеше рет түстен кейін бас бөлімшесіне жіберді. 1900 шамасында Бити мина өрісінің оңтүстік-шығысына қарай конвойдың құрылуын күту үшін жылжыды, ол Скогл�...

Тағдыр

Қазанның 7-іне дейін сынақтар мен су асты кемелеріне қарсы оқулар аяқталды, сосын "Бити" соңғы Атланттық өткеліне шықты. 7-17 қазан аралығында ол Солтүстік Ирландияның Бангор портына конвойды сүйемелдеді, кейін Жерорта теңізіне бет алған KMF 25A конвойының күзетіне қосылды. Кеме жоспарланғандай кездесіп, Жерорта теңізіне қарай жол тартты. KMF 25A конвойы үш колоннаға бөлініп сап түзеді, күзетшілер әскери және сауда кемелерінің айналасында қорғаныш шеңберін құрып жүріп отырды. "Бити" 1943 жылғы 6 қарашада сағат 18:00-де колоннаның артынан келе жатқан еді. Жоғары дабыл күйінде "Бити" 18:03-те конвойдың сол жағынан автоматтан атылған оқтарды байқады. Радарында сол жақтағы Тиллман бағытында көптеген кішкентай белгілер пайда болды. Бір минуттан соң "Бити" әріптесінің жанында үлкен бомба жарылғанын көрді – нысанасынан жаңылып өткен планерлік бомба. "Битидің" радары бес ұшақты анықтады, олардың екеуі конвойдың сол жағынан, күзет аймағының ішінде өтіп кетті. 18:05-те "Битидің" радары американдық IFF (таныс-жат белгісі) сигналын көрсеткен тағы екі ұшақты тіркеді. Лейтенант-коммандер Оутерсон бас штабқа оларды анықтап, қашықтықта болса атуға бұйрық берді. Бас штаб біреуін Ju 88 деп анықтады, бірақ бірнеше секундтан соң түтін экран көрінуді қиындатты, ал радар тұманды ауада байланысты ұстап тұрып, қайтадан жоғалтып жатты. "Бити" қарсы шабуылға өткенде, бір неміс ұшағы шамамен 500 метрге жақындап, 18:13 шамасында кемеге торпеда тастады – шайқас басталғалы он минут өткен соң, 124-ші кадрдың жанына тиді. Жарылыс 51 және 54 номерлі орналымдарды қимылсыз қалдырды, К зеңбірегі мен тереңдік бомбаларының қоймасын теңізге лақтырып жіберді, оң жақ винт шахтасын бүктірді, моторлық бөлімені су басып, барлық электр қуатын өшірді, патрондық қойманы су басып, кемені 12 градусқа сол жаққа қарай мойыстырды. Жедел санақта 11 адам жоғалып кеткені, бір офицер мен алты теңізші жарақат алғаны, ал жарық шам платформасындағы бір теңізші будан қатты күйіп қайтыс болғаны анықталды. Оң жақ К зеңбірегіндегі бір теңізші теңізге ұшып кетті, оны Бойл ертесіне таңертең алып шықты. Торпеда жарылысы "Битидің" тірегін 124-ші кадрда сындырып жіберді. Бұл салдарынан басты палубаның сол жағы, бастионнан бастап 54-ші орналымға дейін суға батты, ал оң жақта тек 30 дюйм еркін борт қалды. Соның салдарынан кеме біртіндеп артқа қарай суға батты. Теңізшілер су батқан бөлімдерді құтқаруға тырысып, бірақ "Бити" экипажы дайын оқ-дәрілерден бастап, жарық шамдары мен түтін генераторына дейін барлық нәрсені теңізге тастады. Асығысқандықтан, тіркеу арқаны да теңізге түсіріп алды. Кемені құтқару үміті төрт сағат бойы сарқып, "Бити" өмірі үшін күресті. Зақымды жою жұмыстарына адамдарды босату үшін көбірек станциялар жабылды, соңында көпірдегі экипаж мен екі 20 мм-лік зеңбіректің экипаждары ғана соғысқа дайын күйде қалды. 19:00 шамасында теңізшілер қайықтары мен салаларын суға түсірді. Қырық минуттан соң "Бити" жарақат алғандарын Паркерге ауыстырды. Кеменің мойысуы күшейгенде, экипаж оны тастауын жалғастырды, шамамен 22:30-да соңғы топ кемеден шығып, құтқару кемесі "Лаубқа" жетті. Екіге бөлінгеннен кейін "Бити" 1943 жылғы 6 қарашада 23:05-те батып кетті. Рейдке шамамен 25 неміс ұшағы, олардың көпшілігі планерлік бомбалармен жабдықталған, қатысты және "Битиден" басқа екі сауда кемесін батырды.

Марапаттар

Бити Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін үш шайқас жұлдызымен марапатталды.