Кіріспе

Американдық саясаткер Шери Пирсон Йеке (1955 жылдың 5 ақпанында туған) – АҚШ-тағы зейнеткер консервативті республикашыл профессор және автор.

Өмірбаян

Еке Гавайи университетінің тарих саласы бойынша бакалавр, Висконсин университетінің Мэдисон қаласындағы оқыту магистрі және Вирджиния университетінің педагогикалық психология мамандығы бойынша философия докторы ғылымын қорғаған. Еке 1995–1998 жылдары Джордж Алленнің басшылығымен Вирджиния штатының білім беру кеңесінде қызмет етті, содан кейін 1998–2001 жылдары Вирджиния штатының білім беру министрінің орынбасары, ал 1998–2001 жылдары губернатор Джим Гилмордың басшылығымен білім беру министрі болды. Ол сондай-ақ 2002–2003 жылдары Буш әкімшілігінің АҚШ Білім беру департаментіндегі мұғалімдердің біліктілігі және мемлекеттік мектептерді таңдау директоры болып жұмыс істеді, осы кезеңде ол АҚШ-тың Бостандық корпусының аға кеңесшісі ретінде Ақ үйге жіберілді. Кейін Йеке Миннесота штатының губернаторы Тим Пауленти үшін білім беру комиссары болды (2003–2004). Миннесота штатының білім беру комиссары ретінде Йеке жаңадан сайланған губернатор мен DFL бақылауындағы Сенат арасындағы қақтығыстың салдарынан сынға ұшырады. Еке 2003 жылдың қаңтарынан 2004 жылдың мамырына дейін партиялық дауыс беру нәтижесінде жұмысынан босатылғанға дейін қызмет етті. Содан кейін ол Миннесота штатындағы консервативті ой-сана орталығы – Америкалық тәжірибе орталығында білім және әлеуметтік саясат бойынша аға ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді, бірақ 2005 жылдан бері осы ұйыммен байланысын үзіп қойды. Йеке Флорида штатының губернаторы болып тағайындалғанға дейін Миннесота штатының алтыншы сайлау округінен Конгресске республикалық кандидат ретінде түсті. Джеб Буштың K-12 білім беру жөніндегі канцлері лауазымын 2005 жылдың 3 қазанында қабылдады. 2007 жылдың басында Флорида штатының білім беру комиссары лауазымына үміткерлігін жариялаған Йеке, қарастырылып жатқан үш финалисттің бірі болды. Алайда, 2007 жылдың 8 қазанында бұл лауазым Нью-Йорктегі Колледж кеңесінің аға вице-президенті Эрик Дж. Смитке берілгені хабарланды. Флорида штатының білім беру комиссары лауазымына үміткерлігін жоғалтқаннан кейін Йеке 2007 жылдың желтоқсанында Флорида штатының балабақшадан 12-сыныпқа дейінгі канцлері лауазымынан кетті. 2008 жылдан 2015 жылға дейін Йеке Хардинг университетінің аспирантура бағдарламаларының деканы болып қызмет етті. Хардинг – Арканзас штатының Сирси қаласында орналасқан жекеменшік либералды өнерлер және христиандық университеті. Ол бұрынғы президент Дэвид Беркс зейнеткерлікке шыққаннан кейін университет президенті лауазымына үміткер деп есептелді. Қазір ол зейнеткерлікте және Арканзас штатының Сирси қаласында тұрады.

Ақылды жаратылыс және үйрету

2003 жылдың шілдесінде білім беру комиссары қызметін атқарып тұрған Йеке, Миннесота ғылым стандарттарына интеллектуалды жобалауды қолдайтындар ұсынған «Дауды оқыту» әдісін енгізуді ұсынды. Ол өзінің бұл әрекетін қолдаған Санторум түзетуін атап көрсетті. Йеке таратып жүрген Миннесота ғылым стандарттарының нұсқаларында интеллектуалды жобалауды жақтаушылар қолданған тіл пайдаланылған, бұл эволюцияға күмән тудырып, интеллектуалды жобалауды балама теория ретінде ұсынады. Ал халыққа таратылған нұсқада бұл түзетулер болмады. П.З. Майерс және басқа да интеллектуалды жобалаудың сыншылары бұл қадамды қоғамдық пікірді пайдаланып, комитет шешімін интеллектуалды жобалауға ыңғайластыру үшін халықты қасақана жаңылыстыру әрекеті деп бағалады. Флорида штатының келесі білім беру комиссары болу үшін жүргізілген науқаны барысында 2007 жылдың маусым айында Йеке 2003 жылғы газет мақаласының дұрыстығын жоққа шығарды. Бұл мақалада ол Миннесота штатының білім беру департаментінің саясаты мектептерге ғылым бағдарламасына интеллектуалды жобалауды қосу немесе қоспау туралы шешім қабылдауға мүмкіндік беретіні айтылған. Сондай-ақ, ол өзінің қорғаушысы ретінде интернеттегі ақпараттың дұрыстығын тексеру қызметі ReputationDefender-ді жалдады. Теңіз биологы және интеллектуалды жобалаудың сыншысы Уэсли Р. Элсбери, оның The Austringer блогы Йекені «Дауды оқыту» әдісі арқылы интеллектуалды жобалауды насихаттаумен байланыстырған мақалаға сілтеме жасаған еді. 2007 жылдың маусым айында ReputationDefender оған хабарласып, Йекеден креационизм мен интеллектуалды жобалауды оқыту мәселесіндегі цитатаны алып тастауды сұрады, себебі ол бұл цитатаның газетте дұрыс келмейтінін мәлімдеді. Элсбери бұл өтінішті қарастырғанда газет мақаласында Йекеге қатысты ақпараттың дұрыс емес екеніне дәлелдер келтіруді талап етті және тіпті бастапқы тілшімен байланысқа шықты. Блог оқырмандары 2003 жылғы Twin Cities Public Television телеарнасынан алынған жазбаларға сілтеме жасады. Онда Йеке интеллектуалды жобалауды оқыту – бұл жергілікті мектеп округтерінің қабылдай алатын шешім екенін және интеллектуалды жобалауды оқыту Санторум түзетуімен қолдалатынын айтқан. Элсбери оның осы хабарлардағы мәлімдемелері газет мақаласында Йеке жоққа шығарған және алып тастауға тырысқан цитатамен сәйкес келетінін мәлімдеді. Бұрын Йекенің интеллектуалды жобалауды қолдауына кеңінен тоқталған П.З. Майерс, Йекенің интеллектуалды жобалаудан алыстауға жасаған соңғы әрекетін «өткенді ақтап, сыншыларын үнсіздікке мәжбүр ету» әрекеті деп сипаттады.

Непотизм туралы айыптар

2003 жылы Миннесота штатында да, 2005 жылы Флорида штатында да мемлекеттік заң шығарушылар мен баспасөз Йеке күйеуінің оның лауазымына тағайындалғаннан кейін көп ұзамай мемлекеттік қызметке орналасуына байланысты туыстық жеңілшіліктер (непотизм) туралы айыптаулар көтерді. 2003 жылы Миннесота штатының білім беру комиссары қызметін атқарып тұрғанда, Йеке күйеуі республикалық губернатор Тим Полентидің жарлығымен штаттың экономикалық даму агенттігінің вице-комиссары болып тағайындалды, бұл кезде штаттық жұмысқа алу тоқтатылған еді. Кейін, 2005 жылы, Флорида штатында К-12 білім беру канцлері болып қызмет еткен Йеке күйеуі Флорида штатының Бизнес және кәсіби реттеу департаментінің (DBPR) кәсіби ережелер жөніндегі хатшысының орынбасары болып жұмысқа қабылданды. Бұл жұмысқа алу кейіннен саясаткерлердің күйеуінің біліктілігі Флоридадағы басқа да білікті үміткерлерден ерекшеленбегендігі туралы сұрақтар тудырды. Алайда, Флорида штатының білім беру департаменті "оның күйеуі үшін жұмыс мәселесі талқыланбағанын" мәлімдеді, ал DBPR хатшысы Симон Марстиллер "алаңдаушылықтар оны таң қалдырды" деп мәлімдеп, оның біліктілігін "өте әсерлі" деп бағалады.