Кіріспе

Мектептегі ең жоғары дәрежедегі мұғалім

Мектеп директоры, мектеп басшысы, директор, мектеп әкімшісі немесе мектеп директоры (кейде басқа атау қолданылады) – мектепті басқаруға ең жауапты мектеп қызметкері.

Рөл

Кейбір мектеп директорлары әлі де өзі сабақ береді, бірақ көптеген үлкен мектептерде олардың қызметі көбінесе басқару және тәрбие жұмысына қатысты болады. Олар тәртіпсіз оқушыларды тәртіпке келтіруге және мектеп ұйымдастырған шараларды ұйымдастыруға көмектеседі, ал мұғалімдер оларға есеп береді. Австралияда мектеп директоры кейде бір (маңызды пән болған жағдайда) немесе бірнеше (әсіресе шағын мектептерде) нақты бөлімдерді, мысалы, ағылшын тілі, тарих, математика, ғылым, жазу, технология сияқты пәндерді басқарады, бірақ толыққанды оқыту міндеттерін және статусын сақтайды. Олар мектеп басшылығының құрамына кіреді және көбінесе мектеп директорының лауазымы – әкімшілікке жол ашатын қадам болып табылады. АҚШ-тағы демографиялық өзгерістердің қарқыны Pre K 12 оқушылары арасында мәдени және тілдік әртүрліліктің артуына алып келді, сондықтан АҚШ-тағы сынып мұғалімдері мен директорлары оқу мәселелеріне ғана емес, сонымен қатар білім беруді басқару, мәдени көшбасшылық және көпмәдени білім беруді күшейтуге бейімделуі керек.

Көмекшілер

Үлкен мектептерде директорға бір немесе бірнеше "вице-директор", "орынбасар директор", "ассистент-директор" немесе "директордың орынбасары" көмек көрсетеді. Олардың лауазымы мектеп басқаруына қатысты директордың лауазымына бағынышты. Орынбасар директорлар әдетте студенттердің тәртібін қадағалау, оқу бағдарламасы, студенттер кеңесі немесе студенттік шаралар сияқты нақты міндеттерді орындайды, ал директор мектептің толық жауапкершілігін өз мойнына алады (оның ішінде оқытушылар мен қызметкерлер, материалдық-техникалық база және т.б.).

Австралия мен Жаңа Зеландия

Австралия мен Жаңа Зеландияның көптеген мектептерінде директор мектептің басшы әкімшісі болып табылады, ол мектеп кеңесі, басшы немесе басқа да органмен тағайындалады. Директор, көбінесе мектеп кеңесімен бірлесіп, мектепті басқаратын шешімдер қабылдайды, сондай-ақ мұғалімдерді жұмысқа алу (және кейбір жағдайларда жұмыстан босату) құқығына ие. Директор көбінесе оқушылардың тәртібін қадағалаушы басшы болып табылады.

Мектеп директорларының әсері

Мектеп директорларының маңыздылығы туралы көп айтылғанмен, олардың оқушылардың үлгеріміне тигізетін әсерін жүйелі түрде зерттеулер өте аз. АҚШ-тағы соңғы талдаулар мектеп директоры ауысқаннан кейін оқушылардың үлгеріміндегі өзгерістерді қарастырды. Директорлардың тиімділігін бағалауға қатысты бұл нәтижеге негізделген тәсіл, мұғалімдерді бағалауда қолданылатын қосымша құнды модельдеуге өте ұқсас. Техас штатында жүргізілген зерттеулер мектеп директорларының оқушылардың үлгеріміне зор әсер ететінін көрсетті. Тиімді мектеп директорлары мектептегі барлық оқушылардың үлгерімін айтарлықтай жақсартады, кем дегенде, жақсы мұғалімдерді іріктеу және оларды ұстап қалу арқылы. Тиімсіз директорлар мектеп үлгеріміне сондай үлкен теріс әсер етеді, бұл бағалау мәселесі мектеп әкімшілері үшін де, мұғалімдер үшін де маңызды екенін көрсетеді. Директорлардың әсері дәстүрлі емес жолдармен де өлшенді. Кейбір директорлар мүмкіндігі шектеулі балалар үшін қосымша мүмкіндіктер жасайтын мектептер құруға күш салды.