Кіріспе
Шотландтық кәсіби футболшы
Шон Ричард Малони (1983 жылғы 24 қаңтарда туған) – шотландтық футбол жаттықтырушысы, қазіргі уақытта «Уиган Атлетик» клубының бас жаттықтырушысы және бұрынғы футболшы. Малони «Селтик», «Астон Вилла», «Уиган Атлетик», «Чикаго Файр», «Халл Сити» және Шотландия Ұлттық құрамасында шабуылдаушы жартылай қорғаушы немесе қанат шегінде ойнады. Малони мансабын «Селтикте» бастады, барлық турнирлерде 215 матч өткізіп, бес шотланд премьер-лигасының титулын жеңіп алды. Ол 2005–06 маусымында SPFA жылдың үздік ойыншысы және SPFA жылдың жас ойыншысы сыйлықтарын бірдей жеңіп алған алғашқы футболшы болды. Ол «Астон Вилла» клубында Англия Премьер-лигасында ойнағаннан кейін «Селтикке» қайта оралды. Малони 2011 жылы «Уиган Атлетик» сапына оралып, 2013 жылғы Англия Кубогының финалында жеңіске жеткеніне көмектесті. Содан кейін Малони қысқа мерзімге АҚШ-тың «Чикаго Файр» клубында ойнады. Ол 2017 жылы жарақат алғаннан кейін екі маусым бойы «Халл Сити» клубында соңғы ойындарын өткізіп, футболдан кетті. Малони 2005 жылы Шотландия Ұлттық құрамасы сапында тұңғыш рет алаңға шықты және 47 матч өткізіп, жеті гол соқты. Футболшы мансабын аяқтағаннан кейін Малони «Селтик» және Бельгия Ұлттық құрамасында жаттықтырушы болып жұмыс істеді. 2021 жылдың желтоқсанында шотландтық «Хиберниан» клубының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды, бірақ төрт айдан кейін қызметтен алынды. Малони 2023 жылдың қаңтарында «Уиган Атлетик» клубының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды.
Ерте өмір
Малони 1983 жылғы 24 қаңтарда Малайзияның Саравак штатының солтүстік-шығысындағы Мири теңіз жағалау қаласында ағылшын әкесі мен шотланд анасының отбасында дүниеге келді. Малони Абердиндегі Сент-Джозеф бастауыш мектебінде және Культ академиясында оқыды. 10 жасында ол алғашқы футбол клубы – Кинкорт балалар клубына қосылды. 12 жасында Култер балалар клубына, ал 14 жасында Альбион балалар клубына ауысты. 2013 жылы Малонидің бала кезінде болашақ әлемнің бірінші ракеткасы Энди Мюрреймен үнемі теннис ойнағаны белгілі болды.
Кельттік
1999 жылы «Селтикке» стажер ретінде қосылғаннан кейін, Малони 2001 жылғы 29 сәуірде «Рейнджерс» клубына қарсы «Иброкс» стадионында өткен ойында дебют жасады, бұл кезде «Селтик» 3:0 есебімен жеңіске жетті. Келесі бірнеше жыл бойы ол негізгі құрамға енуге тырысты, көбінесе қосалқы құрамда ойнады. Тұрақты түрде ойнамаса да, Малони бос соққыларды орындауда шеберлігімен танылды. 2003 жылы УЕФА кубогының финалына дейін жеткен кезде Малони «Селтик» сапында бірнеше рет ойнады және 16-шы турда «Паркхед» стадионында «ВфБ Штутгарт» клубын 3:1 есебімен жеңген кезде гол соқты. 2004 жылдың ақпан айында Малони круциалдық буынына жарақат алды. Ол 2004/05 маусымының соңында жарақаттан жазылып, сол маусымда тек бір ойынға қатысты. Малони 2005/06 маусымында «Селтик» сапында өте жақсы формада болды, себебі бас жаттықтырушы Гордон Страхан оны шабуылшылық позициядан орта алаңның сол жағына көшірді. Оның ойынына жанкүйерлер, әріптестер және БАҚ өкілдері жоғары баға берді. Осы табысты маусымы үшін ол SPFA жылдың үздік ойыншысы және жылдың жас ойыншысы сыйлықтарын алды. Дегенмен, келісімшарт талқылаулары бірнеше айға созылды және екі тараптың арасындағы келіспеушіліктерге байланысты үнемі тоқтап отырды. Малони: «Осындай жағдайларда екі тараптың да нәтижеге толық қанағаттануы керек» деп ескертті. Сондай-ақ ол ұзаққа созылған келісімшарт талқылауларының өзінің футболына әсер етпейтініне және болашақта клубтан кету туралы ойламауға тырысатынына уәде берді. 2007 жылдың жазында Малони басқа клубпен алдын ала келісімге қол қойып, «Селтик» клубын тегін тастап кетуге мүмкіндігі болды. «Селтикпен» жаңа келісімшартқа қол жеткізілмеді, нәтижесінде клуб 1 миллион фунт стерлингке «Астон Вилла» клубына трансфер жасады. «Селтик» сапындағы алғашқы кезеңінде Малони барлық турнирлерде 139 ойын өткізіп, 37 гол соқты.
Астон Вилла
2007 жылдың 31 қаңтарында трансферлік терезе жабылар алдында Малони «Астон Вилла» клубымен алдын ала келісімге қол қойды. «Вилла» клубының бас жаттықтырушысы Мартин О’Нилл, ол бұрын «Селтикте» онымен жұмыс істеген, Малониді маусымның екінші жартысына «Виллаға» әкелуге ниеттенді. Нәтижесінде, мерзім бітер алдында ол Мидлендс клубына 1 миллион фунт стерлингке трансфер болды. 2007 жылдың 10 ақпанында «Редингке» қарсы өткен ойында 0:2 есебімен жеңіліске ұшыраған кезде ол тұңғыш рет «Вилла» сапында алаңға шықты. 2007 жылдың 28 сәуірінде Малони «Манчестер Ситиге» қарсы өткен ойында «Манчестер қаласы» стадионында әдемі бос соққыдан өз голын соқты, доп қабырғадан айналып, қақпаның оң төмен бұрышына дәл тиді. Малони клубқа бейімделуде қиындықтарға тап болды, бірақ «Вилла» мансабының сәл әлсіз басталуынан кейін, ол өзінің ең жақсы формасын көрсетуге көшті. Малони футболдық өнерінің төмендегенін мойындады, бірақ клубтағы болашағына үмітпен қарады: «Үйге сағыну менің формама әсер етті. Мен командада ойнауға лайықты деңгейде ойнамадым, менің ойымша, бұл байқалады, сондықтан қазір жағдай өзгерер деп үміттенемін». О’Нилл және оның командаласы Стилиан Петров, екеуі де Малони «Селтикте» ойнаған кезде бірге болған, оның клубта қалуын қалайтындарын білдірді, тіпті оның Шотландияға қайтуы мүмкін деген хабарларға қарамастан. Малони 2007 жылғы Бокс күні «Стэмфорд Бриджде» «Челсимен» 4:4 есебімен тең түскен кезде «Астон Вилла» сапында екі гол соқты. Алайда, содан кейін Малони көп матчтарда ойнаған жоқ, өйткені оның соңғы маусымдағы ойындарының жартысы тек алмастыру ретінде болды, сонымен қатар ол бір күні Шотландияға ойнауға қайта оралуы мүмкін екенін айтты.
Кельттік тілге қайта оралу
2008 жылдың 22 тамызында «Селтик» клубы Малонимен 4 жылдық келісімге қол қойғанын, трансфер құны 3 миллион фунт стерлинг болғанын жариялады. Малони өзінің қайта оралу матчында «Адам матчының» үздік ойыншысы болып танылды және «Селтик Паркте» «Фолкерк» командасымен 3:0 есебімен жеңіске жеткен кезде, Ян Веннегоор оф Хесселинктің орнына шығып, екі нәтижелі пас берді. Малони «Селтикке» оралғаннан кейін алғашқы голын «Матервеллге» қарсы өткен сыртқы ойында 4:2 есебімен соқты, ал келесі аптада «Килмарнок» командасына қарсы сыртқы ойында 3:1 есебімен тағы бір гол соқты. Ол маусымды бес голмен аяқтады, осылайша «Селтик» сапындағы голдарының жалпы саны 42-ге жетті. Жаңа бас жаттықтырушы Тони Моубрей басшылығымен Малони 2009-10 маусымының алғашқы 18 матчының 17-сінде өнер көрсетті. Алайда, 2009 жылдың 4 қазанында «Рейнджерс» командасына 2:1 есебімен жеңілгеннен кейін Ахилл сіңірімен проблемалар туындады. Малони одан кейін тағы төрт матч ойнады, бірақ «Селтик» Лига кубогында «Хартс» командасына қарсы өткен ойында тыңғырық шалды. Оның Ахилл сіңірінің қабынуы анықталды және ол сол маусымда тағы бір ойын ойнамады. «Хартс» және «Гамильтонға» қарсы екі гол соқты. Осы сәтті өнер көрсеткеннен кейін, Малони жарақат алған Скотт Браунның орнына «Селтик» командасының уақытша капитаны болды. Алайда, 2010 жылдың қараша айында «Инвернесс КТ» командасына қарсы өткен лига матчында Малонидің тізесіне жарақат тиді, бұл оның физикалық жағдайына қатысты проблемаларды қайтадан тудырды. Ол желтоқсан айында тізесіне операция жасады. Малони «Селтик» командасының қалған сегіз матчында өнер көрсетті, Шотландия кубогының жартылай финалында «Абердин» командасына қарсы және маусымның соңғы лига матчында «Матервелл» командасына қарсы гол соқты.
Уиган Атлетик
Малони 2011 жылдың 31 тамызында Премьер-лигадағы «Уиган Атлетик» клубына 850 000 фунт стерлингке қосылды және үш жылдық келісімшартқа қол қойды. Ол өзінің тұңғыш ойынын 2011 жылдың 13 қыркүйегінде Лига кубогында «Кристал Пэлас» клубына қарсы өткізді, бұл ойында 2:1 есебімен жеңіліске ұшырады. Бірінші командаға енуге ол күресті, 2011-12 маусымның бірінші жартысында үш рет қосалқы құрамда алаңға шықты. Малони клубқа келген кезде дене шынықтыру деңгейінің «сәл жетіспейтінін» мойындады, ал бас жаттықтырушы Роберто Мартинес Малониге бейімделу үшін көбірек уақыт керек екенін айтты. Оның ойыны «керемет» деп сипатталды және ол келесі матчта «Вест-Бромвич Альбионға» қарсы клуб үшін тұңғыш рет лигадағы ойынды бастады. 2012 жылдың 24 наурызында «Энфилд» стадионында «Ливерпульге» қарсы өткен матчта пенальтиден гол соқты, нәтижесінде «Уиган» 1:2 есебімен жеңіске жетті – бұл клуб сапындағы оның алғашқы голы болды. Малони бұл жетістігін 11 сәуірде «Манчестер Юнайтед» клубына қарсы керемет иілімді голмен толықтырды, бұл жеңіс (1:0) командасын қазан айынан бері алғаш рет құлдырау аймағынан шығарды. Содан кейін, 2012 жылдың 28 сәуірінде Малони 4-ші орында тұрған «Ньюкасл» клубына қарсы өткен ойында 4:0 есебімен жеңіске жетіп, «Уиган» клубының үшінші голын соқты. 2013 жылдың 17 қаңтарында Малони «Уиган Атлетик» клубымен жаңа келісімшартқа қол қойғандығы жарияланды, ол клубта 2015 жылға дейін ойнайтын болды. 2013 жылдың 7 сәуірінде Малони «Лофтс-Роуд» стадионында «QPR» клубымен өткен матчтың 94-ші минутында тегін соққыдан гол соқты, бұл «Уиган Атлетик» клубына Премьер-лигада қайтадан құтылу үшін маңызды ұпай әкелді. Алты күннен кейін, 2013 жылдың 13 сәуірінде Малони «Уэмбли» стадионында ФА кубогының жартылай финалында «Миллуолл» клубына қарсы 25-ші минутта волеймен «Уиган Атлетик» клубының алғашқы голын соқты және матчтың үздік ойыншысы деп танылды, бұл «Уиган Атлетик» клубын ФА кубогының финалына алып шықты. 2013 жылдың 11 мамырында Малони «Уиган» клубымен ФА кубогын жеңіп алды, ол бүкіл ойынды ойнап, «Манчестер Сити» клубына қарсы өткен матчтағы жалғыз голға көмектесті (1:0). Алайда, үш күннен кейін «Уиган» клубы «Эмирейтс» стадионында «Арсенал» клубына 4:1 есебімен жеңілгеннен кейін Премьер-лигада төмендеді.
Чикагодағы өрт
2015 жылдың 25 қаңтарында Малони «Чикаго Файр» клубымен құпия сомаға келісімшарт жасасты. Ол команданың таңдаулы ойыншыларының бірі ретінде тіркелді. 2015 жылдың 4 сәуірінде Малони «Файр» сапында «Торонтоға» қарсы өткен матчта 3:2 есебімен жеңіске жетіп, тұңғыш голын соқты және MLS аптасының үздік ойыншысы атағын жеңіп алды.
Халл қаласы
Чикагода сегіз ай өткен соң, Малони 2015 жылдың 27 тамызында «Халл Сити» клубымен екі жылдық келісімшартқа қол қойды. Малони белгісіз сомаға трансферленді. Ол 2015 жылдың 29 тамызында «Престон Норт-Энд» клубына қарсы өткен ойында тұңғыш рет алаңға шықты, сол матчты «Халл Сити» 2:0 есебімен жеңіп алды. Малони 2015 жылдың 21 қарашасында «Бристоль Сити» клубымен 1:1 есебімен тең түскен матчта алаңға соғылып, өзінің алғашқы голын соқты. 2016–17 маусымы аяқталғаннан кейін «Халл Сити» клубымен келісімшарты мерзімі бітті.
Халықаралық
Малони Шотландияның 21 жасқа дейінгі құрамасы сапында 20 матч өткізіп, алты гол соқты. Малони 2016 жылғы УЕФА Еуропа чемпионатының іріктеу турниріндегі D тобында бес голдың авторы атанды, соның ішінде Шотландияның өз алаңында Ирландия Республикасына қарсы өткен ойындағы жеңіс голын да соқты. Малони 2018 жылдың қыркүйегінде Бельгия ұлттық құрамасының бапкерлер штабына қосылды. Сол айдың соңында ол "Селтик" клубын тастап, Бельгия құрамасында толық уақыт жұмыс істеу үшін келісім жасады. Малони Бельгия құрамасымен УЕФА Еуро-2020 турнирінде жұмыс істеді, онда олар ширек финалда болашақ чемпион Италияға есе жіберді.
Гиберниялық
2021 жылдың желтоқсан айында Малони шотландиялық «Хиберниан» клубының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Оның басшылығымен алғашқы екі ойында жеңіс тіркелді, бірақ 13 лигалық матчта тек бір жеңіске қол жеткізу нәтижесінде, 33 ойыннан кейін 2021–22 жылғы Шотландия Премьер-лигасының екінші жартысына түсіп қалды. 2022 жылдың мамырында «Данди» клубы Малонимен оның бас жаттықтырушысы болу мүмкіндігін талқылады, бірақ келісімге келе алмады.
Уиган Атлетик
Малони 2023 жылдың 28 қаңтарында "Виган Атлетик" клубының бас жаттықтырушысы болып қайта келді.