Кіріспе

Крайт оқиғалары – ертедегі, кеңінен танымал Star Trek жанкүйерлік туындыларының жиынтығы. Оның ең алғашқы жазбаларын 1969 жылдан бастап Жакелин Лихтенберг жазған (кейіннен кәсіби түрде жарияланған Sime~Gen Universe романдарымен әйгілі болды). Бұл алғашқы Star Trek сериалы тоқтатылғаннан кейінгі бірнеше жылға созылды. Оқиғалар аталған себебі – крайт, ол белгілі бір вулкандық рәсімдерді орындау кезінде қолданылатын тостаған немесе кәсе, және бірнеше оқиғада маңызды рөл атқарады.

Өмірбаян

"Споктың растауынан" басталатын алғашқы бірнеше әңгіме Рут Берман редакциялаған "T Negative" фан-журналында, 8-ші нөмірінде жарияланды. Қызығушылық артқан сайын, кейінгі әңгімелер көбірек басылымдарда жарық көрді, және басқа авторлар да әңгімелер тізбегіне үлес қоса бастады. Крайтқа 50-ден астам кәсіби және әуесқой автор еңбек етті. Сериалдың әлеуметтік, психологиялық және эмоционалдық сюжеттерге баса назар аударуы Star Trek фанфикшнына әсер етті. Крайт сюжетіне ертерек үлес қосқандардың көп бөлігі әйелдер болды, және бұл әйел фан-жазушылардың үлесінде де көрініс тапты.

Сюжет

Крайт туралы әңгіме, көрінеу, Споктың әйел табуымен айналысады. Дегенмен, сериалдың мақсаты – «Жұлдызды жол» әлемінде адамдарды галактикадағы басым түр ретінде бейнелеуді сұраққа салу болды. Джеймс Кирк оларға ғана емес, әсіресе 20 ғасырдың американдық құндылықтарын таңу арқылы өздерінің жақсылығы үшін немесе клингондықтардан құтқару үшін әрекет етіп жатқандай көрінді. Лихтенбергтің әңгімелері бұл Жер Федерациясының мүше емес және құрамындағы әлемдерге қатысты көзқарасын көрсетті, мұнда басқа мәдениеттер мен түрлер, әртүрлі құндылықтарға ие және капитализмді қабылдамайтын болғандықтан, наразылық білдіруі мүмкін еді. Сурак реформасынан туындаған біртұтас мәдениетке ие Вулкан, басқа түрлермен байланысқа түсудің нәтижесінде өзгеріске ұшырады. Көптеген вулкандықтар бұл өзгерістерді жақсарту емес деп санайды. Басты сюжеттік желінің бірі – Вулканның Федерациядан шығу туралы ұсынысы. Бұл ұсыныс ресми түрде қабылданбаса да, оған келісетіндердің саны көп. Лихтенбергтің мақсаты – шоуда көрсетілген вулкандық мәдениеттің мінсіз емес екенін және басқа өркениеттермен байланыс реформадан кейінгі мәдениеттің қазіргі, тоқыраған күйінен «қалай болуы керек» деген жағдайға дамуына көмектесетінін көрсету болды. Кирк, Спок және МакКой арасындағы достық осы өзгерістерді көрсететін шағын модельге айналды. Лихтенберг оқырмандардың көпшілігі оның ұсынған идеяларын қабылдай алмайды деп сенді, себебі олар тым радикалды немесе уақытынан бұрын болды. Крайт Лихтенбергтің бас серігі ретінде Сондра Маршактың қатысуымен өзгеше бағытқа бұрылды. Лихтенбергтің сюжеттік желілерінің бірі Кирк, телепатиялық шетелдік түрлермен байланысқа түскендіктен, телепатия қабілетіне ие болды деген идеяға қатысты. Жаңа қабілеттерін бақылауды және дұрыс пайдалануды үйрену үшін ол Вулканға психикалық мектепке келді. Осы және басқа да саяси себептерге байланысты, оны Сарек асырап алып, вулкандық өмір салтына тәрбиеледі. Бұл оқу процесінде Кирк пен Спок арасындағы «Қамқор-Бастық келісімі» болды, онда Кирк Спокты өз ұстазы ретінде қабылдап, оның бұйрықтарын орындады (немесе керісінше, «Крайт» романындағы «Федерацияның жүз жылдығы» сияқты). Маршак «Қамқор-Бастық» сюжеттік мүмкіндіктерін байқап, оның мағынасын жаңартып, кеңейтті. Кейінгі «Крайт» әңгімелерінде BDSM элементтері жиі кездеседі, ал Джоан Уинстонның «Лабиринт» (Metamorphosis 2 журналында жарияланған) атты бір туындысында Спок, Кирктің «Қамқор-Бастық» шектеулері кезінде Споктың өмірін сақтау үшін бұйрыққа бағынбағаны үшін жаза ретінде жазалайды.

Мұра

Классикалық Kraith әңгімелері слэш-фантастика болмаса да, кейбір сыншылар Kraith-ті слэш-фантастиканың кейбір түрлеріне арқау болған деп санайды: жарақаттану/құдалану тақырыптары, эмоционалдық және рухани жақындық тақырыптары, сондай-ақ серияның кейінгі бөлімдеріндегі BDSM мәселелері көптеген слэш-шығармалардағы тақырыптармен тығыз байланысты.