Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Крайт оқиғалары – ертедегі, кеңінен танымал Star Trek жанкүйерлік туындыларының жиынтығы. Оның ең алғашқы жазбаларын 1969 жылдан бастап Жакелин Лихтенберг жазған (кейіннен кәсіби түрде жарияланған Sime~Gen Universe романдарымен әйгілі болды). Бұл алғашқы Star Trek сериалы тоқтатылғаннан кейінгі бірнеше жылға созылды. Оқиғалар аталған себебі – крайт, ол белгілі бір вулкандық рәсімдерді орындау кезінде қолданылатын тостаған немесе кәсе, және бірнеше оқиғада маңызды рөл атқарады.
The Kraith stories are a well known set of early Star Trek fan fiction. The earliest entries were written by Jacqueline Lichtenberg (best known for her later professionally published Sime~Gen Universe novels) starting in 1969. These continuing through the first few years after the cancellation of the first Star Trek series. The stories are named after the kraith, a goblet or chalice used in the performance of certain Vulcan rituals which feature prominently in several of the stories.
Өмірбаян
"Споктың растауынан" басталатын алғашқы бірнеше әңгіме Рут Берман редакциялаған "T Negative" фан-журналында, 8-ші нөмірінде жарияланды. Қызығушылық артқан сайын, кейінгі әңгімелер көбірек басылымдарда жарық көрді, және басқа авторлар да әңгімелер тізбегіне үлес қоса бастады. Крайтқа 50-ден астам кәсіби және әуесқой автор еңбек етті. Сериалдың әлеуметтік, психологиялық және эмоционалдық сюжеттерге баса назар аударуы Star Trek фанфикшнына әсер етті. Крайт сюжетіне ертерек үлес қосқандардың көп бөлігі әйелдер болды, және бұл әйел фан-жазушылардың үлесінде де көрініс тапты.
The first few stories, beginning with "Spock's Affirmation", were published in the T Negative fanzine, a publication edited by Ruth Berman.' in T Negative 8. As interest grew, later stories were published in a wider range of outlets, and other authors began to make contributions to the sequence of stories. Over fifty amateur and professional authors have contributed to Kraith. The series' emphasis on stories with sociological, psychological and emotional plotlines had an impact on Star Trek fan fiction. A high proportion of early contributors to the Kraith storyline were women, and this has continued to be reflected in the high proportion of female fan writers.
Сюжет
Крайт туралы әңгіме, көрінеу, Споктың әйел табуымен айналысады. Дегенмен, сериалдың мақсаты – «Жұлдызды жол» әлемінде адамдарды галактикадағы басым түр ретінде бейнелеуді сұраққа салу болды. Джеймс Кирк оларға ғана емес, әсіресе 20 ғасырдың американдық құндылықтарын таңу арқылы өздерінің жақсылығы үшін немесе клингондықтардан құтқару үшін әрекет етіп жатқандай көрінді. Лихтенбергтің әңгімелері бұл Жер Федерациясының мүше емес және құрамындағы әлемдерге қатысты көзқарасын көрсетті, мұнда басқа мәдениеттер мен түрлер, әртүрлі құндылықтарға ие және капитализмді қабылдамайтын болғандықтан, наразылық білдіруі мүмкін еді. Сурак реформасынан туындаған біртұтас мәдениетке ие Вулкан, басқа түрлермен байланысқа түсудің нәтижесінде өзгеріске ұшырады. Көптеген вулкандықтар бұл өзгерістерді жақсарту емес деп санайды. Басты сюжеттік желінің бірі – Вулканның Федерациядан шығу туралы ұсынысы. Бұл ұсыныс ресми түрде қабылданбаса да, оған келісетіндердің саны көп. Лихтенбергтің мақсаты – шоуда көрсетілген вулкандық мәдениеттің мінсіз емес екенін және басқа өркениеттермен байланыс реформадан кейінгі мәдениеттің қазіргі, тоқыраған күйінен «қалай болуы керек» деген жағдайға дамуына көмектесетінін көрсету болды. Кирк, Спок және МакКой арасындағы достық осы өзгерістерді көрсететін шағын модельге айналды. Лихтенберг оқырмандардың көпшілігі оның ұсынған идеяларын қабылдай алмайды деп сенді, себебі олар тым радикалды немесе уақытынан бұрын болды. Крайт Лихтенбергтің бас серігі ретінде Сондра Маршактың қатысуымен өзгеше бағытқа бұрылды. Лихтенбергтің сюжеттік желілерінің бірі Кирк, телепатиялық шетелдік түрлермен байланысқа түскендіктен, телепатия қабілетіне ие болды деген идеяға қатысты. Жаңа қабілеттерін бақылауды және дұрыс пайдалануды үйрену үшін ол Вулканға психикалық мектепке келді. Осы және басқа да саяси себептерге байланысты, оны Сарек асырап алып, вулкандық өмір салтына тәрбиеледі. Бұл оқу процесінде Кирк пен Спок арасындағы «Қамқор-Бастық келісімі» болды, онда Кирк Спокты өз ұстазы ретінде қабылдап, оның бұйрықтарын орындады (немесе керісінше, «Крайт» романындағы «Федерацияның жүз жылдығы» сияқты). Маршак «Қамқор-Бастық» сюжеттік мүмкіндіктерін байқап, оның мағынасын жаңартып, кеңейтті. Кейінгі «Крайт» әңгімелерінде BDSM элементтері жиі кездеседі, ал Джоан Уинстонның «Лабиринт» (Metamorphosis 2 журналында жарияланған) атты бір туындысында Спок, Кирктің «Қамқор-Бастық» шектеулері кезінде Споктың өмірін сақтау үшін бұйрыққа бағынбағаны үшін жаза ретінде жазалайды.
The story of Kraith is ostensibly concerned with Spock finding a wife. The series, however, set out to question the presentation, in Star Trek, of humans as the dominant race throughout the galaxy. James Kirk was shown as imposing not only human values, but specifically 20th century American values on them, supposedly for their own good or to save them from being conquered by the Klingons. Lichtenberg's stories showed this as reflecting the overall attitude of the Earth dominated Federation toward unaffiliated and member worlds, which other cultures and species, which would have different values and might reject capitalism, would object to. Vulcan, with its monoculture derived from the Reforms of Surak, has been affected by contact with other races. Many Vulcans in the stories feel the changes are not for the better. A major plot arc concerns a proposal that Vulcan secede from the Federation. It is officially voted down, but there are still many who agree with the idea. Lichtenberg's goal was to show that the Vulcan culture we saw on the show was not perfect, and that contact with other civilizations would help post Reform culture evolve from its present, static form, to "what it ought to become". The friendship between Kirk, Spock, and McCoy became a microcosm reflecting these changes. Lichtenberg believed that, at the time, most readers were incapable of accepting the ideas she proposed, because they were far too radical or ahead of their time. Kraith took a different turn with the input of Sondra Marshak as Lichtenberg's chief collaborator. One of Lichtenberg's plot arcs concerned the idea that Kirk, having been in contact with a number of telepathic alien species, had gained telepathy. In order learn control and proper use of his new abilities he came to Vulcan to attend a psychic school. For this and other reasons, some politically complex, he was then adopted by Sarek and educated in the Vulcan way of life. This education had occasionally involved a "Warder Liege compact" between Kirk and Spock, in which Kirk accepted Spock as his mentor and obeyed his commands (or vice versa, as in the Kraith novel Federation Centennial). Marshak saw plot possibilities in the Warder Liege and revived and expanded on its implications. Later Kraith stories are rife with BDSM undertones, and in one entry, Joan Winston's "The Maze" (published in Metamorphosis 2), Spock spanks Kirk as a punishment for disobeying an order in favor of saving Spock's life while under Warder Liege restrictions.
Мұра
Классикалық Kraith әңгімелері слэш-фантастика болмаса да, кейбір сыншылар Kraith-ті слэш-фантастиканың кейбір түрлеріне арқау болған деп санайды: жарақаттану/құдалану тақырыптары, эмоционалдық және рухани жақындық тақырыптары, сондай-ақ серияның кейінгі бөлімдеріндегі BDSM мәселелері көптеген слэш-шығармалардағы тақырыптармен тығыз байланысты.
Although the classic Kraith stories are not slash fiction, some commentators have seen Kraith as a precursor to some forms of slash: hurt/comfort themes, and themes of emotional and mental closeness, as well as the BDSM implications later in the series, are clearly closely related to themes found in many slash works.