Кіріспе
Американдық биохимик Роджер Джон Уильямс (14 тамыз 1893 – 20 ақпан 1988) – американдық биохимик. Ол витаминдер және адамның тамақтануы саласындағы еңбектерімен белгілі. Ол фолий қышқылы, пантотен қышқылы, В6 витамині, липо қышқылы және авидиннің ашылуында маңызды рөл атқарды. 1946 жылы Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды және 1957 жылы Америка химия қоғамының президенті қызметін атқарды. Өмірінің соңғы жылдарында ол тамақтанудың маңыздылығы туралы халыққа түсінікті жазып, насихаттаумен шұғылданды.
Roger John Williams (August 14, 1893 – February 20, 1988), was an American biochemist. He is known for is work on vitamins and human nutrition. He had leading roles in the discovery of folic acid, pantothenic acid, vitamin B6, lipoic acid, and avidin. He was elected to the National Academy of Sciences in 1946, and served as the president of the American Chemical Society in 1957. In his later career he spent time writing for a popular audience on the importance of nutrition.
Ерте өмір және білім
Роджер Джон Уильямс 1893 жылғы 14 тамызда Үндістанның Оотакамунд қаласында американдық ата-аналардан дүниеге келді. Оның отбасы ол екі жасқа толғанда АҚШ-қа қайтып келді, және ол Канзас және Калифорнияда өсті. Химияға деген ерте қызығушылығын өзінен сегіз жас үлкен ағасы Роберт Р. Уильямстың ықпалына байланысты деп есептеді. Роберт тиамин (В1 витаминін) алғаш синтездегенімен танымал. Роджер Уильямс студент кезінде Джулиус Стиглиц Чикаго университетінің химия кафедрасын басқарды, ал Уильямс кейіннен Стиглицті органикалық химия саласындағы маңызды тұлға деп атады.
Академиялық мансап
Уильямс өзінің академиялық ғылыми мансабын 1920 жылы Орегон университетінің факультетіне қосылу арқылы бастады. Ол сол жерде өткен он екі жылда пантотен қышқылын ашты. 1932 жылы Орегон мемлекеттік колледжіне, ал 1939 жылы Остиндегі Техас университетіне ауысты. 1940 жылы Бенджамин Клейтонның қаржысымен Биохимиялық институтты (кейін Клейтон қоры Биохимиялық институты) құрды және оның алғашқы директоры болды. Уильямстың зерттеу бағдарламасы ерекше болды, себебі ол тамақтану талаптарын зерттеу үшін ашытқыны модельдік организм ретінде пайдаланды, осы арқылы жасушалық биохимияның негізгі принциптері ашытқыдан жануарларға қолданыла алады деген гипотезаны қолдады. Ол осы кезде химиялық қасиеттері толық анықталмаған жануарлардың қоректік заттары деп белгілі болған витаминдерді зерттеуді мақсат етті. Осы тәсіл 1933 жылы жарияланған пантотен қышқылын ашуға әкелді, бұл биохимиктердің микробиологиялық метаболизмге деген қызығушылығын қайта жақтандырды. Уильямс және оның Техастағы әріптестері – Роберт Эйкин, Беверли Гирард, Эсмонд Снелл, Уильям Шив және Лестер Рид – осы жұмысты жалғастырып, осы әдіс арқылы көптеген басқа витаминдер мен қоректік заттарды ашты. Уильямс пен Снелл, студенті Гершель К. Митчеллмен бірге, төрт тонна өңделген шпинаттан фолий қышқылын бөліп алып, оны атады. Ол сонымен қатар В6 витаминін, липо қышқылын және авидинді ашу және оқшаулау жұмыстарында да еңбек етті. Өмірі бойы Уильямс өте көп жазды, жүздеген ғылыми мақалалармен қатар, көптеген танымал оқулықтарды да жариялады. Уильямс 1963 жылы Биохимиялық институттың директоры лауазымынан, ал 1986 жылы Техас университетінен зейнеткерлікке шықты.
Тамақ ісімен айналысатын оқытушы
Роджер Уильямс өмірінің соңғы жылдарының көп бөлігін толық және дұрыс тамақтанудың денсаулыққа тигізетін пайдасы туралы халықты біліммен қамтуға арнады. Бұл, негізінен, оның тамақтану туралы көп оқылатын кітаптар жазуынан құралды. Уильямстың танымал кітаптарының бірі – «Биохимиялық ерекшелік». Онда Уильямс әрбір адамның метаболизмі мен микроэлементтерге қажеттілігінің ерекше екенін қаперіне салды. «Биохимиялық ерекшелік» салдарынан, тамақтану талаптары әркім үшін толыққанды бірдей болмайды.
Жеке өмір
Уильямс 1916 жылы Калифорнияда оқытушылық қызметінде болғанда орта мектептегі сүйіктісі Хейзел Элизабет Вудқа үйленді. Олардың үш баласы болды. 1952 жылы Хейзел қайтыс болғаннан кейін, ол Мейбел Филис Хобсонға үйленді; олар көп саяхат жасады. Уильямс балық аулау мен гольф ойнауды ұнатты, сонымен қатар скрипка мен фортепианода ойнады. Өмірінің көп бөлігінде Уильямс көз шаршаудан зардап шекті, бұл анизейкония салдарынан туындаған, жастық шағында танылмаған жағдай еді; ол 40-шы жылдары осы жағдайды емдеу үшін арнайы көзілдірік жасатты. Уильямс 1988 жылғы 20 ақпанда қайтыс болды. Оның әйелі Филис одан кейін 2004 жылы қайтыс болды.