Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының Мэн штатындағы қала.

Тарих

Харпсвеллді алғашқыда мекендеген американдықтардың түпкі тегі – абенаки тайпасы. Абенаки тайпасы Харпсвелл мойынын, кейін Батыс Харпсвелл деп аталған жерді Мерриконег немесе "жылдам тасымалдау орны" деп атаған, бұл тар түбектің оңай тасымалдануына байланысты қойылған ат. Абенаки тайпасы Ұлы аралды Эраскохеган немесе Себаскодиггин деп атаған, ол 1800 жылдардың соңына қарай Себаскодеган аралы болып өзгерген. 1659 жылы Мэн штатының Киттери қаласынан келген майор Николас Шапли абенаки тайпасынан Мерриконег пен Себаскодеган аралдарын сатып алған, бірақ үндістердің қарсылығынан кейін аймақты қоныстандыруға жасалған әрекеттер Даммер соғысынан кейін ғана қайта жандандырылды. 1725 жылғы шарт аймаққа тыныштық әкелді, ал 1731 жылға қарай көптеген қоныс аударғандар оралды. Бұрын Солтүстік Ярмуттың бір бөлігі болған бұл қала 1758 жылы Массачусетс штатының Бас соттарымен біріктіріліп, Англияның Линкольнширдегі Харпсвеллдің құрметіне аталды. Қаланың өнеркәсіп салаларына егіншілік және кеме жасау кірген, бірақ балық аулау айтарлықтай табыс әкелді, ал лобстер аулау әлі де жергілікті экономикаға үлес қосуда. Бейли аралы көпірі – ұлттық тарихи құрылыс инженерлік ескерткіш.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 127,69 шаршы миль (331 км²) құрайды, оның ішінде 24,18 шаршы миль (63 км²) құрлық және 103,51 шаршы миль (268 км²) су. Қала Атлант мұхитының бөлігі – Мэн шығанағындағы Каско шығанағында орналасқан. Харпсвеллдің жағалау сызығы шамамен 348 км-ге жетеді. Қала арқылы 24 және 123 мемлекеттік тас жолдары өтеді. Ол солтүстік жағынан Брансуик қаласымен шектеседі, ал Батыс Баттан солтүстік-шығысқа қарай және Фиппсбургтен шығысқа қарай Жаңа Медоус өзенімен бөлінген.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы санақ бойынша қалада 4740 адам, 2218 үй шаруашылығы және 1450 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. 4208 тұрғын үйдің орташа тығыздығы болды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 97,7% ақ нәсілді, 0,1% афроамерикалық, 0,3% американдық үндістер, 0,6% азиялық, 0,1% басқа нәсілдерден және 1,3% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 0,8% құрады. 2218 үй шаруашылығының ішінде 19,1%-ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 55,3%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 6,4%-ы күйеуі жоқ әйелдер, 3,7%-ы күйеуі жоқ еркектер және 34,6%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 27,1%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 12,8%-ы 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз тұратын адамдардан тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,13 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,53 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 52,9 жас. Тұрғындардың 15%-ы 18 жасқа дейін, 4,7%-ы 18 мен 24 жас аралығында, 16,9%-ы 25 пен 44 жас аралығында, 37,5%-ы 45 пен 64 жас аралығында және 25,9%-ы 65 жасқа толған немесе одан асқан. Қаланың жыныстық құрамы: 48,4% еркек және 51,6% әйел.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша қалада 5239 адам, 2340 үй шаруашылығы және 1532 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. 3701 тұрғын үй болды, орташа тығыздығы құрады. Халықтың этникалық құрамы: 97,94% ақ нәсілді, 0,25% афроамерикалық, 0,34% американдық үндістер, 0,55% азиялық, 0,23% басқа нәсілдерден және 0,69% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 1,32% құрады. 2340 үй шаруашылығының ішінде 24,0% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 56,1% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 6,3% күйеуі жоқ әйелдер және 34,5% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 27,3% жеке адамдардан тұрды, ал 10,9% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,24 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,69 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 19,6% 18 жасқа дейінгілер, 4,9% 18-24 жас аралығындағылар, 25,1% 25-44 жас аралығындағылар, 31,7% 45-64 жас аралығындағылар және 18,8% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 45 жас болды. Әр 100 әйелге 96,1 еркек сай келеді. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 93,3 еркек сай келеді. Үй шаруашылығының орташа табысы 40 611 доллар, ал отбасының орташа табысы 45 119 доллар құрады. Ер адамдардың орташа табысы 34 167 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 30 000 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 30 433 долларға тең. Отбасылардың 3,3% және халықтың 5,6% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 6,8% және 65 жастан асқандардың 3,8% кедейлікте өмір сүрді.

Білім

Бұл аймақтағы мемлекеттік мектептерді 75-ші Мэйн мектеп әкімшілік округі басқарады. 2010–2011 оқу жылында Харпсвелл тұрғындары қаланың екі K–5 бастауыш мектебінің бірі – Батыс Харпсвелл мектебін жабуға дауыс берді. 2011–2012 оқу жылынан бастап Батыс Харпсвелл оқушылары Харпсвелл аралдары мектебіне автобуспен тасыла бастады. Бұл шара жылына шамамен 200 000 доллар үнемдеуге мүмкіндік берді. 2013 жылдың қыркүйегінде 6–12 сыныптарға арналған Харпсвель жағалау академиясы, чартерлік мектеп ескі Батыс Харпсвелл мектебінің ғимаратында ашылды. Сонымен қатар, 2003 жылы Харпсвелл қоғамдық балабақшасы деген атпен құрылған, діни ұйымға қатысы жоқ, Харпсвелл табиғат мектебі деген жекеменшік мектепке дейінгі білім беру мекемесі бар, онда төрт мұғалім және 3–5 жас аралығындағы жиырма төрт оқушы білім алады.

Танымал мәдениетте

"Адамды атып өлтіру" атты көркем қылмыстық детектив 2018 жылы Харпсвеллде түсірілді. Фильмде қаланың аты Мэн штатындағы Пасха шығанағы деп өзгертілген. Marvel Comics комиксінің супербатыры Кэрол Денверстің Харпсвеллде отбасылық үйі бар.