Кіріспе

Кале (Calais) – АҚШ-тың Мэн штатындағы Вашингтон округіне қарасты қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 3079 адамды құрайды, бұл Калені Мэн штатындағы ең сирек қоныстанған үшінші қалаға (Халлоуэлл мен Истпорттан кейін) айналдырады. Қаланың Сент-Круа өзені арқылы Канада-АҚШ шекарасында үш өткелі (кіру порты ретінде де белгілі) бар, олар Канаданың Нью-Брансуик провинциясындағы Сент-Стефан қаласына жалғасады. Кале тарихи сауда орталығы болып келген және Шығыс Вашингтон округінің және Нью-Брансуик провинциясының Шарлотта округінің негізгі сауда орталығы ретінде танылады. Бөлшек сауда, қызмет көрсету және құрылыс салалары Кале экономикасының басты құрамдас бөліктері болып табылады.

Тарих

Бұл аймақты мыңдаған жылдар бойы жергілікті халықтар мекендеген. Тарихи Пасамакуодди, Вабанаки конфедерациясының алгонкиян тілінде сөйлейтін халқы, еуропалықтармен кездесу және қоныстану кезінде бұл аймақта басым болды. Сент-Круа өзені мен оның аймағын алғаш рет француз Самуэль де Шамплен 1604 жылы өзінің серіктерімен Сент-Круа аралында қыстағанда зерттеді. Бірінші тұрақты қоныс иесі Джонсбородан келген Дэниел Хилл болды, ол 1779 жылы Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде, бұл әлі де Массачусетс штатының бір бөлігі болғанда келді. Ол басқа қоныс аударушылармен бірге 1782 жылы алғашқы арақзауытын салды. 1789 жылдың 27 маусымында Массачусетс штатының Бас ассамблеясы қалашықты Уотерман Томасқа 19 центтен (0,4 гектар) сатты (шамамен 2018 жылы бір акрға 2,86 доллар). Елді мекендегі алғашқы кәсіптер – егіншілік, аң аулау және кеме жасау болды. 1809 жылдың 16 маусымында №5 PS Платациясы Франциядағы Кале қаласының құрметіне Америка революциясы кезіндегі француз көмегі үшін Кале деп аталды. Өзен қаланың өнеркәсібіне су қуатын берді, оның ішінде арақзауыттар, сыбдырқы және шаңғақ фабрикалары, екі жоспарлау фабрикасы, арақ фабрикасы, екі балта фабрикасы және төрт астық фабрикасы болды. Сондай-ақ, осында қорыту цехтары, машина жасау шеберханалары, гранит өңдеу, аяқ киім фабрикалары және тері илеу зауыттары жұмыс істеді. Басқа кәсіпорындар кірпіш, жатын орын, сыпырғыш, ат арбалары және гипс өндірді. Кале мен көршілес канадалық Сент-Стефан қалаларының арасындағы қарым-қатынас көп жылдар бойы ерекше тығыз болды. Қалалар арасындағы ұзақ жылдарға созылған достықтың куәсі ретінде 1812 жылғы соғыс кезінде британдық әскерилер Сент-Стефанға Каледегі жау американдықтардан қорғану үшін көп мөлшерде оқ-дәрі берді, бірақ Сент-Стефанның қалалық кеңесі оқ-дәріні Калеге 4 шілде мерекесіне берді. Кале – Мэн штатында салынған алғашқы темір жолдың туған жері, Кале темір жолы, ол 1832 жылдың 17 ақпанында штат заң шығарушы органымен бекітілді. Ол 1835 жылы Сент-Круа өзеніндегі диірменнен, Нью-Брансуик штатының Миллтаун қаласының қарсы жағындағы ағашты Каледегі жағалауға 3 шақырым тасымалдау үшін салынды. 1849 жылы атауы Кале және Баринг темір жолы деп өзгертілді, ал желі Барингке дейін 6 шақырымға ұзартылды. 1870 жылы ол Сент-Кройк және Пенобскот темір жолының бір бөлігіне айналды. Кале 1850 жылдың 24 тамызында қала болып құрылды. 1864 жылдың 18 шілдесінде Конфедерация агенттері Нью-Брансуиктен шекараны кесіп өтіп, Каледегі банкке қарақшылық жасауға тырысты. Кале еркін кітапханасын Бостондық сәулетші Артур Х. Винал жобалап, 1893 жылдың 4 шілдесінде ашты. Романдық жаңарту стиліндегі ғимарат 2001 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Каледегі басқа да тарихи орындар тізіміне Кале тарихи ауданы, Кале тұрғын тарихи ауданы, Devils Head Site, Гилмор үйі, Томас Хамильтон үйі, Хинкли Хилл тарихи ауданы, Холмс коттеджі, Доктор Джоб Холмс үйі, Теодор Джеллисон үйі, Пайктың мильдік белгілері, Сент-Аннн епископальдық шіркеуі, Джордж Уошберн үйі және Уитлокс Милл шамшырағы кіреді.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 40,10 шаршы миль (104 км2) құрайды, оның ішінде 34,32 шаршы миль (89 км2) құрлық, ал 5,78 шаршы миль (15 км2) су. Кале қаласы Сент-Круа өзенінің таяз су ағысының бастауында орналасқан. Жақында Кале қаласы "Шайтанның басы" деген жерді сатып алды. Бұл жерге жер, Сент-Круа өзенінің сағасында 1 миль (2 км) және АҚШ 1-жолында 0,6 миль (1 км) – 1 км жағалау кіреді. Мүліктің маңызды ерекшеліктері: сағаға қарай көтерілген 104 метрлік гранитті тік жар, таяз су кезінде құмды және тасты жағажай, орман және көптеген жануарлар. Жол құрылысы 2003 жылы аяқталды. Кале – Шығыс жағалау жолының солтүстік нүктесі, ал оның оңтүстік нүктесі Флорида штатындағы Ки-Уэст қаласында орналасқан.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 3123 адам, 1403 үй шаруашылығы және 771 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 1737 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 95,5% ақ нәсілді, 0,5% афроамерикалық, 1,3% американдық үндістер, 0,6% азиялық, 0,4% басқа нәсілдерден және 1,7% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 1,4% құрады. 1403 үй шаруашылығының ішінде 25,3% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 38,8% - бірге тұратын жұбайлар, 11,2% - күйеуі жоқ әйелдер, 4,9% - күйеуі жоқ ерлер, ал 45,0% - отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 39,9% жеке адамдардан тұрады, ал 20,3% - 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,12 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,80 адам. Қаладағы орташа жас 45,3 жас. Тұрғындардың 19,7% 18 жасқа дейін, 9,9% 18 мен 24 жас аралығында, 20% 25 пен 44 жас аралығында, 29,9% 45 пен 64 жас аралығында және 20,5% 65 жастан асқан. Қаланың жыныстық құрамы: 48,3% ер адам және 51,7% әйел адам.

Үкімет

Кале қаласы кеңес-басқарушы үлгісі бойынша басқарылады. Қазіргі қала басқарушысы – Майкл Эллис. Бұрынғы қала басқарушыларының арасында: Уильям Бриджео, Нэнси Орр, Николас Мулл, Линда Пейджлс, Марк Райкман, Дайан Барнс және Джеймс Портер болды. Қазіргі қала әкімі – Артур Минго.

Көлік

Кале АҚШ 1-ші тас жолының, АҚШ-тың шығыс жағалауымен солтүстік-оңтүстік бағытта өтетін маңызды магистралінің, және штатты шығыстан батысқа кесіп өтетін 9-шы тас жолдың қиылысында орналасқан. 2012 жылдың 25 қазанынан бері қала сондай-ақ Канада-АҚШ шекарасынан басталып, Сент-Джон арқылы шығысқа қарай Транс-Канада тас жолымен қосылатын, бақыланатын кіруге арналған 1-ші Нью-Брансуик тас жолына тікелей қол жеткізе алады. West's Bus Service компаниясы Кале мен Бангор қалалары арасында автобус тасымалын жүзеге асырады.

Қоғамдық қауіпсіздік

Каледе тәулік бойы жұмыс істейтін полиция, өрт сөндіру және жедел жәрдем қызметтері бар.

Халықаралық шекарадан өту орындары

Ферри Пойнт халықаралық көпірі мен Миллтаун халықаралық көпірі Кале қаласын Сент-Стефан қаласымен, Нью-Брансуик, Канадамен байланыстырады. Екі қауымды байланыстыратын үшінші көпір мен кіру портының (POE) құрылысы 2008 жылы басталды. Халықаралық авеню көпірі деп аталатын бұл көпір және POE 2009 жылдың 16 қарашасында ашылды және коммерциялық тасымалдар, жүк, жүк көліктері, жеке көліктер, трейлерлер, автоүйдемелер және автобустарға қызмет көрсетеді. Дегенмен, Ferry Point және Milltown өткелдері жолаушылар көліктері мен жаяу жүргіншілер үшін қолданыста болып қалады. Жаңа инспекциялық кешен Кале қаласының орталығындағы және Канаданың көршілес қалаларындағы трафик бұғланын азайтады. Ол коммерциялық және жолаушылар көліктерін тиімді тексеруге мүмкіндік беретін заманауи қауіпсіздік жабдықтарымен жабдықталған. Жаңа кешенде АҚШ Кеден және шекара қорғау қызметі (CBP), АҚШ Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) және АҚШ Жалпы қызметтер басқармасы (GSA) орналасқан. Бұл кешен GSA-ның жоғары өнімділік көрсеткіштегі экологиялық құрылыс бағдарламасы аясында салынды және тұрақты дизайн мен технологияны кеңінен пайдаланғаны үшін Энергия және экологиялық дизайн саласындағы көшбасшылық (LEED) алтын сертификатын алды. Құрылыс кезінде қайта өңделген, қайта қолданылған және жергілікті материалдар қолданылды. Кешен барлық пайдаланылатын кеңістіктерге табиғи жарық кіргізу арқылы энергияны сақтайды, ал суды сақтау үшін дәстүрлі сантехникадан 40 пайызға аз су тұтынатын ағыны төмен құрылғылар пайдаланылады. Роберт Сигель архитекторлары жобалаған Кале кіру порты коммерциялық емес тексеру үшін алты және коммерциялық тексеру үшін үш жолақ ұсынады.