Мэн штаты туралы мәліметтер

Кіріспе

АҚШ штаты
АҚШ штаты Мэн (/audio=En Maine pronunciation.ogg//m//eɪ//n/ MAYN) – АҚШ-тың Солтүстік-Шығысындағы Жаңа Англия аймағындағы ең шығыс штаты. Ол батысында Нью-Гэмпширмен, оңтүстік-шығысында Мэн шығанағымен, солтүстік-шығысында және солтүстік-батысында Канаданың Нью-Брансуик және Квебек провинцияларымен шектеседі. Мэн – жалпы аумағы бойынша Жаңа Англиядағы ең үлкен штат. АҚШ-тың 50 штатының ішінде ол аумағы бойынша 12-ші, халқы бойынша 9-шы, халқының тығыздығы бойынша 13-ші және ең ауылдық штат. Мэннің астанасы – Огаста, ал ең көп халқы бар қаласы – Портленд, 2020 жылғы халық санауы бойынша 68 408 адамды құрайды. Мэн аймағында мыңдаған жылдар бойы жергілікті халықтар мекендеген. Еуропалықтар келген кезде, бұл аймақты бірнеше алгонкин тілдес тайпалар басқарған, қазір бұл тайпалар Вабанаки конфедерациясы деп белгілі. Аймақтағы алғашқы еуропалық қоныс 1604 жылы француз Пьер Дюгуа, Сьер де Монс құрған Сент-Круа аралында пайда болды. Алғашқы ағылшын қонысы – 1607 жылы Плимут компаниясы құрған, бірақ көп ұзаққа соқпаған Попхэм колониясы болды. 1620 жылдары Мэннің жағалауында бірнеше ағылшын қоныстары құрылды, бірақ қатал климат пен жергілікті халықтармен болған қақтығыстар көптеген қоныстардың сәтсіздікке ұшырауына себеп болды. 18 ғасырға келгенде, Мэнде бар болғаны жарты ондай еуропалық қоныс сақталған. Америка революциясы кезінде лоялист және патриот күштері Мэн аймағы үшін күресті. 1812 жылғы соғыс кезінде, көбінесе қорғалмаған Мэннің шығыс аймағын британдық әскерлер басып алды, олар оны Канадаға Жаңа Ирландия колониясы арқылы қосып алуды жоспарлады. Бірақ солтүстік шекарада, Атлантиканың орта тұсында және оңтүстікте британдықтардың шабуылдары сәтсіз аяқталғаннан кейін, аймақ АҚШ-қа қайтарылды, содан кейін бейбіт келісім шарттары соғысқа дейінгі шекараларды қалпына келтірді. Мэн 1820 жылға дейін Массачусетс штатының құрамында болды, содан кейін Массачусетстен бөлініп, жеке штатқа айналды. 1820 жылдың 15 наурызында Миссури келісіміне сәйкес, ол 23-ші штат ретінде Одаққа қабылданды. Бүгінде Мэн өзінің тік жарлы, тасты Атлант мұхиты мен шығанақтарының жағалауымен, тауларымен, тығыз орманды ішкі аймағымен және тағамдарымен, әсіресе жабайы қара жиде және лобстер, моллюска сияқты теңіз өнімдерімен танымал. Жағалау және Шығыс Мэн шығармашылық экономиканың маңызды орталықтарына айналды, әсіресе Портленд маңында, бұл аймақта джентрификацияға да себепкер болды.

U. S. state
the U. S. state

Maine (/audio=En Maine pronunciation. ogg//m//eɪ//n/ MAYN) is the easternmost state in the New England region of the Northeastern United States. It borders New Hampshire to the west, the Gulf of Maine to the southeast, and the Canadian provinces of New Brunswick and Quebec to the northeast and northwest, respectively. Maine is the largest state in New England by total area. Of the 50 U. S. states, it is the 12th smallest by area, the 9th least populous, the 13th least densely populated, and the most rural. Maine's capital is Augusta, and its most populous city is Portland, with a total population of 68,408, as of the 2020 census. The territory of Maine has been inhabited by Indigenous populations for thousands of years after the glaciers retreated during the last ice age. At the time of European arrival, several Algonquian speaking nations governed the area and these nations are now known as the Wabanaki Confederacy. The first European settlement in the area was by the French in 1604 on Saint Croix Island, founded by Pierre Dugua, Sieur de Mons. The first English settlement was the short lived Popham Colony, established by the Plymouth Company in 1607. A number of English settlements were established along the coast of Maine in the 1620s, although the rugged climate and conflict with the local Indigenous people caused many to fail. As Maine entered the 18th century, only a half dozen European settlements had survived. Loyalist and Patriot forces contended for Maine's territory during the American Revolution. During the War of 1812, the largely undefended eastern region of Maine was occupied by British forces with the goal of annexing it to Canada via the Colony of New Ireland, but returned to the United States following failed British offensives on the northern border, mid Atlantic and south which produced a peace treaty that restored the pre war boundaries. Maine was part of the Commonwealth of Massachusetts until 1820 when it voted to secede from Massachusetts to become a separate state. On March 15, 1820, under the Missouri Compromise, it was admitted to the Union as the 23rd state. Today, Maine is known for its jagged, rocky Atlantic Ocean and bayshore coastlines, mountains, heavily forested interior, and its cuisine, particularly wild lowbush blueberries and seafood such as lobster and clams. Coastal and Down East Maine have emerged as important centers for the creative economy, especially in the vicinity of Portland, which is also bringing gentrification to the area.

Тарих

Қазіргі Мэн аймағының ең алғашқы белгілі тұрғындары Алгонкиан тілінде сөйлейтін Вабанаки халықтары болды, соның ішінде Пассамакуодди, Малисет, Пенобскот, Андроскоггин және Кеннебек. Кейінгі Король Филипп соғысы кезінде бұл халықтардың көбісі бірігіп, Массачусетс штатының Вампаноаг және Нью-Йорктің Махикан тайпаларына көмектесетін Вабанаки конфедерациясын құрды. Кейіннен олардың көпшілігі өздерінің жерлерінен қуылды, бірақ Мэн тайпаларының көпшілігі Америка революциясына дейін өзгеріссіз сақталды. Осыған дейін, олардың көпшілігі жеке халықтар ретінде қарастырылды. Көптегендер ирокездерге ұқсас тұрақты қоныстарда өмір сүрді, ал жағалаудағылар жазғы ауылдардан қысқы ауылдарға жыл сайын көшіп отырды. Олар әдетте қыста ішкі аймаққа көшіп, жазда жағалауға қайтатын. Еуропалықтармен қазіргі Мэн деп аталатын аймақтағы байланыс шамамен 1200 жылға дейін сонау викингтердің жергілікті Пенобскот тайпасымен, қазіргі Ханкок округінде сауда арқылы қарым-қатынас жасаған кезде басталған болуы мүмкін. Бұл расталса, Мэн АҚШ-тағы еуропалықтардың ең ерте табылған жері болар еді. Бұған 200 жыл бұрын Исландия мен Гренландиядағы қоныстардан норвегтер алғаш рет Американы анықтап, Ньюфаундленд сияқты аймақтарды қоныстандыруға тырысты, бірақ тұрақты қоныс құруға қол жеткізе алмады. Археологиялық дәлелдерге сүйенсек, Гренландиядағы викингтер алғашқы табылғаннан кейін бірнеше ғасырлар бойы Солтүстік Америкаға сауда жасау және ағаш жинау үшін оралған. Ең маңызды дәлел – 1954 жылы америкалық жерлестердің қазба орнында табылған 11-ғасырлық норвегиялық монета, Мэн Пенни. Қазіргі Мэндегі алғашқы еуропалықтардың расталған қонысы 1604 жылы француз зерттеушісі Пьер Дугуа, Сиер де Монс басшылығымен Сент-Кроис аралында құрылды. Оның тобында белгілі зерттеуші Самуэль де Шамплен де болды. Француздар бүкіл аймақты, соның ішінде кейінірек Мэн штаты болып табылатын бөлігін Акадия деп атады. Плимут компаниясы 1607 жылы Вирджиния штатының Джеймстаун қаласындағы алғашқы ағылшын қонысын құрды. Попхэм отаршылары 14 айдан кейін Ұлыбританияға оралды. Француздар екі иезуит миссиясын құрды: бірі 1609 жылы Пенобскот шығанағында, екіншісі 1613 жылы Маунт-Дезерт аралында. Сол жылы Клод де Ла Тур Кастинді құрды. 1625 жылы Шарль де Сент-Этьен де ла Тур Кастинді қорғау үшін Пентагоэ фортын тұрғызды. Шығыс Мэннің жағалауындағы аймақтар 1622 жылы жер патенті бойынша Мэн провинциясы болды. Мэннің батыс бөлігінің Кеннебек өзенінен солтүстікке қарай орналасқан бөлігі сирек қоныстанған және 17 ғасырда Сагадахок аумағы ретінде белгілі болған. Екінші қонысты 1623 жылы ағылшын зерттеушісі және теңіз капитаны Кристофер Леветт Англия королі Чарльз I-ден рұқсат алған Йорк деген жерде орнатуға тырысты. Ол да сәтсіз болды. 1622 жылы Мэн провинциясының патенті Пискаткава өзенінде оңтүстікке қарай Нью-Гэмпшир провинциясына және солтүстікке қарай Нью-Соммерсетшир провинциясына бөлінді. 1630 жылы даулы патент қазіргі Саконың айналасындағы аймақты Лигония деп бөліп алды. 1652 жылы географиялық зерттеулер арқылы өз әрекеттерін ақтап, Массачусетс шығанағы колониясы 1658 жылы Нью-Соммерсетшир мен Лигонияны күшпен басып алды. Сагадахок территориясы Кеннебек өзені мен Сент-Кроикс өзені арасындағы территория 1664 жылы Англия королі Карл II-нің өз ағасы Джеймске, сол кездегі Йорк герцогының грантына сәйкес Нью-Йорк провинциясының Корнуолл округіне айналды. Бұл жердің бір бөлігі Жаңа Франция Акадияның бір бөлігі ретінде талап етті. 1686 жылы Массачусетс шығанағындағы колониядағы және Нью-Йорк провинциясындағы барлық ағылшын қоныстары Жаңа Англия доминионының құрамына енді. Қазіргі күнгі Мэннің барлығы 1691 жылы Массачусетс шығанағының провинциясы үшін патша патенті бойынша Массачусетс штатының Йорк округі ретінде біріктірілді. Орталық Мэнде бұрын Абенаки ұлтының Андроскоггин тайпасы мекендеген, ол Аросагунтакук деп те аталады. Олар 1690 жылы король Уильям соғысы кезінде осы аймақтан қуып шығарылды. Олар 1759 жылы Роджерстің рейнджерлерімен жойылған және қазір Оданак болып табылатын Канаданың Сент-Франциске көшірілді. Басқа Абенаки тайпалары бірнеше ауыр жеңіліске ұшырады, әсіресе Даммер соғысы кезінде, 1724 жылы Норриджвокті басып алу және 1725 жылы Пекваукетті жеңу, бұл олардың санын едәуір қысқартты. Олар ақырында Канадаға кетіп, Беканкур мен Силлериде, кейіннен Сент-Францискте, оңтүстіктен келген басқа да қашқын тайпалармен бірге қоныстанды. Мэн 17 және 18 ғасырларда француз, ағылшын және одақтас тайпалар арасында көптеген шайқастардың ошағы болды. Бұл тайпалар қоныс аударушыларға және бір-біріне шабуылдар жасады, кешірім үшін немесе кейбір жағдайларда америкалық тайпаларға қабылдау үшін тұтқындарды алып кетті. Ерекше мысал – 1692 жылдың басындағы Йоркқа жасалған Абенаки шабуылы, онда шамамен 100 ағылшын қоныс аударушысы қаза тауып, тағы 80-ге жуық адамдар тұтқынға алынды. Абенаки тайпасы 1700 жылдардың басындағы Королева Анна соғысы кезінде Массачусетстің шабуылдары кезінде тұтқынға алынғандарды Монреаль маңындағы католик могавк ауылы Кахневакеге алып кетті, онда кейбіреулері қабылданып, ал кейбіреулері кешірім үшін қайтарылды. 1740 жылдары британдықтар Акадиядағы француздықтарды жеңгеннен кейін, Пенобскот өзенінен шығысқа қарайғы аумақ номиналды түрде Нова-Скотия провинциясының билігіне көшті және қазіргі Нью-Брансуикпен бірге Санбери Нова-Скотия округін құрады, оның жалпы сессиялар залы Кампобеллода орналасқан. Американдық және британдық күштер Америка революциясы мен 1812 жылғы соғыс кезінде Мэн аумағы үшін күресті, британдықтар екі соғыста да Жаңа Ирландия колониясы арқылы шығыс Мэнді басып алды. Мэн аумағы АҚШ құрылғаннан кейін Париж шарты бойынша Массачусетс штатының бір бөлігі ретінде расталды, бірақ британдық Солтүстік Америкамен шекара 1842 жылғы Вебстер-Эшбертон шартымен ғана белгіленді. Мэн физикалық тұрғыдан Массачусетс штатының қалған бөлігінен бөлек болды. Жер спекуляциясы және қоныстану туралы ұзақ жылдар бойы даулар Мэн тұрғындары мен Массачусетс штатының одақтастарының 1807 жылы Массачусетс Ассамблеясында Мэннің бөлінуіне рұқсат беру туралы дауыс беруге мәжбүр етті, бірақ дауыс сәтсіз аяқталды. 1812 жылғы соғыс кезінде Массачусетстің британдықтарға жақын саудагерлері соғысқа қарсы болды және Мэнды британдық басқыншылардан қорғаудан бас тартқандықтан Мэндерде бөлінушілік сезім күшейді. 1819 жылы Массачусетс бөлінуге рұқсат беруге келісті, бұл келесі жылы тез өсіп келе жатқан аймақтың сайлаушыларымен бекітілді.

The earliest known inhabitants of the territory that is now Maine were Algonquian speaking Wabanaki peoples, including the Passamaquoddy, Maliseet, Penobscot, Androscoggin, and Kennebec. During the later King Philip's War, many of these peoples would merge in one form or another to become the Wabanaki Confederacy, aiding the Wampanoag of Massachusetts and the Mahican of New York. Afterwards, many of these people were driven from their natural territories, but most of Maine's tribes continued, unchanged, until the American Revolution. Before this point, however, most of these people were considered separate nations. Many had adapted to living in permanent, Iroquois inspired settlements, while those along the coast tended to move from summer villages to winter villages on a yearly cycle. They would usually winter inland and head to the coasts by summer. European contact with what is now called Maine may have started around 1200 CE when Vikings are believed to have interacted with the native Penobscot in present day Hancock County, most likely through trade. If confirmed, this would make Maine the site of the earliest European discovery in the entire US. About 200 years earlier, from the settlements in Iceland and Greenland, the Norse first identified America and attempted to settle areas such as Newfoundland, but failed to establish a permanent settlement. Archeological evidence suggests that Vikings in Greenland returned to North America for several centuries after the initial discovery to trade and collect timber, with the most relevant evidence being the Maine Penny, an 11th century Norwegian coin found at a Native American dig site in 1954. The first European confirmed settlement in modern day Maine was in 1604 on Saint Croix Island, led by French explorer Pierre Dugua, Sieur de Mons. His party included Samuel de Champlain, noted as an explorer. The French named the entire area Acadia, including the portion that later became the state of Maine. The Plymouth Company established the first English settlement in Maine at the Popham Colony in 1607, the same year as the settlement at Jamestown, Virginia. The Popham colonists returned to Britain after 14 months. The French established two Jesuit missions: one on Penobscot Bay in 1609, and the other on Mount Desert Island in 1613. The same year, Claude de La Tour established Castine. In 1625, Charles de Saint Étienne de la Tour erected Fort Pentagouet to protect Castine. The coastal areas of eastern Maine first became the Province of Maine in a 1622 land patent. The part of western Maine north of the Kennebec River was more sparsely settled and was known in the 17th century as the Territory of Sagadahock. A second settlement was attempted in 1623 by English explorer and naval Captain Christopher Levett at a place called York, where he had been granted by King Charles I of England. It also failed. The 1622 patent of the Province of Maine was split at the Piscataqua River into the Province of New Hampshire to the south and New Somersetshire to the north. A disputed 1630 patent split off the area around present day Saco as Lygonia. Justifying its actions with a 1652 geographic survey that showed an overlapping patent, the Massachusetts Bay Colony had seized New Somersetshire and Lygonia by force by 1658. The Territory of Sagadahock between the Kennebec River and St. Croix River notionally became Cornwall County, Province of New York under a 1664 grant from Charles II of England to his brother James, at the time the Duke of York. Some of this land was claimed by New France as part of Acadia. All of the English settlements in the Massachusetts Bay Colony and the Province of New York became part of the Dominion of New England in 1686. All of present day Maine was unified as York County, Massachusetts under a 1691 royal patent for the Province of Massachusetts Bay. Central Maine was formerly inhabited by the Androscoggin tribe of the Abenaki nation, also known as Arosaguntacook. They were driven out of the area in 1690 during King William's War. They were relocated to St. Francis, Canada, which was destroyed by Rogers' Rangers in 1759, and is now Odanak. The other Abenaki tribes suffered several severe defeats, particularly during Dummer's War, with the capture of Norridgewock in 1724 and the defeat of the Pequawket in 1725, which significantly reduced their numbers. They finally withdrew to Canada, where they were settled at Bécancour and Sillery, and later at St. Francis, along with other refugee tribes from the south. Maine was much fought over by the French, English, and allied natives during the 17th and 18th centuries. These natives conducted raids against settlers and each other, taking captives for ransom or, in some cases, kidnapped for adoption by Native American tribes. A notable example was the early 1692 Abenaki raid on York, where about 100 English settlers were killed and another estimated 80 taken hostage. The Abenaki took captives taken during raids of Massachusetts in Queen Anne's War of the early 1700s to Kahnewake, a Catholic Mohawk village near Montreal, where some were adopted and others ransomed. After the British defeated the French in Acadia in the 1740s, the territory from the Penobscot River east fell under the nominal authority of the Province of Nova Scotia, and together with present day New Brunswick formed the Nova Scotia county of Sunbury, with its court of general sessions at Campobello. American and British forces contended for Maine's territory during the American Revolution and the War of 1812, with the British occupying eastern Maine in both conflicts via the Colony of New Ireland. The territory of Maine was confirmed as part of Massachusetts when the United States was formed following the Treaty of Paris ending the revolution, although the final border with British North America was not established until the Webster–Ashburton Treaty of 1842. Maine was physically separate from the rest of Massachusetts. Longstanding disagreements over land speculation and settlements led to Maine residents and their allies in Massachusetts proper forcing an 1807 vote in the Massachusetts Assembly on permitting Maine to secede; the vote failed. Secessionist sentiment in Maine was stoked during the War of 1812 when Massachusetts pro British merchants opposed the war and refused to defend Maine from British invaders. In 1819, Massachusetts agreed to permit secession, sanctioned by voters of the rapidly growing region the following year.

Мемлекет болу және Миссури келісім-шарты

Массачусетс штатынан ресми түрде бөлініп, Мэн штаты 1820 жылғы 15 наурызда 23-ші штат ретінде қабылданды, бұл Миссури келісімінің бір бөлігі болды. Бұл келісім құлдықтың географиялық таралуын шектеді және келесі жылы Миссури штатының құрамына қабылдануына мүмкіндік берді, соның арқасында құлдар бар және құлдар жоқ штаттар арасында тепе-теңдік сақталды. Мэн штатының алғашқы астанасы Портленд болды, ол 1832 жылы орталықта орналасқан Аугустаға көшірілгенге дейін Мэн штатының ең ірі қаласы болып табылды. Мэн Жоғарғы Сот кеңсесінің бас кеңсесі Портлендте орналасқан. Геттисбург шайқасында полковник Джошуа Лоуренс Чемберлен басқаратын 20-шы Мэн ерікті жаяу әскер полкі Конфедерация армиясының Литтл Раунд Топты қоршауын болдырмады. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің төрт кемесі USS Maine деп аталды, ең танымалсы – бронекруизер Maine, ол 1898 жылғы 15 ақпанда жарылыстан батып, Испан-американ соғысының басталуына себеп болды.

Флора мен фауна

Мэн әртүрлі ландшафттарында – орман, жағалау және батпақ жерлерде – әр түрлі флора мен фаунаға ие. Орманды аймақтар негізінен қызыл шырша, қант қамысы және оның штат ағашы – шығыс ақ қарағайы сияқты қызыл және жапырақты ағаштардан тұрады. Жағалау аймақтарында теңіз сүтқұрты, теңіз жусаны, байберри және инвазивті ругоза раушаны өседі. Мэннің құрлықтағы фаунасы – моос, қара аю және аққұйрықты бұғы сияқты сүтқоректілерді, сондай-ақ қызыл сүрегі, қар қояны және егермен сияқты кішкентай түрлерді қамтиды. Мэн – құрлықтағы АҚШ-тағы ең көп моос пен қара аюға ие штат. Құстардың алуан түрлілігі көшпенді құстарда, мысалы, құбырша тұмсық, американдық остеркацтер және солтүстік кездік бұрыштарда, сондай-ақ қара бас кикіректері, көк жайдарлар және жолақты сұрғыр құстар сияқты тұрақты түрлерде байқалады. Батпақ жерлерде сары дақты саламандралар, ағаш бақалары және тоқылдар сияқты қосмекенділер мекендейді. Тұщы сулы орталар бұлақ форелі, теңізге шығатын лосось және көптеген балық түрлерін қамтиды, ал жағалау суларында Атлантикалық тупиктер, порттық иелер, минк киттері және лобстерлер кездеседі. Мэнде лобстердің көп болуы оны АҚШ-тағы лобстердің ең ірі өндірушісі етеді.

Халық саны

АҚШ халық санағы бюросының бағалауынша, 2019 жылдың 1 шілдесінде Мэн штатының халқы 1,344,212 адамды құрады, бұл 2010 жылғы АҚШ халық санағынан бері 1,19% өсімді білдіреді. 2020 жылғы санақ бойынша штатта 1,362,359 адам тұрды. Штаттың халық тығыздығы бір шаршы мильге 41,3 адамды құрайды, бұл оны Миссисипи өзенінің шығысындағы ең сирек қоныстанған штат етеді. 2010 жылы Мэн штаты Одақтағы ең ауылдық штат болып саналды, штат халқының тек 38,7%-ы қалалық аймақтарда тұрды. "География" бөлімінде егжей-тегжейлі сипатталғандай, штаттың ішкі, шалғай аймақтарында, әсіресе Солтүстік Мэн ормандарында адам тұрмайтын кең аумақтар бар. Мэн штатының орташа халық орталығы Кенебек округінде, Аугустаның шығысында орналасқан. Үлкен Портленд қалалық аймағы штат халқының шамамен 40%-ын қамтиды және ең тығыз қоныстанған аймақ болып табылады. Бұл аймақ үш округті қамтиды және көптеген фермалар мен орманды алқаптарды қамтиды; Портлендтің 2016 жылғы халқы 66,937 адамды құрады. Мэн штаты 1990 жылғы санақтан бері халық өсімінің өте баяу қарқынын бастан кешірді; 2010 жылғы санақтан бері оның өсім деңгейі (0,57%) 50 штаттың ішінде 45-ші орында тұр. Алайда, 2021 және 2022 жылдары Мэн штаты елдегі кез келген штаттан көшіп келушілерге қарағанда көшіп келушілердің үлесі жоғары болды, әрбір кеткен адамға 1,8 келді. Штаттағы шамалы халық өсімі оңтүстік жағалау округтерінде шоғырланған; осы штат аймақтарына халықтың көбінесе баяу қоныс аударуы байқалады. Дегенмен, 2010 жылдан 2016 жылға дейін штаттың солтүстік, көбінесе ауылдық аймақтарында халық санының аздап төмендеуі тіркелді. 2020 жылғы мәліметтерге сәйкес, Мэн штатында 65 және одан асып кеткен жастағы халықтың үлесі АҚШ-та ең жоғары. 2010 жылғы санақ бойынша Мэн штатында испандық емес ақтардың үлесі ең жоғары, ол жалпы халықтың 94,4%-ын құрайды. 2011 жылы штаттың барлық туған балаларының 89,0%-ы испандық емес ақ ата-аналарға тиесілі болды. Мэн штатында зейнеткерлердің саны бойынша екінші орынды иеленеді. HUD-тің 2022 жылғы Баспанасыздық туралы жылдық бағалау есебінде Мэн штатында шамамен 4411 баспанасыз адам бар екені көрсетілген. Төмендегі кестеде Мэн штатының 2016 жылғы тұрғындардың нәсілдік құрамы көрсетілген. + Мэн штатының нәсілдік құрамы (2016 ж.) Нәсіл Жалпы халық саны (2016 ж. бағасы) Пайыздық үлесі 1,329,923 100% Ақ 1,260,476 94,8% Қара немесе африкалық америкалық 16,303 1,2% Американдық үнді және Аляска тумасы 8,013 0,6% Азиялық 14,643 1,1% Гавайи тумасы және басқа Тынық мұхит аралдарының халқы 211 0,0% Басқа нәсіл 3,151 0,2% Екі немесе одан көп нәсіл 27,126 2,0% 2016 жылғы Американдық қоғамдық сауалнамаға сәйкес, Мэн халқының 1,5%-ы испан немесе латино шығу тегін (кез келген нәсілге қарамастан) білдірді: мексикалықтар (0,4%), пуэрто-риколықтар (0,4%), кубалықтар (0,1%) және басқа испан немесе латино шығу тегі (0,6%). Американдықтар деп аталатын адамдардың көпшілігі ағылшын тегінен шыққан, бірақ олардың ата-бабалары осы аймақта ұзақ уақыттан бері (көбінесе 17 ғасырдан бері) тұрғандықтан, олар өздерін жай ғана американдықтар деп таныстырады. Мэн штатында француз-американдықтардың үлесі ең жоғары. Олардың көпшілігі Канададан шыққан, бірақ кейбір жағдайларда Американың Тәуелсіздік соғысына дейін осы жерде тұрған. Бұл аймақ Нью-Брансуик шекарасынан өтетін және Акадия деп аталатын мәдени аймақтың бөлігі болып табылады. Солтүстіктегі акад халқымен қатар, көптеген француз канадалықтары 1840 және 1930 жылдар аралығында Квебектен көшіп келді. Жоғарғы Сент-Джон өзені аңғарының аймағы бір кезде Вебстер Эшбертон шарты 1842 жылы шешілгенге дейін Мадаваска Республикасының бөлігі болған. Льюистон, Уотервилл және Бидфорд қалаларының халқының төрттен бірінен астамы франко-американдықтарды құрайды. Орталық жағалау және Шығыс бөліктерінің тұрғындарының көпшілігі негізінен британдық мұраға ие. 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басындағы иммиграциялық толқындардан бастап штаттың барлық жеріне түрлі басқа топтардың, соның ішінде ирландтар, итальяндықтар, шведтер және поляктар қоныстанды.

The U. S. Census Bureau estimates that the population of Maine was 1,344,212 on July 1, 2019, a 1.19% increase since the 2010 United States census. At the 2020 census, 1,362,359 people lived in the state. The state's population density is 41.3 people per square mile, making it the least densely populated state east of the Mississippi River. As of 2010, Maine was also the most rural state in the Union, with only 38.7% of the state's population living within urban areas. As explained in detail under "Geography", there are large tracts of uninhabited land in some remote parts of the interior of the state, particularly in the North Maine Woods. The mean population center of Maine is located in Kennebec County, just east of Augusta. The Greater Portland metropolitan area is the most densely populated with nearly 40% of Maine's population. This area spans three counties and includes many farms and wooded areas; the 2016 population of Portland proper was 66,937. Maine has experienced a very slow rate of population growth since the 1990 census; its rate of growth (0.57%) since the 2010 census ranks 45th of the 50 states. In 2021 and 2022, however, Maine had the highest proportion of arriving residents to departing residents of any state in the country, with 1.8 arrivals for every departure. The modest population growth in the state has been concentrated in the southern coastal counties; with more diverse populations slowly moving into these areas of the state. However, the northern, more rural areas of the state have experienced a slight decline in population from 2010 to 2016. As of 2020, Maine has the highest population age 65 or older in the United States. According to the 2010 census, Maine has the highest percentage of non Hispanic White of any state, at 94.4% of the total population. In 2011, 89.0% of all births in the state were to non Hispanic White parents. Maine also has the second highest residential senior population. According to HUD's 2022 Annual Homeless Assessment Report, there were an estimated 4,411 homeless people in Maine. The table below shows the racial composition of Maine's population as of 2016. + Maine racial composition of population Race Population (2016 est.) Percentage Total population 1,329,923 100% White 1,260,476 94.8% Black or African American 16,303 1.2% American Indian and Alaska Native 8,013 0.6% Asian 14,643 1.1% Native Hawaiian and Other Pacific Islander 211 0.0% Some other race 3,151 0.2% Two or more races 27,126 2.0%

According to the 2016 American Community Survey, 1.5% of Maine's population were of Hispanic or Latino origin (of any race): Mexican (0.4%), Puerto Rican (0.4%), Cuban (0.1%), and other Hispanic or Latino origin (0.6%). People citing that they are American are of overwhelmingly English descent, but have ancestry that has been in the region for so long (often since the 17th century) that they choose to identify simply as Americans. Maine has the highest percentage of French Americans of any state. Most of them are of Canadian origin, but in some cases have been living there since prior to the American Revolutionary War. There are particularly high concentrations in the northern part of Maine in Aroostook County, which is part of a cultural region known as Acadia that goes over the border into New Brunswick. Along with the Acadian population in the north, many French Canadians came from Quebec as immigrants between 1840 and 1930. The upper Saint John River valley area was once part of the so called Republic of Madawaska, before the frontier was decided in the Webster Ashburton Treaty of 1842. Over a quarter of the population of Lewiston, Waterville, and Biddeford are Franco American. Most of the residents of the Mid Coast and Down East sections are chiefly of British heritage. Smaller numbers of various other groups, including Irish, Italian, Swedish and Polish, have settled throughout the state since the late 19th and early 20th century immigration waves.

Туған күні

Ескерту: Кестедегі туылғандардың саны 100%-ға жетпейді, өйткені испан тілдес халықтар ұлты және нәсілі бойынша есептеледі. + Анасының бір нәсілі/ұлты бойынша тірі туғандар саны

Нәсіл 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022
Ақ: 11,950 (93.5%) 11,842 (93.2%) 11,805 (93.6%) > Испандық емес ақ 11,774 (92.1%) 11,654 (91.8%) 11,563 (91.7%) 11,484 (90.4%) 10,958 (89.1%) 11,022 (89.5%) 10,401 (88.3%) 10,231 (88.7%) 10,619 (88.4%) 10,640 (88.0%)
Қара 455 (3.6%) 450 (3.5%) 473 (3.7%) 411 (3.2%) 545 (4.4%) 546 (4.4%) 541 (4.6%) 514 (4.5%) 551 (4.6%) 679 (5.6%)
Азиялық 253 (2.0%) 248 (1.9%) 186 (1.5%) 192 (1.5%) 219 (1.8%) 202 (1.6%) 217 (1.8%) 195 (1.7%) 197 (1.6%) 163 (1.3%)
Америкалық үнді 118 (0.9%) 158 (1.2%) 143 (1.1%) 97 (0.7%) 88 (0.7%) 99 (0.8%) 96 (0.8%) 85 (0.7%) 71 (0.6%) 82 (0.7%)
Испандық (кәз келген нәсілден) 172 (1.3%) 200 (1.6%) 251 (2.0%) 238 (1.9%) 229 (1.9%) 224 (1.8%) 257 (2.2%) 258 (2.2%) 305 (2.5%) 338 (2.8%)
Мэн штаты бойынша барлығы 12,776 (100%) 12,698 (100%) 12,607 (100%) 12,705 (100%) 12,298 (100%) 12,311 (100%) 11,779 (100%) 11,539 (100%) 12,006 (100%) 12,093 (100%)

2016 жылдан бері ақ нәсілді испан тілдес халықтың тууы туралы деректер жиналмайды, бірақ олар бір испан тілдес тобына қосылады; испан тілдес халықтың кез келген нәсілі болуы мүмкін. 2018 жылы Мэн штатының иммигранттарының ең көп шыққан елдері – Канада, Филиппин, Германия, Үндістан және Корея.

Дін

2014 жылы Pew Research Center мәліметтері бойынша, Мэн штатының діни құрамы: протестанттар 37% (оның ішінде: евангелистік протестанттар 14%, негізгі протестанттар 21%, тарихи афроамерикандық протестанттар 2%), атеистер мен агностиктер 6%, ешқандай діни ұстанымы жоқтар 26%, Рим католик шіркеуі 21%, басқа христиан діндері 5%, христиан емес діндер, соның ішінде индуизм, ислам, буддизм және бахаи діні 7%, ал пұтқа табынушылар мен унитариандар 5%. 2014 жылы Рим-католик шіркеуі ең ірі діни ұйым болды, ал баптистер (7% евангелистік және 5% негізгі) штаттың ең ірі протестанттық ұйымы болды, одан кейін методистер (6%) және конгрегационалистер (5%) келді. Штаттағы атеистер мен агностиктердің үлесі 6% ғана, бірақ 26% тұрғын «Құдайға сенеді, бірақ діни ұйымға қатыспайды» деді. Мэн тұрғындарының 81% Құдайға сенеді, 3% білмейді, ал 16% Құдайға сенбейді. Тұрғындардың 34% дінді «өте маңызды» деп санайды, 29% «маңызды» деп, ал 21% дін маңызды емес деп білдірді. 2020 жылы Public Religion Research Institute жүргізген сауалнама бойынша, халықтың шамамен 62% христиан болды; діни көзқарасы жоқтар Пью зерттеу орталығының 2014 жылғы жекелеген зерттеуімен салыстырғанда 33% -ға өсті. 2022 жылы Public Religion Research Institute жүргізген зерттеуде халықтың 63% христиан, ал 30% діни көзқарасы жоқ деп көрсетілді. 2022 жылы христиан емес халықтың 1% унитариандық универсалист, 5% еврей және 1% жаңа дәуір өкілдері болды. 2020 жылы Association of Religion Data Archives мәліметтері бойынша, христиан діні басым дін болып табылады, ал жақтастарының саны бойынша ең ірі діни ұйымдар: католицизм (219 233 мүше), конфессиялық емес протестантизм (45 364) және Біріккен методистер (19 686) болды. Сол зерттеуге сәйкес, штатта шамамен 16 894 мұсылман бар екені анықталды.

Салық салу

Мэн штатында табыс салығы екі сатыдан тұрады, жеке табыстың 6,5 және 7,95 пайызы. 2013 жылдың шілдесіне дейін Мэн штатында төрт саты болған: 2, 4,5, 7 және 8,5 пайыз. Мэн штатының жалпы сату салығының мөлшерлемесі 5,5 пайызды құрайды. Штат сонымен қатар, тұру орындары мен дайын тағамға 9 пайыз, ал қысқа мерзімге автокөлік жалға алуға 10 пайыз төлем қабылдайды. Мэн штатының маңызды өнімі болып табылатын көкжиек сатушылары өз қызметтерінің тіркемелерін сақтап, әр маусымда сатылған әр фунт жеміс үшін мемлекетке 1,5 цент ($1,50 әр 100 фунтқа) төлеуге міндетті. Мэн штатындағы барлық жылжымайтын мүлік және материалдық жеке мүлік, егер заңмен басқаша белгіленбесе, салық салынады. Мүліктік салықты басқаруды біріккен қалалар мен қалалардағы жергілікті бағалаушы, ал ұйымдастырылмаған аумақтардағы мүліктік салықты Мемлекеттік салық бағалаушы жүзеге асырады.

Кеме жасау

Мэн штатында кеме жасау компанияларының ұзақ тарихы бар, мысалы, Бат темір зауыты және Портсмут әскери кеме жасау кешені. 18-шы және 19-шы ғасырларда Мэн штаты көптеген кеме жасаушылық шеберханаларға мекен болды, олар ағаштан жасалған желкенді кемелер шығарды. Бұл кемелердің басты міндеті – жүк немесе жолаушыларды теңіз арқылы тасымалдау болды. Мұндай кеме жасаушылық шеберханалардың бірі қазіргі Брансуик қаласындағы Пеннеллвилл тарихи ауданында орналасқан. Бұл кемежай Пэннелл отбасының меншігінде болды және сол кездегі көптеген отбасылық кеме жасау компанияларының типік үлгісі еді. Сколфилдтер мен Морстер сияқты басқа да кеме жасаушы отбасыларға толы мысалдар бар. 18-шы және 19-шы ғасырларда осы сияқты ағаштан кеме жасау экономиканың маңызды бөлігін құрады.

Әуежайлар

Мэн штаты екі ірі әуежайда жолаушылар авиациясын қабылдайды: Портлендтегі Портленд халықаралық әуежайы және Бангордағы Бангор халықаралық әуежайы. Көптеген ірі әуекомпаниялар Нью-Йорк, Атланта және Орландо сияқты бағыттарға күн сайын рейс жасап тұрады. Essential Air Service сондай-ақ Мэн штатындағы бірнеше шағын әуежайларға субсидиялайды, кішкентай турбовинтті ұшақтарды Аугуста мемлекеттік әуежайы, Хэнкок округі Бар-Харбор әуежайы, Нокс округі аймақтық әуежайы және Преск-Айлдегі Солтүстік Мэн аймақтық әуежайы сияқты аймақтық әуежайларға жеткізеді. Cessna 402 ұшақтарымен Cape Air және Embraer ERJ 145 ұшақтарымен CommutAir сияқты аймақтық тасымалдаушылар осы әуежайларға қызмет көрсетеді. Мэн штатында көптеген шағын әуежайлар орналасқан, олар тек жалпы авиациялық қозғалысқа арналған. Мысалы, Истпорт қалалық әуежайы – қаланың меншігіндегі, жалпы пайдалануға берілген әуежай, онда жылына 1200 жалпы авиациялық рейсі орындалады, олар жеңіл және ультражеңіл ұшақтармен жүзеге асырылады.

Автомобиль жолдары

Interstate95 (I 95) Мэн штаты арқылы өтеді, сондай-ақ оның шығыс тармағы I 295 және қосымша жолдары I 195, I 395 және белгіленбеген I 495 (Фалмут шпор). Бұдан өзге, АҚШ-тың 1-жолы (US1) Форт-Кенттен басталып Флоридаға дейін созылады. US2 жолының шығыс бөлігінің шығыс соңы Канаданың Нью-Брансуик шекарасына жақын Хоултон қаласынан басталып, Нью-Йорк штатының Роузс-Пойнт қаласында US11 жолымен тоғысады. US2A ескі қала және Ороно қалаларын байланыстырады, негізінен Мэн университетінің кампусына қызмет етеді. US201 және US202 жолдары штат арқылы өтеді. US2, Мэн штатының 6-жолы (SR6) және SR9 жолдары көбінесе теңіз провинцияларының жүк тасымалдаушылары мен басқа да жүргізушілер тарапынан АҚШ-тың басқа аймақтарына немесе Орталық Канадаға бару үшін қысқа жол ретінде пайдаланылады.

Жолаушы

Амтрак компаниясы басқаратын «Даунистер» жолаушылар пойызы Брансуик пен Бостонның Солтүстік станциясы арасында жолаушылар тасымалын жүзеге асырады, Фрипорт, Портленд, Олд Орчард Бич, Сако және Уэллс қалаларында тоқтайды. «Даунистер» күніне бес рейс жасайды.

Жүк тасымалы

Бүкіл штат бойынша жүк тасымалын бірнеше өңірлік және қысқа желілік тасымалдаушылар жүзеге асырады: Pan Am Railways (бұрын Guilford Rail System деп аталған), бұрынғы Бостон және Мэн және Мэн Орталық теміржолдарын пайдаланады; Сент-Лоуренс және Атлантик темір жолы; Мэн Шығыс темір жолы; Орталық Мэн және Квебек темір жолы; және Нью-Брансуик Оңтүстік темір жолы.

Жүк

Портлендтегі халықаралық теңіз терминалы контейнерлік жүктерді тасымалдауды қамтамасыз етеді. 2021 жылы терминал арқылы шамамен 36 700 контейнер өтті. 2017 жылы барлығы 17 515 контейнер тасымалданды. Исландиялық Eimskip компаниясы 2013 жылы Портлендте АҚШ-тағы бас кеңсесін ашты. Оның кемелері аптасына бір рет Портлендке тоқтайды, бұл Атлантикалық Канада және Исландияны қамтитын, сондай-ақ Солтүстік Еуропа мен Азияға қосылатын бағыт. 2015 жылы терминал 10 500 контейнерді тасымалдады. Мэн порты 2016 жылы терминалды кеңейту және жақсартуға 15,5 миллион доллар жұмсады. Мэн порты 2009 жылы Портленд қаласынан Халықаралық теңіз терминалын жалға алды.

Заң және мемлекеттік басқару

Мэн конституциясы Мэн штатының мемлекеттік үкіметін құрылымдайды, ол үш тең дәрежелі тармақтан тұрады – атқарушы, заңнамалық және сот тармақтары. Мэн штатында үш конституциялық лауазым иесі (Мемлекеттік хатшы, Мемлекеттік қазынашы және Мемлекеттік бас прокурор) және бір заңдық лауазым иесі (Мемлекеттік аудитор) бар. Заң шығарушы тармақ – Мэн заң шығарушы органы, Мэн Өкілдер палатасы (151 мүшеден тұрады) және Мэн Сенаты (35 мүшеден тұрады) – екі палаталы орган. Заң шығарушы орган заңдарды ұсыну және қабылдаумен жүктелген. Атқарушы билікті Мэн штатының губернаторы (қазіргі уақытта Джанет Миллс) басқарады. Губернатор әр төрт жылда бір рет сайланады; бұл лауазымда екі мерзімнен артық қызмет етуге болмайды. Мэн штатының қазіргі бас прокуроры – Аарон Фрей. Басқа штаттардың заң шығарушы органдары сияқты, Мэн заң шығарушы органы да, егер Сенат пен Өкілдер палатасы екі үшін бір бөлігі қолдаса, губернатордың ветосын жоққа шығара алады. Мэн – вице-губернаторы жоқ жеті штаттың бірі. Штаттың сот тармағындағы жоғарғы сот – Мэннің Жоғарғы сот соты. Төменгі соттар – аудандық, жоғары және мұрагерлік соттар. Мұрагерлік судьяларды қоспағанда, барлық судьялар толық жұмыс істейді, губернатор тағайындайды және заң шығарушы орган жеті жылға бекітеді. Мұрагерлік сот судьялары жартылай жұмыс істейді және әр округтің сайлаушылары төрт жылдық мерзімге сайлайды. 2020 жылғы зерттеуде Мэн азаматтарға дауыс беру үшін ең оңай 14-ші штат деп танылды.

Саясат

Мэн саясаты динамикалық сипатқа ие, партиялар шала байланысқан, губернаторлар көбінесе көпшілік емес, көп дауыспен жеңіске жетеді, және заңнамалық округтерде мүшелер мен партиялар арасында үлкен алмасу болады. Кеннет Палмер 2010 жылғы "Мэннің парадоксалды саясаты" мақаласында "Мэннің саяси лидерлері қиын мәселелерге практикалық шешімдер табуды қалайтындықтан, өздерін орталықшылдар деп есептейді" деп атап көрсетеді. Сайлау қорытындылары көбінесе әртүрлі болады. Мэн штаты көк түске қарай бейімделген, бірақ тәуелсіз кандидаттарға ерекше жоғары қолдау көрсетілетін штат ретінде қарастырылады. Республикалық партия соңғы 20 президенттік сайлаудың 11-інде Мэн штатында жеңіске жетті, ал 1974 жылдан бері демократтар мен тәуелсіз кандидаттар губернаторлық лауазымды үш рет, ал республикашылар төрт рет жеңіп алды. Мэн штаты мемлекеттік және федералдық лауазымдарға алдын ала сайлауларда, сондай-ақ федералдық лауазымдарға жалпы сайлауларда басымдықпен дауыс беру жүйесін қолданады. Басымдықпен дауыс беру жүйесі 2016 жылғы референдумда сайлаушылармен қабылданды.

Округтер

Мэн штаттары округтер деп аталатын әкімшілік-территориялық бірліктерге бөлінеді. 1860 жылдан бері штатта 16 округ бар, олардың көлемі мен ауданы әртүрлі. Мэн округтері Округ атауы Округ орталығы Құрылған жылы 2020 жылғы халық санауы Жалпы аумақтың пайызы (шаршы миль) Жалпы үлесіAndroscogginОберн1854111 1398,16%4971,44%AroostookХултон183967 1054,93%682919,76%CumberlandПортленд1760303 06922,25%12173,52%FranklinФармингтон183829 4562,16%17445,05%HancockЭллсуорт178955 4784,07%15224,40%KennebecАугуста1799123 6429,08%9512,75%KnoxРокленд186040 6072,98%11423,30%LincolnУискессет176035 2372,59%7002,03%OxfordПариж180557 7774,24%21756,29%PenobscotБэнгер1816152 19911,17%355610,29%PiscataquisДовер Фокскрофт183816 8001,23%437712,67%SagadahocБэт185436 6992,69%3701,07%SomersetСкауэган180950 4773,71%409511,85%WaldoБелфаст182739 6072,91%8532,47%WashingtonМачиас179031 0952,28%32559,42%YorkАльфред1636211 97215,56%12713,68%Барлық округтер саны: 16 2020 жылғы жалпы халық саны: 1 362 359 Штаттың жалпы ауданы: 34 554 шаршы миль (89 495 км²)

Ұйымдастырылған муниципалитеттер

Ұйымдастырылған муниципалитет – жергілікті қызметтерді басқаратын және ұсынатын, жазбаларды сақтайтын, лицензиялық алымдарды жинайтын, сондай-ақ өзін-өзі басқарудың өзге де міндеттерімен қатар, жергілікті мәнде міндетті болатын қаулылар қабылдайтын, сайланған жергілікті билік нысанына ие. Көптеген ұйымдастырылған қалалар мен плантациялардағы үкіметтік формат – қалалық жиналыс, ал көптеген қалалар үшін кеңес-басқарушы формат тән. 2022 жылғы мәліметтер бойынша Мэн штатының ұйымдастырылған муниципалитеттері 23 қаладан, 430 қалашықтан және 30 плантациядан тұрады. Бұл 483 ұйымдастырылған муниципалитеттің барлығы штаттың аумағының жартысынан да аз бөлігін құрайды. Мэнде үш резервация да бар: Индия аралы, Индия қалашығы резервациясы және Плезант-Пойнт индей резервациясы. Халық саны бойынша Мэн штатының ең ірі муниципалитеті – Портленд қаласы (66 318 адам). Халық саны бойынша ең кішкентай қала – Истпорт (1 331 адам). Халық саны бойынша ең ірі қалашық – Брансуик (20 278 адам). Халық саны бойынша ең кішкентай қалашық – Фрай аралы, ол 2000 жылғы халық санағында жыл бойы тұрғындары жоқ курорттық қалашық ретінде тіркелген; бір плантация, Гленвуд плантациясы да тұрақты халқы жоқ екенін мәлімдеген. 2000 жылғы халық санағында Фрай аралынан басқа ең кішкентай қалашық – 26 тұрғыны бар Центервилл болды, бірақ сол санақтан кейін Центервилл қалашық мәртебесінен айырылды, сондықтан ол енді қалашық емес. Сол санақта тіркелген ең кішкентай қалашық – Беддингтон (2010 жылғы халық санағы бойынша 50 адам). Жер ауданы бойынша ең үлкен муниципалитет – 128 шаршы миль (332 км²) аумақты құрайтын Алағаш қалашығы. Жер ауданы бойынша ең кішкентай муниципалитет – 0,86 шаршы миль (2 км²) аумақты құрайтын Монхеган аралы. Арал емес, ауданы бойынша ең кішкентай муниципалитет – 2,23 шаршы миль (6 км²) аумақты құрайтын Рэндольф.

Ұйымдастырылмаған аумақ

Ұйымдастырылмаған аумақтың (ҰА) жергілікті басқаруы жоқ. Әкімшілік, қызметтер, лицензиялау және ережелер мемлекеттік басқарумен, сондай-ақ әр округтің шегіндегі қалашықтары бар тиісті округтік басқарулармен жүзеге асырылады. Мэн штатының ұйымдастырылмаған аумағы 400-ден астам қалашықтан (Мэнде қалалар құрылған, ал қалашықтар құрылмаған) тұрады, сонымен қатар ешқандай муниципалитет шегіне кірмейтін көптеген жағалау аралдары бар. ҰА жер көлемі Мэн штатының жалпы ауданының жартысынан сәл астамды құрайды. Жыл бойы ҰА-да тұратын адамдардың саны шамамен 9 000 (штаттың жалпы халқының шамамен 1,3 пайызы), ал маусымдық тұрғындардың саны одан да көп. Мэннің он алты округінің (Андроскоггин, Камберленд, Уолдо және Йорк) тек төртеуі ғана толығымен құрылған, бірақ тағы бірнешеуі оған жақын, ал құрылмаған аумақтың көп бөлігі Мэннің кең және сирек қоныстанған Ұлы Солтүстік Ормандарында орналасқан.

Білім

Мэн штатында отыз жоғары оқу орны бар. Бұл мекемелердің ішінде штаттың ең көне, ең үлкен және жалғыз ғылыми-зерттеу университеті – Мэн университеті (UMaine) бар. UMaine 1865 жылы құрылған және штаттың жалғыз жер гранты және теңіз гранты колледжі болып табылады. Мэн университеті Ороно қаласында орналасқан және Мэн штатының жетекші университеті саналады. Аугуста, Фармингтон, Форт-Кент, Макиас және Преск-Айл қалаларында филиалдары бар. Боудин колледжі – 1794 жылы Брансуикте құрылған либералды өнер колледжі. Уотервиллдегі Колби колледжі 1813 жылы құрылған, бұл оны Мэндегі екінші ең көне колледж етеді. Льюистондағы Бейтс колледжі 1855 жылы құрылған, ол штаттың үшінші ең көне мекемесі және Жаңа Англиядағы ең көне аралас білім беретін колледжі. Үш колледж бірлесіп Колби-Бейтс-Боудин консорциумын құрайды және АҚШ-тағы ең жақсы колледждердің қатарында; көбінесе барлық либералды өнер колледждерінің 10% -ына кіреді. 2012 жылы Мэн штатының бастауыш және орта мектептерге бір оқушыға жұмсаған мемлекеттік шығыны 12 344 долларды құрап, елде 21-орынды иеленді. Мэннің колледж жүйесіне көптеген бакалавриат колледждері кіреді, мысалы: Мэн теңіз академиясы (MMA), Атлантика колледжі, Unity колледжі және Томас колледжі. Штатта тек бір медициналық мектеп (Жаңа Англия университетінің остеопатиялық медицина колледжі) және тек бір заң мектебі (Мэн университетінің заң мектебі) бар. Штатта Мэн өнер колледжі сияқты бір өнер мектебі және Бейнелеу өнері докторлық зерттеулер институты сияқты жеке аспирантура мектебі бар, ол көркемөнершілерге философия докторы дәрежесін ұсынады. 1985 жылы құрылған Мэн қауымдастық колледж жүйесінің мақсаты – «мемлекет азаматтарының білім беру, мансап және техникалық қажеттіліктерін, сондай-ақ мемлекет жұмыс берушілерінің жұмыс күшінің қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған аспирантура, диплом және сертификат бағдарламаларын ұсыну». Бұл жүйеге Оңтүстік Мэн қауымдастық колледжі (SMCC), Йорк округі қауымдастық колледжі (YCCC), Орталық Мэн қауымдастық колледжі (CMCC), Шығыс Мэн қауымдастық колледжі (EMCC), Кеннебек аңғарының қауымдастық колледжі (KVCC), Солтүстік Мэн қауымдастық колледжі (NMCC) және Вашингтон округі қауымдастық колледжі (WCCC) кіреді. Мэндегі жеке мектептер мемлекеттен тәуелсіз қаржыландырылады. Жеке мектептер мемлекеттік мектептерге қарағанда сирек кездеседі. 20 оқушыдан аз жеке бастауыш мектептер көптеп табылады, бірақ Мэндегі жеке орта мектептердің көпшілігін «жартылай жеке» деп санауға болады. Мэнде Биддфорд аймақтық технология орталығы және Санфорд аймақтық техникалық орталық сияқты кәсіптік мектептер де бар, олар студенттерге дәнекерлеу, құрылыс және көлік құралдарын жөндеу сияқты мамандықтарды үйретеді.

There are thirty institutions of higher learning in Maine. These institutions include the University of Maine, which is the oldest, largest and only research university in the state. UMaine was founded in 1865 and is the state's only land grant and sea grant college. The University of Maine is located in the town of Orono and is the flagship of Maine. There are also branch campuses in Augusta, Farmington, Fort Kent, Machias, and Presque Isle. Bowdoin College is a liberal arts college founded in 1794 in Brunswick, making it the oldest institution of higher learning in the state. Colby College in Waterville was founded in 1813 making it the second oldest college in Maine. Bates College in Lewiston was founded in 1855 making it the third oldest institution in the state and the oldest coeducational college in New England. The three colleges collectively form the Colby Bates Bowdoin Consortium and are ranked among the best colleges in the United States; often placing in the top 10% of all liberal arts colleges. Maine's per student public expenditure for elementary and secondary schools was 21st in the nation in 2012, at $12,344. The collegiate system of Maine also includes numerous baccalaureate colleges such as: the Maine Maritime Academy (MMA), College of the Atlantic, Unity College, and Thomas College. There is only one medical school in the state, (University of New England's College of Osteopathic Medicine) and only one law school (The University of Maine School of Law). There is one art school in the state, Maine College of Art, along with a private graduate school, Institute for Doctoral Studies in the Visual Arts, which offers a Doctor of Philosophy to visual artists. The Maine Community College System, founded in 1985 also serves "to provide associate degree, diploma and certificate programs directed at the educational, career and technical needs of the State's citizens and the workforce needs of the State's employers." This system includes Southern Maine Community College (SMCC), York County Community College (YCCC), Central Maine Community College (CMCC), Eastern Maine Community College (EMCC), Kennebec Valley Community College (KVCC), Northern Maine Community College (NMCC), and Washington County Community College (WCCC). Private schools in Maine are funded independently of the state and its furthered domains. Private schools are less common than public schools. A large number of private elementary schools with under 20 students exist, but most private high schools in Maine can be described as "semi private". Maine also has Vocational Schools, such as the Biddeford Regional Center of Technology and Sanford Regional Technical Center that teach trades such as welding, construction and vehicle repair to students.

Ауыл шаруашылығы

Мэн штаты мемлекет мәртебесіне ие болғанға дейін ауыл шаруашылығының орталығы болған. Колониялық кезеңге дейін Уабанаки тайпалары Мэннің оңтүстігінде жүгері және басқа да өнімдерді кең көлемде өсірген. Мэн штаты 1800 жылдары астық өндірісінің маңызды орталығы болды, бірақ астық өндірісі батысқа жылжумен азайды. Дегенмен, 2000 жылдардың басында жергілікті тағам қозғалысы жергілікті өндірілген астыққа деген қызығушылықты жаңартты. 2007 жылы "Кнеадинг конференциясы" құрылды. 2012 жылы Скоухеган қаласында "Майн Грэйнс" астық ұнтақтау зауыты ашылды. Мэнда астық шаруашылығы мен ұнтақтау өндірісінің қайта жандануы нан пісірушіліктер мен сыра жасау орындары сияқты жаңа кәсіпорындардың ашылуына әкелді. Мэнда көптеген көкөніс шаруашылықтары және басқа да шағын, түрлі-түсті фермалар бар. 1960 және 1970 жылдары Хелен Ниринг пен Скотт Нирингтің "Жақсы өмірді өмір сүру" кітабы көптеген жастарды Мэнгә көшіп, шағын шаруашылықпен және үй шаруашылығымен айналысуға ынталандырды. Осы жаңа қоныс аударушылар кейбір округтердің халқын арттырды. Мэнда Мэн органикалық фермерлер мен бағбандар қауымдастығы орналасқан және 2019 жылы 535 органикалық сертификатталған ферма тіркелген.

Фестивальдар

Мэнде жыл сайын өтетін көптеген жәрмеңкелер мен фестивальдер бар, олардың ішінде штаттың француз және француз-канад мұрасын тойлайтын Ла Кермес, Фрайбург жәрмеңкесі, Камберленд жәрмеңкесі, Юнион жәрмеңкесі, «Жалпы жер» ауылдық жәрмеңкесі, көптеген «Ескі үй күні» фестивальдары және Портленд тағам фестивальдары бар.

Тағам

Соңғы бірнеше ондаған жылдардағы жергілікті тағам қозғалысының өсуімен бірге Мэн штаты тамақ және мейрамхана саласы үшін ұлттық деңгейде танымал болды. 2018 жылы Bon Appetit журналы Портлендті «Жыл мейрамханасы» деп атады. 2018 жылы HealthIQ.com Мэн штатын вегетариандар үшін ең қолайлы үшінші штат деп таныды. 2022 жылы Food & Wine журналы Биддефордты Американың болашағындағы тамаша тағамдық қалаларының бірі деп таңдады. Мэн тағамдарының құрамында жүгері, бұршақ, қабақ, жабайы көкжиек, клен шәрбаты, балық және теңіз өнімдері сияқты Уабанаки асханасына тән көптеген ингредиенттер бар. Пісірілген бұршақ Мэн штатында кең таралған тағам, ол қоғамдық кешкі ас дастарханында жиі ұсынылады, кейде бұршақтар жер астындағы бұршақ шұңқырында пісіріледі. Жаңа Англияда Мэн пісірілген бұршағы – пісірілген бұршақтың екі танымал аймақтық стилінің бірі, екіншісі – Бостон пісірілген бұршағы. Мэн пісірілген бұршақтарында қалың қабықты, жергілікті бұршақ сорттары қолданылады, мысалы Марафакс, солдат және сары көз бұршақтары. 1913 жылдан 2021 жылға дейін пісірілген бұршақтар Портленд теңіз жағалауындағы B&M пісірілген бұршақ фабрикасында консервіленді.

Терминология

Мэн штатында елдің қалған бөлігімен салыстырғанда ерекше жергілікті тіл мен терминология сақталады. Олардың кейбіреулері:

"From away" – Мэн штатының түпкілікті тұрғыны емес адам. "Upta camp" – көбінесе жолдан тыс, қарапайым жайға бару. "Ayuh" – "Иә" сияқты келісім білдіретін жауап. "Downeaster" термині штаттың солтүстік-шығыс жағалауының тұрғындарына қатысты қолданылуы мүмкін. "Mainiac" терминін кейбіреулер жеңілтектеу деп санайды, бірақ басқалары оны мақтан тұтады және оны түрлі ұйымдар мен YMCA Mainiac Sprint Triathlon & Duathlon сияқты шаралар үшін пайдаланады.