Кіріспе

Дерек түрінің семантикалық бейнелеуі – дерек элементінің дерек түрін (мәндік доменін) семантикалық тұрғыдан көрсететін сөз немесе сөздердің тіркесі. Деректер сөздіктерін жақсы білетіндер үшін бейнелеу термині көбінесе "сынып сөзі" деп аталады. ISO/IEC 11179-5:2005 стандарты бейнелеу терминін – бейнелеу класының бір мысалының белгісі ретінде анықтайды. ISO/IEC 11179 стандартында қолданылғандай, бейнелеу термині – дерек элементі атауының негізгі дерек түріне семантикалық сілтеме жасайтын бөлігі. Бейнелеу класы – бейнелеулердің класы. Бұл бейнелеу класы дерек элементтерін жіктеуге немесе топтастыруға мүмкіндік береді. Бейнелеу терминін – метадеректер тізіліміндегі дерек элементінің атрибуты ретінде қарастыруға болады, ол дерек элементінде сақталған деректер түріне сәйкес жіктейді. Бейнелеу терминдері әдетте оларды қолданатын ұйым немесе стандарттау органымен "бекітіледі". Мысалы, БҰҰ өзінің бекітілген тізімін БҰҰ/CEFACT негізгі компоненттерінің техникалық спецификациясының бір бөлігі ретінде жариялайды. Universal Data Element Framework CCTS бейнелеу терминдерінің бір бөлігін пайдаланады және қолданылатын сандық кодтарды тағайындайды.

Құндық домендерді басқару

Құндық домен дерек элементі үшін рұқсат етілген мәндер жиынтығын көрсетеді. Өкілдік термині (және әдетте сәйкес дерек типі термині) дерек жиынтығындағы құндық домендердің таксономиясын құрайды. Осы таксономия – өкілдік класы. Сондықтан, өкілдік термині эквивалентті құндық домендердің бірдей өкілдік терминін пайдалануын қамтамасыз ету арқылы құндық домендердің таралуын бақылау үшін қолданылуы мүмкін.

Теңдес қасиеттерді табу

Адам немесе бағдарламалық агент екі бөлек метадеректер тізілімін қасиеттердің сәйкестігін табу үшін талдағанда, Өкілдік терминін бағдар ретінде пайдалануға болады. Мысалы, егер A жүйесінде PersonGenderCode сияқты дерек элементі болса және B жүйесінде PersonSexCode сияқты дерек элементі болса, "Код" қосымшасы екі жүйеге тек "Код" қосымшасы бар дерек элементтерін ғана сәйкестендіруге көмектеседі. Дегенмен, қасиеттер терминдерінің таксономиясы (мысалы, "жыныс" немесе "гендер") осы жағынан әлдеқайда тиімді.

Қорытындылау

Өкілдік термині дерек жиынтықтары бойынша қорытындылар жасау үшін көптеген тәсілдермен қолданылуы мүмкін. Өкілдік термині кез келген дерек ағынына қарайтын адамға дерек түрлері туралы мәлімет береді және дерек элементін қалай пайдалануға болатынын көрсетеді. Бұл, метадеректер тізілімдерін сыртқы дерек элементтерімен сәйкестендіру кезінде аса маңызды. Мысалы, егер сізге бір адам туралы жазба жіберілсе, қашықтан басқару жүйесі екі түрлі жазбаны қалай ажырататынын түсіну үшін "ID" қосымшасын іздеуге болады.

Қажетті өрістер

Өкілдік терминдер мүліктің талаптарын анықтау үшін де қолданылады. Мысалы, деректер ағынында PersonBirthDateAndTime дерек элементі болса, күні де, уақыты да қолжетімді және маңызды екенін білесіз, тек күні ғана емес. Егер туған уақыты міндетті емес болса, PersonBirthDate және PersonBirthTime сияқты жеке дерек элементтері қолданылуы тиіс.

Негізгі компоненттердің техникалық спецификациясы

ISO/БҰҰ негізгі компоненттерінің бірлескен техникалық спецификациясы рұқсат етілген өрнектеу терминдерінің жиынтығын және сәйкес дерек түрлерінің жиынтығын ресми түрде анықтайды. ISO 15000-5 – ISO 11179 стандартының іске асырылу деңгейі болып табылады және әртүрлі қолданыс үшін тұжырымдық және физикалық/логикалық дерек үлгілерін семантикалық тұрғыдан анықтауға арналған ережелер жиынтығын нормативтік түрде көрсетеді. ISO 15000-5 стандартында өрнектеу термині жалпы дерек үлгісіне қосылмас бұрын кандидат дерек элементтерінің мәндік салаларын үйлестіруге мүмкіндік береді. ISO 15000-5 стандартын көптеген үкіметтік органдар, стандарттарды әзірлеу ұйымдары және жеке сектор дерек үлгілеудің негізі ретінде пайдаланады.

Универсалды дерек элементтері

Кейбір бейресми стандарттар, мысалы, Universal Data Element Framework (олар Өкілдік терминін "Сөз қасиеттері" деп атайды) әр Өкілдік терминге бірегей бүтін сандық идентификаторлар тағайындайды. Бұл метадеректерді карталау құралдарына деректердің бір жиынтығын басқа метадеректер лексикаларына (сөздіктеріне) карталауға мүмкіндік береді. Мұндай сәйкестендірулердің мысалын "Property word ID" (Сөз қасиеттерінің идентификаторы) бойынша табуға болады. 2005 жылдың қараша айына дейін UDEF ұғымдары кеңінен қабылданып үлкермеді.

Үлгілік өкілдіктер терминдері

NIEM немесе GJXDM 3.0 сияқты жүйелерде электрондық хабарлама алмасу үшін қолданылған Өкілдік терминдерінің үлгілері төменде келтірілген: [ескертпе: мұнда көрсетілген шектеулер осы сипаттамаларға ғана қатысты және жалпы келісімді білдірмейді] +Өкілдік терминдерінің үлгілеріTermUsageAmountВалюта бірліктерімен ақшалай құн. BinaryObjectДыбыс, кескіндер және басқа да құрылымдарды бейнелеу үшін қолданылатын біртіндеп екілік байттардың шекті ұзындығы. CodeРұқсат етілген барлық мәндердің тізімі. Әрбір тізімдегі мән – қысқаша айту үшін нақты мағынаны білдіретін жол. Мысалы, PersonGenderCode үшін жарамды мәндер "ер", "әйел" немесе "белгісіз" болуы мүмкін. DateISO 8601 форматындағы күні, әдетте YYYY MM DD форматында. DateTimeISO 8601 форматындағы күні (YYYY MM DD форматында) және уақыт құрылымы. Ескерту: Егер күні мен уақыты МІНДЕТТІ өрістер болмаса, пайдаланбаңыз. Егер біреуі немесе екіншісі міндетті емес болса, дерек элементтерін әрқашан жеке күні және уақыты элементтері ретінде көрсетіңіз. GraphicКескіндерді сақтау үшін қолданылады. BinaryObject-ке қосымша. IDIdentifier-дің аббревиатурасы. IdentifierОбъектінің сәйкестігін анықтау және оны бірегей түрде ажырату үшін қолданылатын тілге тәуелсіз белгі, таңба немесе токен. IndicatorБульдік, дәл екі өзара байланыссыз мән (тура немесе жалған). "Тура" мәнінің мағынасына нақты анықтама берілуі керек. MeasureБірлікпен өлшеу арқылы анықталатын сандық мән. Әдетте биіктік немесе салмақ сияқты заттармен қолданылады. Егер өлшем бірлігі нақты болмаса, оны көрсету керек. NameОбъектіні анықтау үшін қолданылатын мәтіндік белгі. Әдетте, кейбір тілдерде атаудың мағынасы бар және ол адамдар үшін объектілерді анықтаудың негізгі құралы болып табылады. Identifier-ден айырмашылығы, атау міндетті түрде бірегей емес. NumberТағайындалған немесе есептеу арқылы анықталған. TextСөздерден тұратын мәтіндік тізбек. TimeISO 8601 форматындағы уақыт құрылымы. ValueСандық түрі. PercentСандық түрі, дәстүрлі түрде 0%-дан 100%-ға дейінгі мәндер аралығындағы қатынастың нәтижесі (0-ден 1-ге дейін). QuantityАқшалай емес сандық мән немесе бірлікпен саналған сан. RateСандық түрі. YearISO 8601 форматындағы жыл.

Өкілдік терминдердің артықшылықтары

Дерек элементі атауындағы бейнелеу терминдерін пайдалану – NIEM, GJXDM және ebXML сияқты көптеген ірі жүйелерде кеңінен қабылданған қағида. Сыртқы көздерден XML-ді кестелеуге жауапты көптеген деректер архитекторлары бейнелеу терминдерін өте пайдалы деп есептейді. UDEF сияқты стандарттар бейнелеу терминдерін дұрыс кодтауға тәуелді. Санама тізімдерімен тексетін құралдар кодталған мәндерді "Code" қосымшасын іздеу арқылы жылдам анықтай алады. Деректерді өлшемдік талдау дерек қоймаларын құру үшін бейнелеу терминдерін қолдана алады. "Код" және "Индикатор" сияқты бейнелеу терминдерін өлшемдерге, ал "Сомалар" мен "Өлшемдерді" фактілер кестесіндегі өлшемдерге айналдыруға болады.

Өкілдік терминдердің кемшіліктері

Кез келген өкілдік терминдерінің нақты жиынтығы бойынша жалпыға қабылданған келісім жоқ. Өкілдік термині мен оның көрсететін мән аймағы арасында тікелей байланыс болуы міндетті емес. Бұл сәйкес дерек типі терминіне қосымша сипаттамалар қосылуынан туындайды.