Кіріспе
Механикалық бөлшектер жасау үшін жиі қолданылатын пластиктер
Инженерлік пластиктер – кеңінен қолданылатын тауарлық пластиктерге (полистирол, поливинилхлорид, полипропилен және полиэтилен сияқты) қарағанда жақсы механикалық немесе жылулық қасиеттері бар пластикалық материалдар тобы. Инженерлік пластиктер стандартты пластиктерге қарағанда қымбат болғандықтан, олар аз мөлшерде өндіріледі және көбінесе кішкентай объектілерге немесе аз көлемді қолдануларға (мысалы, механикалық бөлшектерге) қолданылады, жаппай және үлкен көлемді өнімдерге (контейнерлер мен қаптама сияқты) емес. Инженерлік пластиктер стандартты пластиктерге қарағанда жоғары жылу төзімділігіне ие және шамамен температурада үздіксіз пайдаланылуы мүмкін. Бұл термин көбінесе термореактивті емес, термопластикалық материалдарды білдіреді. Инженерлік пластиктердің мысалдары: шаңғы мен шаңғы аяқкиімдерінде қолданылатын полиамидтер (PA, нейлон); мотоцикл шлемдері мен оптикалық дискілерде қолданылатын поликарбонаттар (PC); және артқы шамдар мен қорғаныш экрандары үшін қолданылатын полиметилметакрилат (PMMA), сондай-ақ акрил шыны және плекси шыны брендтері. Қазіргі уақытта ең көп қолданылатын инженерлік пластик – акрилонитрил-бутадиен-стирол (ABS), мысалы, автомобильдің бамперлері, приборлық тақтасы және Lego кірпіштері үшін қолданылады. Инженерлік пластиктер көптеген қолдануларда металл, шыны немесе керамика сияқты дәстүрлі инженерлік материалдарды біртіндеп алмастырды. Олар күш, салмақ және басқа да қасиеттері жағынан олармен тең немесе олардан асып түседі, сонымен қатар, әсіресе күрделі пішіндерде өндіру оңай. 2020 жылы әлем бойынша барлық өнім түрлерінде 22 миллион тоннан астам инженерлік пластик пайдаланылды.
The term usually refers to thermoplastic materials rather than thermosetting ones. Examples of engineering plastics include polyamides (PA, nylons), used for skis and ski boots; polycarbonates (PC), used in motorcycle helmets and optical discs; and poly(methyl methacrylate) (PMMA, major brand names acrylic glass and plexiglass), used e. g. for taillights and protective shields. The currently most consumed engineering plastic is acrylonitrile butadiene styrene (ABS), used for e. g. car bumpers, dashboard trim and Lego bricks. Engineering plastics have gradually replaced traditional engineering materials such as metal, glass or ceramics in many applications. Besides equalling or surpassing them in strength, weight, and other properties, engineering plastics are much easier to manufacture, especially in complicated shapes. Across all different product types, more than 22 million tonnes of engineering plastics were consumed worldwide in 2020.
Тиісті қасиеттер
Әрбір инженерлік пластик әдетте, нақты бір қолданыс үшін таңдау материалы болуы мүмкін ерекше қасиеттер жиынтығына ие. Мысалы, поликарбонаттар соққыға жоғары төзімді, ал полиамидтер тозуға өте төзімді. Инженерлік пластиктердің әртүрлі маркаларындағы басқа да қасиеттерге жылуға төзімділік, механикалық күш, қатаңдық, химиялық тұрақтылық, өздігінен майлану (әсіресе тісті дөңгелектер мен сырғытқыштарды жасауда қолданылады) және өрт қауіпсіздігі кіреді.