Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының Мэн штатындағы қала.

Тарих

Археологиялық зерттеулер көрсетіп тұрғандай, аралға алғаш рет 3800–5000 жыл бұрын Қызыл бояу халықтары қоныстанған. Кейіннен бұл Абенаки тайпасының территориясы болды. Еуропалықтар 16 ғасырда аралға келген, ал 1603 жылы ағылшын капитаны Мартин Принг архипелагты Түлкі аралдары деп атады. Алғашқы тұрақты ағылшын қонысы 1766 жылы құрылды, ол кезде Массачусетс штатының Маршфилд қаласынан келген Таддей Карвер Томас Когсвеллден оңтүстік жағалауда, болашақта Карвердің порты деп аталатын жерге жақын жерді сатып алды. Ұзақ өтпей, басқалар да Майн шығанағында шалғайдағы балық аулау және фермерлік қоғамдастықты құруға келді. Виналхейвеннің алғашқы ағылшын отбасылары Арей, Кальдервуд, Карвер, Кумбс, Дайер, Гинн, Грим, Хопкинс, Лейн, Лидбеттер, Нортон, Филбрук, Пирс, Робертс, Смит, Уоррен және Винал болып саналады. 1789 жылдың 25 маусымында Виналхейвен Джон Виналдың құрметіне қала ретінде бекітілді. Винал аралда тұрмаған, бірақ жаңа қалашықты құру үшін Мэн Бас сотына өтініш білдірген агент болды; алайда, атау қалыптасып қалды. 1847 жылы Солтүстік Түлкі аралы бөлініп, Солтүстік Хейвен деп аталған жеке қалашыққа айналды. Балық аулау, кеме жасау, орман шаруашылығы және тасымалдау Виналхейвендегі маңызды бастапқы кәсіптер болды. 1826 жылы жоғары сапалы гранит табылды, содан кейін Виналхейвен келесі ғасырда Мэн штатындағы ең ірі карьер орталықтарының біріне айналды. Бүгінде аралда тасталған ескі карьерлер көп, олардың көпшілігі жер асты суларымен толған және тұрғындар мен қонақтар үшін танымал жүзу орындарына айналған. Бодвелл гранит компаниясы қазып алған қызғылт сұр Виналхейвен гранитін Вашингтондағы Мемлекеттік департамент ғимаратында, Бруклин көпірінде және Бостондағы Юнион Мютюал Лайф Иншурэнс ғимаратында көруге болады. Гранит Нью-Йорктегі кеден үйлері мен пошта бөлімшелеріне, Сент-Луиске, Канзас-Ситиге, Буффалоға және басқа қалаларға жіберілді; Чикагодағы теміржол станциясы мен Сауда палатасы; Вашингтон монументі және астанадағы федералдық кеңсе ғимараттары; Пенсильвания теміржол станциясы және Филадельфиядағы масондық ғибадатханасы; сондай-ақ жеке үйлер, ескерткіштер, көпірлер, бөгеттер және Портленд, Бостон, Нью-Йорк, Ньюарк, Филадельфия және басқа қалалардың көшелеріне төселген тас блоктарының мыңдаған тонналары. Виналхейвен карьерлері Нью-Йорктегі Сент-Джон Дивинин соборының апсидасының бастапқы жоспарында сұралған сегіз үлкен жылтыратылған бағананы беруге жеткілікті тереңдікте болған жалғыз карьерлер болды; үлкен бағаналар өз салмағынан жарылып, әр бағананы жасау үшін граниттің бірнеше бөліктерін біріктіруге тура келді. Карьерлер собордың негізін салуға қажетті тас та қамтамасыз етті. Белгілі лобстер балық аулау қауымдастығы Виналхейвен Пенобскот шығанағының көп бөлігінде және оның жағалауындағы суларында балық аулау құқығына ие. Виналхейвеннің айналасында он негізгі балық аулау орны бар, оларды аралдың балықшылары және кейбір Матиник аралының балықшылары ғасырлар бойы балық, барс, сойқа, меге, ломбард, скальп және палибаттар сияқты теңіз балықтарын аулау үшін пайдаланған. Виналхейвен суларында шапан, ит балығы, макрель және сельдь де көптеп кездеседі. Виналхейвен лобстерлері елдегі алғашқылардың бірі болып кәсіподақ құрды. Олар 2012–2013 жылдардың қысында лобстер бағасының төмендеуіне және Мэн лобстермендер қауымдастығының басшылығымен келіспеушіліктерге байланысты ұйымдасуды бастады. 2006 жылғы "Арал тұрғыны" фильмінің бір бөлігі Виналхейвенде түсірілді; кейбір жергілікті тұрғындар фильмде ойнады. Виналхейвен 2020 жылдың наурыз айында COVID-19 пандемиясы кезінде жаңалықтарға шықты, осы кезде арал тұрғындары тобы ағашты кесіп, жолға сүйреп әкелді, осылайша штаттық тіркеу нөмірі жоқ үш үйлескен адамды, олардың вирусты жұқтыруы мүмкін деп ойлап, күштеп карантинге жатқызуға тырысты. Оқиға екі жұмысшы тобының арасында болды. Бір жағынан Виналхейвен тұрғындары, екінші жағынан Нью-Джерсиден келген бригада. Екі топ бұрын жергілікті барда қақтығысқан болатын. 2020 жылдың жазында Виналхейвенде өлімге әкелген пышақпен шабуыл болды.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 168,69 шаршы миль (437 км²), оның ішінде құрлықтың ауданы 23,46 шаршы миль (61 км²), ал судың ауданы 145,23 шаршы миль (376 км²) құрайды.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы санақ бойынша қалада 1165 адам, 545 үй шаруашылығы және 320 отбасы тұратын. Халық тығыздығы 1295 тұрғын үй бірлігін құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 97,6% ақ нәсілді, 0,1% афроамерикалық, 0,3% американдық үндістер, 0,3% азиялық, 0,2% басқа нәсілдерден және 1,6% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 0,2% құрады. 545 үй шаруашылығының ішінде 24,2% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 46,2% -ы бірге тұратын жұбайлар, 7,5% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 5,0% -ы күйеуі жоқ ерлер, ал 41,3% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 34,5% жеке адамдардан тұрады, ал 13,4% -ы 65 жасқа толған жалғыз адамдардың тұрғын үйлері. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,14 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,70 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 45,1 жас. Тұрғындардың 19,5% 18 жасқа дейін, 7% 18 мен 24 жас аралығында, 23,4% 25 пен 44 жас аралығында, 33,6% 45 пен 64 жас аралығында және 16,7% 65 жастан асқандарды құрады. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 51,2% ерлер және 48,8% әйелдер.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша қалада 1235 адам, 550 үй шаруашылығы және 341 отбасы тұратын. Халық тығыздығы анықталған жоқ. 1228 тұрғын үй бірлігі болды, олардың орташа тығыздығы көрсетілмеген. Қаланың нәсілдік құрамы: 98,14% ақ нәсілді, 0,32% американдық үндістер, 0,32% азиялықтар және 1,21% екі немесе одан көп нәсілді. 550 үй шаруашылығының 29,3%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 49,6%-ы бірге тұратын ерлі-зайыптылар, 7,5%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 38,0%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 32,5%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 15,3%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,25 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,82 адамды құрайды. Лобстер аулау арал экономикасының маңызды бөлігі болып табылады. Қала тұрғындарының жас ерекшеліктері: 18 жасқа дейінгілер – 23,7%, 18-24 жас аралығындағылар – 6,4%, 25-44 жас аралығындағылар – 27,8%, 45-64 жас аралығындағылар – 23,6%, 65 және одан асып кеткендер – 18,5%. Орташа жас 40-қа тең. Әр 100 әйелге 92,1 еркек шақтандырылған. 18 жастан асқан 100 әйелге 91,1 еркек шақтандырылған. Үй шаруашылығының орташа табысы 34 087 доллар, ал отбасының орташа табысы 42 917 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 36 094 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 17 750 долларға тең. Бір адамға шаққандағы орташа табыс 21 287 долларды құрайды. Отбасылардың 5,7%-ы және халықтың 9,0%-ы кедейлік шегінен төмен жатыр, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 7,1%-ы және 65 жастан асқандардың 8,6%-ы.

Энергия

Виналхейвен – АҚШ-тың шығыс жағалауындағы ең алғашқы, ірі жел энергетикалық жобаларының бірі. 2008 жылдың 29 шілдесінде Фокс аралдары электр кооперативінің мүшелері 383–5 дауыспен мақұлдаған бұл жоба, арал тұрғындарының электр тарифін айтарлықтай төмендетуі күтілді. Олар бұрын құрлықтан су асты электр кабелі арқылы электр қуатын импорттаған. 2009 жылдың соңында пайдалануға берілген үш 1,5 МВт жел турбиналық мұнарасы, аралдың тұтынатын энергия көлемімен салыстырылатын қуатты өндіре алады. 2009 жылдың соңында «Арал энергиясы жөніндегі жұмыс тобы» құрылды, оның мақсаты – «арзан, сенімді, жергілікті өндірілген энергияға көшуді жеңілдету, сондай-ақ тұтынушылар үшін энергияны тиімді пайдаланатын өнімдерді ұсыну, әсіресе Виналхейвен қауымдастығына қызмет көрсетуге баса назар аудару» болды. 2010 жылдың көктемінен бастап жұмыс тобы, Фокс аралдарында орнатылған электрлік жылу жинақтағыштарын зарядтау үшін жел энергиясын пайдалану жобасын іске қосты. Зарядтау процесі аралдардың қажеттілігінен артық қуатты өндіретін үш турбинаның жұмыс істеу кезінде, әсіресе қыс айларында жүзеге асырылады. Турбиналар жұмыс істеген кезде электр энергиясының құны төмендеді, бірақ жақын жерде тұратын адамдар бұл турбиналардың үнемі шу мен діріл тудыратынына шағымданып, өмір сапасының төмендегенін айтады.

Білім

Виналхейвен мектебі – қаланың 1-12 сыныптарды қамтитын мемлекеттік мектебі. ARC – Виналхейвеннің коммерциялық емес, тәжірибелік кәсіби білім беру орталығы.