Кіріспе

Саскачеван провинциясындағы қала, Канада

К’Аппель (/k//w//ə/'/p//ɛ//l///) – Саскачеван провинциясында, провинциялық астана Регинадан шамамен шығысқа қарай 35-ші тас жолда орналасқан қала. К’Аппель бір кезде Канадалық Тынық мұхиты темір жолының (CPR) соңғы стансасы болды және сол кездегі Солтүстік-Батыс территорияларындағы Ассинибоя округінің, қазіргі Оңтүстік Саскачеванның негізгі таратқыш орталығы еді. Қала құнарлы, көлбеу жазықтарда орналасқан, арасында тұрақты ағысы бар шағын өзендері бар құмды төбелер мен батпақты жерлерге ие. К’Аппель бір уақытта Канаданың федералды үкіметі мен Англия шіркеуі (1955 жылдан бастап Канаданың Англикан шіркеуі) оны Солтүстік-Батыс территорияларының маңызды мекені деп есептеген. Канада үкіметі оны Ассинибоя округінің округтік орталығы және Солтүстік-Батыс территорияларының аумақтық орталығы ретінде қарастырды. Англия шіркеуі К’Аппельдің болашақ қалалық маңыздылығын күтіп, оны географиялық тұрғыдан Солтүстік-Батыс территорияларындағы Ассинибоя округіне дәл сәйкес келетін К’Аппель діни округінің соборлық қаласы деп белгіледі. Бірақ саяси жағдайлар К’Аппельді толықтай басып өтті, өйткені вице-губернатор Эдгар Дьюдни өзінің Pile O Bones жерін (кейін королева Викторияның қызы, принцесса Луиза оны күйеуі Джон Кэмпбелл, Лорн маркизі генерал-губернатор болған кезде "Регина" деп атады) аумақтық астана ретінде таңдады. Осыдан кейін К’Аппельдің тарихи маңызынан басқа ешқандай маңызы қалмады.

Демография

Статистика Канадасы жүргізген 2021 жылғы халық санағында К'Аппельдің жалпы 317 жеке тұрғын үйдің 285-інде 625 адам тұратын, бұл 2016 жылғы 639 адамнан өзгеше. Жер аумағы - 154,5 км², 2021 жылы халық тығыздығы 4,0 адам/км² құрады. 2006 жылы К'Аппель халқының 48,8 пайызы ерлер, 51,2 пайызы әйелдер болды. Бес жасқа дейінгі балалар К'Аппель тұрғындарының шамамен 4,8 пайызын құрады. 2001 жылғы деректерге сәйкес, қала тұрғындарының 36,9 пайызынан астамы өзін католик дінінің жақтасы деп санайды; 38,46 пайызы протестант, 2,3 пайызы нақтыланбаған христиан, 5,38 пайызы буддист, ал 16,9 пайызы дінге сенбейді.

Медиа

Qu'Appelle Progress, қалалық газет, Qu'Appelle қаласының құрылысымен бірге шығарыла бастады және 1960 жылдардың ортасына дейін жарияланды. Бастапқыда ол ұлттық және халықаралық жаңалықтарды, кеңірек ақпарат құралдары жергілікті жерде қолжетімді болмаған кезде берді. Кейін ол негізінен ауыл шаруашылығының шағын ауылдық аймақтарынан хабарлар беретін, жергілікті қоғамдық газетке айналды. Ауылдық тілшілер Инглвуд, Страт-Карролл және Спрингбрук сияқты қазір тарихи орындарға айналған ауылдық аймақтардағы оқиғалар туралы хабарлады. 1960 жылдары ауылдық өмір көбінесе тоқтап, шаруа әйелдерінен Qu'Appelle Progress газетіне келіп түсетін хабарламалар маңызсыз болды, себебі аталған ауылдық аймақтар әлсіреп, біртұтастығын жоғалтты (1950 жылдары ауылдық шіркеулер жабылды; 1963 жылғы маусымның соңында ауылдық мектептер жабылды) және ақырында жойылды. Сол кезде аталған ауылдық аймақтар үш буындық қысқа тарихына еніп, "Прогресс" газетінің редакторы және баспагері Хебер Эллис өмірінің соңына жетті, ал "Прогресс" газеті одан кейін көп ұзамай тоқтатылды. Бүгінде Qu'Appelle Spirit Monthly айлық бюллетені еріктілердің жергілікті жаңалықтарын жариялайды.

Басқару

К'Аппель қаласы 1903 жылдың 20 ақпанында құрылды. Оңтүстік К'Аппель ауылдық муниципалитетінің (№157) кеңсесі К'Аппельде орналасқан және Авонхерст, Эдджили, Грассмер, Грин-Хейвен, К'Аппель әуежайы және Сент-Джозеф колониясы сияқты кішкентай елді мекендерге муниципалдық ауылдық қызметтер көрсетеді. 1885 жылы Оңтүстік К'Аппель ауылдық муниципалитеті 592 шаршы миль (1533 км²) аумақты қамтитын, 18 поселеністен тұратын үлкен аймақ болды. Аумағының үлкендігіне байланысты кеңес 27 жол учаскесіне бөлініп, алғашқы жолдардың салынуын және күтілуін бақылау үшін жол бастықтары тағайындалды. Аймақ провинциялық деңгейде Индиан Хед Майлстоун сайлау округінің құрамына кіреді.

Білім

Qu'Appelle (1884–1892) бірінші епископы, епископ Адельберт Ансон, 1884 жылы епархияға келгеннен кейін көп ұзамай St John's College Farm, ұлдар мектебі, ауыл шаруашылығы және теологиялық колледжін құрды. Канадалық англикандықтардың орталығы болған Шығыс Канададан қаржы түспейтіні анық болған кезде, Канада даласындағы англикандық миссияға Англиядан түскен қаржы тез тоқтатылды және епископ Ансонның 1893 жылы кеткеннен кейін Сент-Джон колледжі таратылды. 1964 жылғы бастауыш мектеп, 1906 жылғы жоғары мектептің оқу жетістіктерінен кем дегенде он жылға дейін артта қалды. 1973 жылы Qu'Appelle орта мектебі жабылып, Qu'Appelle-дегі жоғары сынып оқушылары Prairie Valley School Division No 208 бөлімшесіне қарасты Fort Qu'Appelle-дегі Bert Fox Community High School немесе Indian Head High School-ға баруға мәжбүр болды.

Англияның Санкт-Петер шіркеуі

Рупертс Лэндтің Англикандық шіркеу провинциясы, болашақта қалалық маңызға ие болатынын күтіп, К'Аппель ауылын Англия шіркеуінің (1955 жылдан бастап Канаданың Англикан шіркеуінің) жаңа К'Аппель епархиясының кафедралық қаласы деп белгіледі. Епископ Берн, Епископ Ансонның Личфилд епархиясындағы демеушілермен байланысы болмағандықтан, 1895 жылы осы екі нысанды жапты. Алайда, Санкт-Петер шіркеуі 1944 жылға дейін Оңтүстік Саскачеванның про-кафедралы болып қызмет етті. Бастапқыда епископтың резиденциясы Indian Head-тен Регинадағы жаңа епархиялық жерге көшірілді. Дегенмен, епископ Берн қайтыс болғаннан кейін, ол К'Аппель зиратында жерленді, оның қабір ескерткіші әлі де ең ірісі болып табылады. Соңында, шіркеулік иерархия және провинциялық мегаполис Регинаға көшірілгеннен кейін, Санкт-Петер шіркеуінен К'Аппельдегі про-кафедралдық мәртебесі алынып, 1944 жылы Регинадағы Санкт-Пол шіркеуіне берілді. (Дегенмен, Регинаның епископтық орталық қаласы және Санкт-Пол, Регинаның кафедралық шіркеуі мәртебесі де күмәнді болуы мүмкін, себебі одан әрі әлсіреп бара жатқан Англикан шіркеуі өзінің тым ауыр епископтық құрылымын рационалдауға тырысуда.)

Рим-католик шіркеуі

Рим католиктері 1906 жылы Мейн-стритте (1907 жылы аяқталған) Таза тұжырымдау шіркеуін салды. Ғимараттың құрылысы қала әкімдігі, бұрынғы мектеп, собор және көптеген үйлер мен Мейн-стриттегі кәсіпорындар сияқты сары кірпіштен жасалған, бұл қаланың сары кірпіш стилімен ерекшеленеді. Таза тұжырымдау приходы 1886 жылы құрылған. Оның алғашқы шіркеу ғимараты бүгінде жеке тұрғын үй ретінде сақталған. Пресвитериандық және методистік, кейін Біріккен шіркеулер ауылдық қауымдарды ұстап тұрды, онда шаруа отбасылары жергілікті жерде ғибадат ететін және қоғамдық шаралар өткізетін. Ал католиктер мен англикандықтар сияқты, Қу'Аппель қаласына жексенбілік құлшылық пен литургиялық мерекелерге келді. Қу'Аппельдегі католик шіркеуі бастапқыда қалалық халқына қызмет етті. Рим-католиктерінің Қу'Аппельдегі құрамы бастапқыда француз, неміс және метистерден тұрды. Канадалық діни ұйымға жататындықтары бұрынғыдан гөрі ашық бола бастағандықтан, Таза тұжырымдау шіркеуінің католицизмі этникалық маңызын жоғалтты. Таза тұжырымдау приходындағы шіркеу ғимараты қаладағы ең үлкені, 225 орынға дейін сыйымды. Бұл қаладағы ең белсенді және сақталған қауым, бірақ Англикан, Біріккен шіркеу және Пресвитериан қауымдары сияқты, ұзақ уақыттан бері тұрақты дін қызметкері жоқ.

Көлік

1882 жылы темір жол келгенде, Троя (Квапель) – Принс Альберт жолы солтүстік-батысқа және одан әрі Эдмонтонға жүк және дилижанстар тасымалын жүзеге асырды. CPR бұрын Квапельден шығысқа және батысқа, сондай-ақ провинцияның көп бөлігіне жолаушылар тасымалын ұсынды. Англия шіркеуінің Квапель епархиясының алғашқы епископтары өздерінің Квапель “қаласынан” пойызбен Солтүстік-Батыс территориясындағы Ассинибоя округінің барлық приходтарына сапар шеге алды, ал 1905 жылы бұл округ Оңтүстік Саскачеванға айналды. CPR жолаушылар қызметтері жеке автокөліктер кеңінен таралғанға дейін және 1929 жылдан бастап Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін белсенді түрде пайдаланылды. Қазір CPR Квапельден өтеді, бірақ енді станция да, немесе жолаушыларға арналған инфрақұрылым да жоқ; астық көтергіштер де сақталмаған. Транс-Канада тас жолы CPR теміржолы мен ескі шығыс-батыс тас жолынан оңтүстікке қарай шамамен бір шақырым қашықтықта салынды, Квапельді айналып өтіп, қала арқылы өтетін көлік ағынын едәуір азайтты. 35-ші тас жол оңтүстікке Вейбурнға дейін, ал солтүстікке Форт Квапелге дейін созылады. 10-шы тас жолы Балгониден Доңғалаққа дейін ашылғаннан кейін бұл бағыттағы қозғалыс азайғанмен, солтүстікке қарайғы бөлігі әлі де асфальтталған. Бірақ қаладағы және шаруашалықтардағы халық санының азаюы, Регинадан Квапель аймағына жүзеге асырылатын көлік ағынының тоқтауы, астық лифттерінің, жанармай құю станцияларының және автокөлік жөндеу орталықтарының (1960 жылдарға дейін қалада бір жанармай құю станциясы және 1-ші тас жолдың екі жағында бір-бір станция болды), сауда дүкендерінің, пошта бөлімінің, банк, аурухана, жоғары мектеп және кинотеатрдың жабылуы салдарынан жолдың күтімі азайды.

Коммуналдық қызметтер

Qu'Appelle қаласында 1882 жылы майор Уолш құрған Солтүстік-Батыс Монтты Полиция казармасы болған. Бүгінде Indian Head RCMP бөлімі қауымдастыққа полициялық қорғау қызметін көрсетеді.

Денсаулық сақтау

Қазіргі уақытта халық тығыздығы өте төмен болғандықтан, бұрынғы жылдары оңай қолжетімді болған медициналық қызметтерге деген сұраныс жоқ. Қалада 1880 жылдардың басынан 1960 жылдардың ортасына дейін тұрақты түрде дәрігер болды. Көп жылдар бойы қала мен айналасындағы ауылдардағы барлық балалар 1946 жылдың 3 наурызында ашылған және 1969 жылдың 1 наурызында жабылған К’Аппель еске алу ауруханасында дүниеге келді. Регина мен Индaн-Хед қалаларында Регина К’Аппелл аймақтық денсаулық сақтау басқармасының аймағында ауруханалар мен арнайы күтім үйлері бар, олар К’Аппельге жақын орналасқан. Форт Квапельде Форт Квапель қауымдық денсаулық сақтау орталығы, Барлық Ұлттардың емдеу ауруханасы және Эхо Лодж арнайы күтім үйі орналасқан. Энни Бэббит Булия (1863–1934), канадалық тыйымшылдар қозғалысының жетекшісі, күйеуі Джордж Х. В. Булиямен бірге К’Аппельге көшіп келді. Джордж Х. В. Булия, канадалық саясаткер, 1893 жылы Солтүстік-Батыс территориясының Ассинибоя округіндегі К’Аппельге көшіп келді. Ол К’Аппель орта мектебінде сабақ берді. 1905 жылы ол Альбертаның алғашқы лейтенант-губернаторы болып тағайындалды. Ол, оның әйелі Энни және жалғыз ұлдары К’Аппель зиратында жерленген. Персиваль Гордон, Саскачеван апелляциялық сотының судьясы, К’Аппельде туып, бастауыш және орта білім алды. К’Аппельде туған топ капитаны Клод Хилтон Кит (1891–1966) әуе артиллериясының алғашқы дамушысы болды және Корольдік әуе күштерін Екінші дүниежүзілік соғысқа дайындауда маңызды рөл атқарды. Оның мансабы Канадаға жіберілген Корольдік әуе күштерінің қызметкерлерінің құқықтарын қорғағаннан кейін мерзімінен бұрын аяқталды. Эдвард Роулинсон (2 маусым 1912 – 1992), К’Аппельде туған, Саскачеванды қамтитын бірнеше радиостанцияда хабар тарату саласында көшбасшылық танытты және Канададағы ең жас тіркелген есепші болды.