Кіріспе

Цетил спирті /s//iː//t//əl/ деп аталатын, сондай-ақ гексадекан-1-ол және пальмитил спирті ретінде де танылатын, С16 майлы спирт, формуласы CH3(CH2)15OH. Бөлме температурасында цетил спирті балауыз тәрізді ақ түсті қатты зат немесе қабыршақтар түрінде болады. "Цетил" атауы алғаш рет бөліп алынған кит майынан (кетекея майы, Cetus (мифология), κῆτος) шыққан.

Дайындық

Сетил спирті 1817 жылы француз химигі Мишель Шевроль спермацетті, яғни сперма китінің майынан алынатын балауыз тәрізді затты, каустикалық карбонат (калий гидроксиді) пен қыздырған кезде ашылды. Салқындағанда сетил спиртінің қабыршақтары қалды. Қазіргі заманғы өндіріс этил пальмитатының химиялық тотығуын азайтуға негізделген.

Пайдалануы және қолданылуы

Цетил спирті мен глицериннен алынған эфирлік химиль спирті кейбір липид мембраналарының құрамына кіреді. Цетил спирті косметика өнеркәсібінде шампуньдерде түстің айқындығын арттыру үшін, немесе тері кремдері мен лосьондарды жасауда жұмсартқыш, эмульгатор немесе қоюлатушы зат ретінде қолданылады. Ол сонымен қатар гайкалар мен бұрандаларды майлауға, ал кейбір "сұйық бассейн жабындарының" белсенді құрамына енеді (судың булануын, осымен байланысты жасырын булану жылуының жоғалуын азайтып, бассейндегі жылуды сақтау үшін ұшпайтын бет қабатын құрайды). Бұған қоса, оны эмульсия қолданыстарында иондық емес қосалқы беттік белсенді зат ретінде де пайдалануға болады.

Жанама әсерлер

Экземамен ауыратын адамдар цетил спиртіне сезімтал болуы мүмкін, бірақ мұның себебі цетил спиртінің өзі емес, оның ішіндегі қоспалар болуы мүмкін. Дегенмен, цетил спирті кейде экземаны емдеу үшін қолданылатын дәрілердің құрамына енгізіледі.