Кіріспе

Отторино Респигидің симфониялық поэмасы. «Рим фестивальдері» (италия тілінде: Feste Romane), P 157 – итальян композиторы Отторино Респигидің 1928 жылы оркестр үшін жазған төрт бөлімнен тұратын тональды поэмасы. Бұл – «Рим бұлақтары» (1916) және «Рим қызыл жемістері» (1924) атты Рим туралы жазған үш тональды поэмасының соңғысы, оларды ол триптих деп атаған. Әр бөлімінде ежелгі және қазіргі Римдегі мерекелік көріністер бейнеленген, атап айтқанда, өлім үшін күрескен гладиаторлар, христиандық юбилей, егін жинау және аң аулау фестивалі, сондай-ақ Piazza Navona алаңындағы фестиваль. Музыкалық тұрғыдан алғанда, бұл шығарма Респигидің римдік трилогиясының ең ұзын және ең қиын туындысы болып табылады. Алғашқы орындалуы 1929 жылдың 21 ақпанында Нью-Йорктегі Карнеги залында өтті, дирижерлік жасаған – Артуро Тосканини, орындаушылар – Нью-Йорк филармониясы. Бұл шығарманы Casa Ricordi баспасы сол жылы жариялады.

Шолу

Жұмысты аяқтағаннан кейін Респиги оркестрден "оркестрлік дыбыстың және түстің максималды деңгейін" енгізгенін сезінді және енді мұндай ауқымды шығармалар жаза алмайтынын түсінді. Осы кезде ол кішкентай ансамбльдерге арналған композицияларды жазуға көшті. "Рим фестивалі" әдетте алдыңғы екі туындысынан кем сәтті деп есептелсе де, дирижер және Респигидің түсіндірушісі Ян Паскаль Тортелье шығармадағы "заманауи оркестрлеу, хроматизм, гармония және күшті, серпінді ырғақтардың керемет үйлесімін" атап өтті, ал "La Befana" туындысын "қуанышқа толы, тіпті экстазға ұқсас" және "музыкалық тұрғыдан әлдеқайда бай әрі қанағаттандырарлық" деп бағалады. "Цирк ойындары" ежелгі жарыстарды бейнелейді, онда гладиаторлар өлім үшін күреседі, мұнда трубаның әуені естіледі. Струналы және үрмелі аспаптар алғашқы христиан шейіттерінің ән шіркіндейін көрсетеді, ол олармен күрескен аңдардың айқай-шуына қарсы естіледі. Бұл бөлім шейіттердің қазасына жеткенде, орган педалімен толықтырылған, зорлық-зомбылыққа толы оркестрлік аккордтармен аяқталады. "Юбилей" Папалық дәстүрдегі елу жыл сайын тойланатын мерекеді бейнелейді (Христиандық юбилейін қараңыз). Респиги неміс Пасхалық әні "Христос тірілді" әнін пайдаланады. Римге қадам басқан паломниктер Марио тауынан көрікті көрініс тамашалайды, ал фоннан шіркеу қоңыраулары естіледі. "Қазан айының орыны" Римдегі орақ және аң аулау мерекесін көрсетеді. Француз мүйізінің солисті орықты тойлайды, ал қоңыраулар мен мандолина махаббат әндерін суреттейді. "Епифания" Навона алаңында өтеді. Трубалар тағы да жаңғырылып, римдік әндер мен билердің мерекелік шуын тудырады, соның ішінде айналмалы орган мен мас адамның бейнесі, оны соло тенор тромбоны бейнелейді.

Қаулылар

Бұл шығарма 2010 жылы Дон Паттерсон АҚШ Теңіз жаяу әскерінің оркестрі үшін түпнұсқа тоналылығында транскрипциялады. Бұл транскрипция Майкл Дж. Колберн басқарған "Feste" дискісінде жазылған.

Көріністер

"Circenses" қозғалысы 1980-жылдары BBC Radio 4 білім беру радио сериясында, Рим Британиясы туралы кіріспеде ойнатылды. "Circenses" қозғалысы 1947 жылғы америкалық "Fireworks" фильмінде қолданылды. "Circenses" қозғалысы 2003/2004 жылдары Сиднейде Жаңа жылдық мерекеде пайда болды.