Кіріспе
Антонио Вивальдидің төрт скрипкалық концерті «Төрт маусым» – итальян композиторы Антонио Вивальдидің төрт скрипкалық концерті, олардың әрқайсысы жылдың бір мезгілін музыкалық тұрғыда бейнелейді. Бұл концерттер шамамен 1718–1720 жылдары, Вивальди Мантуя сарайының капелла шебері қызметін атқарган кезде жазылған. Олар 1725 жылы Амстердамда тағы сегіз концертпен бірге «Il cimento dell'armonia e dell'inventione» («Гармония мен ойлап табу арасындағы күрес») деген атпен жарияланды. «Төрт маусым» – Вивальдидің ең танымал шығармасы. Концерттердің үшеуі толығымен жаңа болса, ал біріншісі – «Көктем» Вивальдидің бірдей кезеңде жазылған «Иль Джустино» операсының бірінші әрекетіндегі симфониядан үлгі алған. Концерттерге шабыттандырған орта – бастапқыда есептелгендей, Вивальди сол уақытта тұрған Мантуя төңірегіндегі ауыл емес, себебі Карл Хеллердің сөзіне сүйенсек, олар 1716–1717 жылдары жазылған болуы мүмкін, ал Вивальди Мантуя сарайымен 1718 жылы ғана байланысқа түскен. Бұл шығармалар музыкалық ойлауда революция жасады: Вивальди ағып жатқан өзендерді, ән салайтын құстарды (әр түрлі, әрқайсысы ерекше сипатталған), қойшы мен оның қаңқылын, ұшқыштардың шуын, дауылдарды, мас бишілерді, аңшылардың және аң ауланушылардың көзқарасынан аң ауын, мұздаған ландшафттарды және қысқы жылуды бейнеледі. Сол заманға ерекшелік етіп, Вивальди концерттерді өзі жазған болуы мүмкін сонеттермен бірге жариялады, олар әр маусымның музыкадағы мағынасын түсіндірді. Сондықтан концерттер – бағдарламалық музыканың алғашқы және ең толық мысалдарының бірі, яғни повестволық элементтері бар музыка. Вивальди музыкасын өлеңдердің мәтінімен байланыстыруға көп көңіл бөлді, поэзиялық жолдарды тікелей ноталарға аударды. Мысалы, «Көктем» концертінің ортаңғы бөлімінде ешкіші ұйықтағанда, оның қаңқылы виола тобында естіледі. Музыка басқа да табиғи дыбыстарды ұқсас түрде бейнелейді. Вивальди әр концертті үш бөлімге (жылдам – баяу – жылдам) бөлді, сондай-ақ, әр сонетті үш бөлімге ұйымдастырды.
The Four Seasons is a group of four violin concerti by Italian composer Antonio Vivaldi, each of which gives musical expression to a season of the year. These were composed around 1718–1720, when Vivaldi was the court chapel master in Mantua. They were published in 1725 in Amsterdam, together with eight additional concerti, as Il cimento dell'armonia e dell'inventione (The Contest Between Harmony and Invention). The Four Seasons is the best known of Vivaldi's works. Though three of the concerti are wholly original, the first, "Spring", borrows patterns from a sinfonia in the first act of Vivaldi's contemporaneous opera Il Giustino. The inspiration for the concertos is not the countryside around Mantua, as initially supposed, where Vivaldi was living at the time, since according to Karl Heller they could have been written as early as 1716–1717, while Vivaldi was engaged with the court of Mantua only in 1718. They were a revolution in musical conception: Vivaldi represented flowing creeks, singing birds (of different species, each specifically characterized), a shepherd and his barking dog, buzzing flies, storms, drunken dancers, hunting parties from both the hunters' and the prey's point of view, frozen landscapes, and warm winter fires. Unusually for the period, Vivaldi published the concerti with accompanying sonnets (possibly written by the composer himself) that elucidated what it was in the spirit of each season that his music was intended to evoke. The concerti therefore stand as one of the earliest and most detailed examples of what would come to be called program music—in other words, music with a narrative element. Vivaldi took great pains to relate his music to the texts of the poems, translating the poetic lines themselves directly into the music on the page. For example, in the middle section of "Spring", when the goatherd sleeps, his barking dog can be heard in the viola section. The music is elsewhere similarly evocative of other natural sounds. Vivaldi divided each concerto into three movements (fast–slow–fast), and, likewise, each linked sonnet into three sections.
Сонеттер мен аллюзиялар
Төрт концерттің төрт сонетке сүйемелдеу үшін жазылғандығы немесе керісінше екендігі туралы әртүрлі пікірлер бар. Қоса берілген сонеттерді кім жазғаны белгісіз, бірақ Вивальди оларды жазған деген теорияны әрбір сонеттің үш бөлімге бөлінуі қолдайды, олардың әрқайсысы концерттің бір бөлімімен дәл сәйкес келеді. Сонеттердің авторлығына қарамастан, «Төрт маусымды» бағдарламалық музыка деп жіктеуге болады, яғни музыкалық емес бір нәрсені бейнелеуге арналған аспаптық музыка, және Вивальди оның өнерінің жеткілікті деңгейде күрделі екенін дәлелдеуге тырысқан өнер түрі. Осы сонеттерге қоса, Вивальди «Қауырсың ит» («Көктем» екінші бөлімінде), «Ыстықтан туған шаршаңқылық» («Жаз» бірінші бөлімінде) және «Мас адамдар ұйықтап қалды» («Күз» екінші бөлімінде) сияқты түсіндірмелер берді. 2019 жылы Арманд Д’Ангурдың сонеттердің ағылшын тіліне жаңа аудармасы жарияланды.