Кіріспе
Мэн штатындағы қала, АҚШ. Истпорт – АҚШ-тың Мэн штатындағы Вашингтон округінде орналасқан қала және аралдар тобы. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 1288 адамды құрайды, бұл Истпортты Мэн штатындағы ең сирек қоныстанған қала етіп белгілейді. Басты арал – Моуз аралы, ол құрлыққа көпірмен жалғасқан. Истпорт – континенттік АҚШ-тың ең шығыс қаласы (бірақ жақын орналасқан Любек қаласы ең шығыс муниципалитеті болып табылады).
Eastport is a city and archipelago in Washington County, Maine, United States. The population was 1,288 at the 2020 census, making Eastport the least populous city in Maine. The principal island is Moose Island, which is connected to the mainland by a causeway. Eastport is the easternmost city in the continental United States (although the nearby town of Lubec is the easternmost municipality).
Тарих
Бұл аймақты Пасамакуодди тайпасы кем дегенде 10 000 жылдан бері мекендейді. Кейбір археологтар осы жерде 20 000 жыл бұрын адамдар тұрғанын жорамалдайды. Еуропалықтармен алғашқы байланыс 1604 жылы француз саяхатшысы Сэмюэл де Шамплен құрған Сент-Крой колониясы арқылы болды. Қазіргі Калеис маңындағы Сент-Крой аралындағы сәтті болмаған акадиялық елді мекені, Вирджиния штатының Джеймстаун қаласындағы алғашқы ағылшын елді мекенінен үш жыл бұрын құрылды. 1604 жылдың 25 маусымында Шамплен мен оның серіктері Сент-Крой аралында суық әрі қиын қысты өткізді, таза су жетіспеді және жабдықтары азайды. Адамдардың бесеуінің екеуі скорбуттан қайтыс болды, ал колония Фанди шығанағы арқылы қазіргі Новая Шотландиядағы Порт-Рояльге көшті. 17 ғасырда балықшылар мен саудагерлер бұл аймаққа келіп-кетіп тұрды. Моуз аралына алғаш рет 1772 жылы Массачусетс штатының Ньюберипорт қаласынан Джеймс Кокран қоныс аударды, кейін Ньюберипорт пен Нью-Гэмпшир штатының Портсмут қалаларынан келген басқа балықшылар да қосылды. 1798 жылдың 24 ақпанында Истпорт Массачусетс штатының Бас ассамблеясының шешімімен 8-ші плантациядан қала ретінде бекітілді және АҚШ-тың шығысқа қарайғы ең шеткі порты деп аталды. Любек, материкте орналасқан, 1811 жылдың 21 маусымында қала болып құрылды. 1807 жылдан 1809 жылға дейін қала президент Томас Джефферсонның енгізген Эмбарго заңы кезінде қарсы контрабанданың ірі орталығы болды. 1809 жылы Форт-Салливан ауылдың төбесінде салынды, бірақ 1814 жылғы соғыс кезінде, 1814 жылдың 11 шілдесінде сэр Томас Харди басқаратын британдық флот оны басып алды, бұл Нью-Айленд колониясын құру жоспарының бір бөлігі болды. Англия 1783 жылы белгіленген халықаралық шекараның британдық жағында Моуз аралы орналасқанын мәлімдеді. Дегенмен, 1818 жылы қала АҚШ-тың бақылауына қайтарылды. АҚШ пен Канада арасындағы шекара 1842 жылғы Вебстер-Эшбёртон келісімімен реттелгенге дейін даулы болып қала берді. Истпорт – құрлықтағы АҚШ-та соңғы рет шетелдік елдің басып алған жері. 1833 жылы Истпорт Нью-Йорк қаласынан кейін елдегі екінші ірі сауда порты болды. Фермаларда сабан мен картоп өндірілді. Өнеркәсіпке астық диірмені, қорап фабрикасы және кард машинасы кірді. Бірақ аралдың экономикасы негізінен теңізге бағытталған. Биіктігі шамамен 8 метр болатын толқындар Истпорттың кең портын жыл бойы мұзсыз ұстады. 1875 жыл шамасында мұнда алғашқы сардина фабрикасы салынды. Сардина балық аулау және оны консервілеу бизнесінің дамуымен халық саны өсті, 19 ғасырдың соңына қарай жағалау бойында көптеген фабрикалар пайда болды. 1886 жылға қарай қалада 13 сардина фабрикасы болды, олар маусым бойы күні-түні жұмыс істеді және аптасына шамамен 5000 жәшік өндірді. Фабрикаларда 800-ге жуық ер адам, әйел және бала жұмыс істеді. Истпорт 1893 жылдың 3 наурызында қала мәртебесін алды. Бірақ балық аулау өнеркәсібі төмендеді және көптеген адамдар басқа жерге көшіп кетті. Шындығында, 1937 жылы қала банкротқа ұшырады. 1976 жылы "Күлкі күні" болған дауыл жағалаудағы көптеген құрылыстарды қиратты. Бүгінде балық аулау негізгі өнеркәсіп болып табылады, бірақ туризм де маңызды рөл атқарады. Истпорт – кіру порты. Жаз айларында Нью-Брансуиктегі Дир аралына халықаралық паром қатынайды. Әр 4 шілдеде қалаға мыңдаған адам келіп мереке тойлайды. Әскери кемелер 4 шілде мерекесі кезінде көп жылдар бойы мұнда тоқтады. Истпорт 1998 жылы екі жүз жылдығын тойлады. Әр жылдың қыркүйек айында қала тарихи орталық ауданда жыл сайынғы Мейн лосось фестивалін өткізеді. Сонымен қатар, Еңбек күнінен кейінгі демалыс күнінде Пираттар фестивалі өтеді, 2023 жыл фестивальдің 19-шы жылы.
Тәуелсіздік күні
Истпорттағы Тәуелсіздік күні мерекесіне "Ескі үй аптасы" кіреді, ол Канада мен АҚШ-тың туған күнін тойлайтын шара. Бұл мереке дәстүрлі түрде Канада күнінде басталып, АҚШ Тәуелсіздік күніне дейін жалғасады. Истпорт штаты Мэндегі 4 шілде мерекесін ең кең ауқымда тойлайтын қала. Мерекелік шаралардың ішінде: Ұлы Тәуелсіздік парады (онда канадалық көршілер де көп қатысады), Фанди шығанағындағы әсем фейерверк, Оверлук паркінде ақысыз ойын-сауық, майлы бағана және су спорты, көне автомобильдер көрмесі, сонымен қатар барлық жастағы адамдарға арналған сыйлықтармен жарыстар мен ойындар бар. 1905 жылдан бері АҚШ Әскери-теңіз күштері мен АҚШ Жағалау күзетінің кемелері 4 шілде күні портына кіріп, тегін экскурсиялар ұйымдастырып келеді.
Жаңа жыл қарсаңы
2004 жылдан бастап Истпорт жаңа жылды сардина мен қамыс жапырағын төмен түсіру арқылы қарсы алды.
География
Истпорт – АҚШ-тың ең шығыс қаласы; Любек одан шығысқа қарай орналасқан, бірақ ол қала емес, кент. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 12,34 шаршы миль (32 км²) құрайды, оның ішінде 3,63 шаршы миль (9 км²) құрлық, ал 8,71 шаршы миль (23 км²) су. Истпорт Моуз аралының оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан, ол батысында Кобскук шығанағы мен шығысында Пасамакуодди шығанағы аралығында жатыр. Қала солтүстік-шығысқа қарай Елен аралына, ал оңтүстік-шығысқа қарай Кампобелло аралына қарап тұр – екеуі де Канадада орналасқан. Батыс жарты шардағы ең ірі толқындық айналма – Олд Соу – Истпорт пен Елен аралы арасындағы халықаралық шекарада орналасқан.
Климат
Бұл климаттық аймаққа жылдық температураның айтарлықтай өзгеруі тән, яғни жылы (көбінесе ылғалды) жаздар мен ұзақ, суық (кейде тым суық) және қарлы қыстар тән. Көппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша, Истпорттың ылғалды континенттік климаты бар, климат карталарында "Dfb" деп белгіленеді.
Демография
Халық саны 1900 жылы 5311 адамды құрады. Одан бері үнемі азайып, 2020 жылғы халық санауы бойынша 1288 адамға дейін жетті.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 1 331 адам, 670 үй шаруашылығы және 355 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 1 083 тұрғын үй бірлігін құрады, орташа тығыздық – есептелмеген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 92,0% ақ нәсілді, 0,8% афроамерикалық, 3,6% американдық үндістер, 0,5% азиялық, 0,5% басқа нәсілдерден және 2,7% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 0,9% құрады. 670 үй шаруашылығының 16,9%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 41,5%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,1%-ында күйеуі жоқ әйелдер, 2,4%-ында күйеуі жоқ ерлер, ал 47,0%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 40,1%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 19,1%-ы 65 жасқа толған жалғыз тұратын адамдардан. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 1,93 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,56 адам. Қаладағы орташа жас 54,5 жас. Тұрғындардың 14,2%-ы 18 жасқа дейін, 5,3%-ы 18 мен 24 жас аралығында, 15,6%-ы 25 пен 44 жас аралығында, 38,2%-ы 45 пен 64 жас аралығында және 26,7%-ы 65 жастан асқан. Қаланың жыныстық құрамы: 47,0% ер адам және 53,0% әйел адам.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 1640 адам, 750 үй шаруашылығы және 444 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 1061 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 93,60% ақ нәсілді, 0,37% афроамерикалық, 3,96% американдық үндістер, 0,12% азиялық, 0,06% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,24% басқа нәсілдер және 1,65% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 0,85% құрады. 750 үй шаруашылығының ішінде 22,1% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 43,1% – бірге тұратын жұбайлар, 12,0% – күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 40,7% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 32,7% жеке адамдардан тұрады, ал 14,3% – 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,14 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,69 адамды құрайды. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер – 18,7%, 18-24 жас аралығындағылар – 7,9%, 25-44 жас аралығындағылар – 23,5%, 45-64 жас аралығындағылар – 28,5%, ал 65 жастан асқандар – 21,5%. Орташа жас – 45 жас. Әр 100 әйелге 89,8 еркек шақ келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 90,0 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа табысы 23 488 доллар, ал отбасының орташа табысы 31 328 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 22 875 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 17 917 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 14 864 доллар. Отбасылардың 11,2% және халықтың 17,2% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 27,7% және 65 жастан асқандардың 12,3% кедейлікте өмір сүреді.
Білім
Истпорттағы Шед еске алу орта мектебі 2009 жылы U.S. News & World Report басылымының «Американың үздік орта мектептері» тізіміне ілікті. Пиви еске алу кітапханасы 1893 жылдан бері ашық.