Кіріспе

Флит ғылыми орталығы (бұрынғы атауы "Рубен Х. Флит ғылыми орталығы") – АҚШ, Калифорния штатының Сан-Диего қаласындағы Балбоа паркінде орналасқан ғылыми музей және планетарий. Ол Эль-Прадо көшесінің шығыс бөлігінде, Балбоа паркінің орталық алаңындағы Беа Эвенсон фонтаны мен алаңның қасында орналасқан.

Тарих

Бұл нысан авиацияның алғашқы дамуына үлес қосқан және АҚШ әуе почтасын құрған Рубен Х. Флиттің есімімен аталады. Флиттің Сан-Диегодағы Consolidated Aircraft компаниясы Екінші дүниежүзілік соғыстың бірнеше танымал ұшақтарын, оның ішінде B-24 Liberator және PBY Catalina ұшақтарын жасады. Флит және оның отбасы Ғылым орталығын құруға бастама берген алғашқы қаржылық көмекті ұсынды.

Планетарий

1960 жылдары Сан-Диего Ғылым залы (қазір Сан-Диего Ғарыш және Ғылым қоры деп аталады) Сан-Диегоның Балбоа паркіне жаңа планетарий салуды жоспарлап отырды, қасында ғылым залы болу мүмкіндігімен. Лаурел көшесіндегі Сан-Диего табиғи тарих мұражайының қарама-қарсы жері 1963 жылы резервтелді. Планетарийде бірнеше инновациялық ерекшеліктер болды. Ол үлкен форматты фильмдерді де, дәстүрлі планетарий көрсетілімдерін де көрсетуге арналған еді. 76 фут (23 метр) биіктігіндегі күмбез 25 градусқа еңкейтілді. Көрермендер қабаттасқан қатарларға орналастырылып, еңкейтілген күмбезге қарайтын емес, кеңістікте ілінгендей және алға қарай қарайтын сезімді сезінуі үшін сыртқа қаратылды. Планетарийдің негізін қалаушылар дәстүрлі планетарийлерде қолданылатын үлкен, гиря тәрізді жұлдыз проекторын жоюды қалады, ол бөлменің ортасынан шығып, көрістің бір бөлігін жауып, күмбезге түсірілетін фильмдерге кедергі келтіретін еді. Сан-Диего Ғылым залы Спитц зертханасына көрермендердің көрісін бұзбайтын және кинопроекция жүйесіне кедергі келтірмейтін жаңа типтегі жұлдыз проекторын жасауды тапсырды. Спитц сервомен басқарылатын «жұлдызшаны» жасады, ол «Ғарыш транзиті симуляторы» (STS) деп аталған жүйенің орталық бөлігіне айналды. Сфералық жұлдыз проекторы және бірнеше тәуелсіз планета проекторлары астрономиялық көрсетілімдер үшін шынайы аспанды көрсету кезінде төмен профильді сақтады. Бұл элементтер, сондай-ақ бірқатар слайд проекторлары мен жарықтандыру жүйелері PDP 15 мини-компьютерімен басқарылды. Құрылысы жайлы планетарийлерден айырмашылығы, олар тек Жер бетінің әртүрлі нүктелерінен әртүрлі күндері көрінетін түнгі аспанды көрсетумен шектелген, STS Жердің 100 астрономиялық бірлігінің (Плутон орбиты радиусының үш есесі) ішіндегі кез келген жерден көрінетіндей аспанды көрсетуге қабілетті болды. Операторға джойстик арқылы театрды ғарыш арқылы «ұшуға» және нәтижесінде планеталардың аспандағы қозғалысын көрсетуге мүмкіндік берілді, бірақ іс жүзінде планетарий көрсетілімдері әрқашан алдын ала бағдарламаланған.

Бірінші IMAX Dome театры

Сонымен қатар, Флот әлемдегі алғашқы IMAX Dome театрына да үй иесі, онда планетадағы ең үлкен фильмдер көрсетіледі.

Кейінгі дамуы

1990 жылдардың соңына қарай ғылым орталығы жаңа ғылым музейлерімен салыстырғанда кіші және ескірген болып кетті. 1998 жылы ғылым орталығы кеңейтілді (офистер мен құрылыс шеберханаларын басқа жерге көшіру нәтижесінде босаған орынға) және «Виртуалды аймақ» сияқты аттракциондармен, ғылыми мазмұнды виртуалды саяхаттарды ұсынатын қозғалыс симуляторымен жаңартылды. Ғылыми және интерактивті көрмелер планетарий/театрдан әлдеқайда ірі болғандықтан, орталықтың атауы Рубен Х. Флит Ғылым орталығы деп өзгертілді және 2016 жылдың соңында Флит Ғылым орталығы деп қайта брендтелді. STS көп жылдар бойы пайдаланылды, бірақ 2001 жылы Evans and Sutherland Digistar II жүйесімен алмастырылды. Бұл кешен энергия тиімділігі мен экологиялық тұрақтылықтың көрнекті мысалы ретінде танылды.

Хайкофтың күмбезі театры

2012 жылы театр Ирвин Джейкобс отбасынан үлкен жөндеуге үлкен грант алғаннан кейін Юджин Хайкофф және Мэрилин Джейкобс Хайкофф атындағы Күмбез театры деп қайта аталды. Жаңарту жұмыстарына IMAX театрында әлемдегі алғашқы NanoSeam Dome экранымен күмбездің экранын жақсарту кірді. Бұл жүйе тікелей планетарий көрсетілімдері мен цифрлық фильмдерді көрсету үшін қолданылады. IMAX Dome фильмдері әлі де бастапқы кинопроектор және балық көзі линзасын пайдаланып көрсетіледі. Сонымен қатар, күмбез экранына арналған бейне бағдарламалық жасақтаманы пайдалана отырып, түрлі ғылыми тақырыптарды өндіру ісі басталды. 2021 жылы Флит ғылыми орталығы COVID-19 вакциналары туралы бағдарламаларды қолдау үшін Pfizer компаниясынан 1200 долларлық грант алды.

Музейдің ерекшеліктері

Флит ғылыми орталығының барлық экспонаттары, галереялары және Хайкофф күмбездік театрының көрсетілімі күнделікті билет бағасына кіреді. Оған 8 галереяда 100-ден астам интерактивті ғылыми экспонаттар, "North Star Science Store" ғылыми дүкені, "Craveology" кафесі және "Giant Dome" театры кіреді. Балбоа паркіндегі басқа музейлер мен көңіл көтеру орындары әр айдың әртүрлі күндері тұрғындарға тегін күндер ұсынады.

Көрмелер

Галереяда келуші көрмелер мен тұрақты көрмелерге арналған бағдарлама бар. Ғылым орталығының тұрақты экспонаттары: Дизайн аймағы; Иллюзиялар; Электр қуаты; Kid City; Нано; Сан-Диегодағы Қуат ойыны; Pulseworks VR Transporter; Сан-Диегоның суы; So Watt!; Space Gallery; Studio X; Күн, Жер, Әлем. Жақында өткен уақытша көрмелер: "Кірпіштен жасалған өнер, миллиондаған LEGO кірпіштерінен құралған әлемдегі ең ірі LEGO өнері", "Шипаны жабыстыру, күтпеген ішкі ландшафтты зерттеу" және "Ғылыми фантастика, ғылымның болашағы" кірді.

Театрлық қойылымдар

Heikoff Dome театрында әдетте бір уақытта үш IMAX фильмі көрсетіледі; қазіргі уақытта көрсетіліп жатқан фильмдер – Dream Big: Engineering Our World, A Beautiful Planet және Island of Lemurs: Madagascar. Планетарий көрсетілімі әдетте әр айдың бірінші сәрсенбісінде өтеді. "Бүгінгі аспан" деп аталатын және Fleet астрономының тұрақты қызметкері жүргізетін бұл бағдарлама, аспанның қазіргі күйіне немесе астрономиядағы ағымдағы тақырыптарға тоқталады. Одан кейін Сан-Диего астрономиялық қауымдастығының ұйымдастыруымен ашық ауада телескоп арқылы тегін бақылау жүргізіледі.