Кіріспе

АҚШ-тың Канзас штатындағы Хатчинсон қаласындағы ғарыш мұражайы, Jape тобының альбомы.

Космосфера – АҚШ-тың Канзас штатындағы Хатчинсон қаласында орналасқан ғарыш мұражайы және STEM білім беру орталығы. Бұрын "Канзас Космосферасы" деп аталған. Мұражайда 13 000-нан астам ғарышқа қатысты заттар сақталған – бұл әлемдегі АҚШ және Ресей ғарыш заттарының ең ірі жиынтығы, сонымен қатар түрлі ғарыш білім беру бағдарламаларына орталық болып табылады.

Мекемелер

Космосфера 1962 жылы Канзас штатының жәрмеңкесінде құрылған планетариумнан өсті. Бұл кешенде Мәскеуден тыс ресейлік ғарыш артефактілерінің ең ірі коллекциясы және Вашингтондағы Ұлттық әуе және ғарыш мұражайынан кейін АҚШ ғарыш артефактілерінің екінші ең үлкен жинағы орналасқан.

Космосферада төрт нысан бар: Ғарыш мұражайының залы, Әділет планетарийы, Кэри Цифрлық күмбезі театры және Доктор Годдардтың зертханасы (ракета тарихына арналған әсерлі тікелей ғылыми көрсетілім). Космосфера сонымен қатар барлық жастағы балаларға арналған жазғы лагерьлерді және жолсеріктер, топтар мен скауттар үшін, келесі буын ғылым стандарттары мен ортақ оқу жоспарына сәйкес келетін, жоғары білім беруге және мансапқа дайындыққа бағытталған STEM білім беру бағдарламаларын ұсынады. Космосфера – Канзастағы Смитсон институтымен байланысты жалғыз мұражай. 2012 жылы Кэри Цифрлық күмбезі театры IMAX-тан 4K цифрлық проекцияға жаңартылды. 2015 жылы Әділет планетарийы толыққанды жаңартылып, оптикалық жұлдыздық проекция жүйесінен Spitz Sci Dome XD цифрлық проекция жүйесіне көшті. 2021 жылы мұражайдың ең көне галереяларының үшi – Неміс галереясы, Редстоун және Спутник галереясы, сондай-ақ Кеннеди театры қайта жаңартудан өтті. Бұл галереялар 1990 жылдардың соңында ашылды. Олар қайта боялып, экспонаттарына жаңа графика және жаңа дыбыс қосылады.

Қайта қалпына келтіру және қайта жасау

Космосфераның SpaceWorks бөлімі бүкіл әлемдегі мұражайлар мен көрмелер үшін ұшқан АҚШ ғарыш кемелерін қалпына келтірді, соның ішінде Смитсонов институтының Ұлттық әуе және ғарыш мұражайы коллекциясының бір бөлігін құрайтын артефакттарды. Бұл жұмыстың екі мысалы – Аполлон-13 командалық модулі «Одиссея» және «Еркіндік қоңырауы 7» – екеуі де Космосферада көрсетілуде. Космосфера «Аполлон-13» фильмі үшін шамамен 80% артефакттар мен реквизиттер жасады, сондай-ақ «Магнифис дезоляция: Айда жүру 3D» фильмінде және «Жерден Айға» телесериалында көрінген ғарыш кемелерінің көшірме жабдықтарын да жасады.

Дау

2003 жылдың қарашасында Космосфера музейден жоғалған көптеген заттарды анықтаған әдеттегі тексеру нәтижесінде мәлімдеме жасады. Бір жылдан астам уақыт өткен соң, 2005 жылдың сәуірінде Космосфераның бұрынғы директоры Макс Ари музей коллекциясынан артефакттарды ұрлап, оларды жеке пайда үшін сатқандығы айыпталды. Жоғалған заттардың ішінде конус тәрізді мұрындық, жібек экрандар, бут киімге арналған жапқыштар, гайкалар мен бұрандалар, Air Force One басқару пульті және Аполлон-15 ғарыш кемесінің қонуын көрсететін таспа болды, Ари оны 2200 долларға сатқан. Тағы да айыптаулар 2002 жылы ол кеткен кезде Космосферадан ондаған артефакттарды ұрлау және ғарышкердің Omega сағатының көшірмесінің жоғалуына байланысты жалған сақтандыру талаптарымен байланысты болды. Ари сонымен қатар НАСА-ға сағаттың жоғалуы туралы хабарламаған. 2005 жылы Ари сотқа тартылды. Ол сатқан артефакттардың өзінің жеке коллекциясынан екенін, оларды құжаттастырылмаған саудалар мен қажетсіз заттарды жинау арқылы жинағанын мәлімдеді. Ол сондай-ақ ғарышкерлерден көптеген жеке сыйлықтар алғанын айтты. Кейбір даулы заттар 1976 жылы Noble Planetarium-нан әкелінген және Космосфераның тұрақты коллекциясына қосылған, ал көптеген жағдайларда артефакттарға иелік ету құқығын Ари немесе Космосфераның атынан дәлелдеу мүмкін болмады. Ари 12 бап бойынша кінәлі деп танылды. 2006 жылдың 15 мамырында ол үш жылға бас бостандығынан айырылып, 132 000 доллар өтеу төлеуге міндеттелді. 2008 жылы ол апелляциялық шағымын жоғалтты және 2008 жылдың 24 сәуірінде Оклахома штатының Эль-Рено қаласындағы федералды түрмеде жазасын өтеуге кірісті. Ари өзінің кінәсіздігін бірнеше рет мәлімдеді. 2010 жылдың маусымында жақсы мінез-құлқы үшін босатылды.