Шыкаго планетарийі Адлер

Кіріспе

Чикаго қаласындағы, Иллинойс штатындағы астрономиялық мұражай

Адлер планетарийі – Чикаго қаласында астрономия мен астрофизикаға арналған қоғамдық мұражай. Оны 1930 жылы жергілікті кәсіпкер Макс Адлер құрды. Мичиган көлінің солтүстік-шығыс ұшында орналасқан Адлер планетарийі АҚШ-тағы алғашқы планетарий болды. Ол Чикаго мұражай кешенінің бір бөлігі, оған Джон Г. Шедд аквариумы және Филд мұражайы кіреді. Планетариумның миссиясы – ғаламды зерттеу мен түсінуге шабыттандыру. Адлер планетарийі 1930 жылдың 12 мамырында көпшілікке ашылды. Оның архитекторы Эрнест А. Грунсфельд кіші 1931 жылы оның дизайны үшін Америка архитекторлар институтының Чикаго бөлімшесінің алтын медалімен марапатталды. 1987 жылы ол ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. Адлерде үш театр, ғарыш ғылымдарының көрмелері, оның ішінде «Жетіздік-12» ғарыш капсуласы, сондай-ақ көне ғылыми құралдар мен баспа материалдары бар. Бұған қоса, Адлер планетарийында зерттеу жұмыстарын жүргізетін Доан обсерваториясы орналасқан. Планетарий Генри Мурдың «Адам космосқа енді» (1980), Джон Дэвид Мунидің «Спиральді галактика» (1998) және Ари Перес пен Дениз Миланның «Америка ауласы» сияқты мүсіндермен қоршалған.

Құру

1913 жылы Германия мұражайының Оскар фон Миллер Карл Цайс Воркс компаниясына аспан денелерінің суретін күмбезге түсіретін механизмді жасауды тапсырды. Бұл жетістікті Уолтер Бауэрсфельд қол жеткізді және бұл өнертабыс 1923 жылы дебют жасағанда планетарий ретінде белгілі болды. Оның танымалдылығы кеңінен тарады, 1929 жылы Германияда он бес, Италияда екі, Ресейде бір, Австрияда бір планетарий пайда болды. Макс Адлер, Сирс, Роубэк және компанияның бұрынғы атқарушы директоры, Чикаго, Иллинойс штаты, жақында зейнеткерлікке шығып, филантропиялық іс-шараларға, негізінен музыкалық және еврей қауымдастықтарына назар аударды. Алайда, досының Мюнхен планетарийын сипаттағанын тыңдағаннан кейін, Адлер планетарий Чикагодағы жаңадан пайда болған Музей кампусына жақсы сәйкес келеді деп шешті. 1930 жылы Макс Адлер Амстердамдағы аукционнан А. В. Менсингтің коллекциясын сатып алады. Бұл көне ғылыми аспаптар жинағы Адлер жинағының негізін қалады. Адлер планетарийы Макс Адлердің туған күні, 12 мамырда, көпшілікке ашылды. Филип Фокс, ф. Солтүстік-Батыс университетінде астрономия профессоры Д., Планетариумның бірінші директоры болып тағайындалады. 1933 жылы «Өндірістің ғасыры» көрмесі қазіргі Музей кампусында өтеді. 1941 жылы Филип Фокс армияға жіберіледі; Ассистент директор Мод Бенно оның болмаған кезінде планетариумның директоры болып тағайындалады. 1952 жылы Макс Адлер қайтыс болды. 1967 жылы Адлер планетарийының жауапкершілігі мен басқаруын Чикаго саябақ ауданының комиссионерлерімен бөлісу үшін қамқоршылар кеңесі құрылды. Адлер планетарийы ғимаратты жаңартып, Zeiss-тің бастапқы проекторын жаңа Mark VI Zeiss құрылғысымен алмастырады. 1973 жылы 12 мамырда, Адлер планетарийының 43-ші туған күні, жаңа жер асты кеңейтуі көпшілікке ашылды. 1976 жылы Қамқоршылар кеңесі планетарийдің толық басқару жауапкершілігін мойнына алады, бірақ Чикаго саябақ округінің қолдауына ие болады. 1977 жылы Доан обсерваториясы ашылды. 1991 жылы Музей 6,5 миллион долларлық жөндеу жұмысының нәтижесін жариялады. 23 жыл басшылық еткеннен кейін доктор Джозеф М. Чемберлен зейнеткерлікке шықты. 1999 жылы Чикагодағы Лохан Ассошиэйтедс жобалаған 60 000 шаршы метрлік Аспан Павильоны көпшілікке ашылды. Қосымшада төрт жаңа көрме галереясы, соның ішінде тарихи Атвуд сферасы және Дефинити (бұрынғы StarRider) театры бар. 2005 жылы зейнеткер NASA ғарышкері Джеймс А. Ловелл-младший Адлердің 75 жылдығын мерекелеуде төраға болып қызмет етеді. 2007 жылы Адлер өзінің жаңа ғарыш визуализациясы зертханасын ашып, ғарыш ғылымының соңғы суреттерін жұртшылыққа ұсынады. 2010 жылы Адлер тарихи Sky театрының трансформациясын бастайды. 2011 жылы мамыр айында қайта аталған Grainger Sky театры ашылды. Ол кезде Грейнгер әлемдегі ең технологиялық дамыған күмбезді театр болды. Томас Розак Архитектурасы Кларк Отбасы Қабылдау галереясын LED жарық беретін мата мен алюминий құрылымын қолдана отырып, мата қабырғаларына жобаланған білім беру интерактивті материалдарды қамтиды. 2012 жылы Пол Х. Кнаппенбергер ЖШС Д., 21 жыл қызмет еткеннен кейін зейнетке шығатынын хабарлайды. 2013 жылы Қамқоршылар кеңесі астрофизик және академиялық жетекші Мишель Б. Ларсонды, Ph. Д., президенті және бас директоры ретінде сайлайды. Доктор Ларсон Адлерлер тобының тоғызыншы басшысы және тұңғыш әйел президенті болады. 2015 жылы Доан обсерваториясының күрделі жаңартуы аяқталды. Адлер астрономы астрономияның көптеген салаларында, сондай-ақ басқа да ғылым салаларында тәжірибеге ие. Олардың зерттеулері планеталық геология, жұлдыздардың пайда болуы, гамма сәулелері және телескоппен бақылау. Алғашында Вебстер астрономия тарихы институты ретінде құрылған Жинақтар бөлімі планетарий жинақтарын қамқорлайды, зерттейді және түсіндіреді. Адлер музейінің ашылуынан бері мұражай коллекциясы шамамен 8000-ға жуық нысанға, кітаптарға, қағаз беттеріндегі шығармаларға, архивтік жинақтарға, суреттер мен фотосуреттерге дейін өсті. Адлер мұражайында Дерек Дж. де Солла Прайс, Майкл Дж. Кроу және Джим Ловеллдің мұрағаттары, сондай-ақ Батыс жарты шардағы ең үлкен тарихи ғылыми аспаптар жинағы бар. Ғарыштық визуализациялау зертханасы (SVL) 2007 жылы ғаламды зерттеу үшін ашылды. Адлер Азаматтық ғылым департаменті сонымен қатар АҚШ-тағы The Zooniverse штаб-пәтері, азаматтық ғылым платформасы және азаматтық ғылым жобаларын жобалайтын және құрайтын бірнеше мекемелердің жаһандық ынтымақтастығы. 2014 жылдың басында Zooniverse 1.1 миллионнан астам онлайн еріктілерді планеталарды ашу, Марс бетін карталау және күн жарылыстарын анықтау арқылы белсенді ғалымдар ретінде жұмыс істеуге тартты. Far Horizons – Адлердің жоғары биіктіктегі шарының бағдарламасы. Қатысушылар 100000 футтан (30480 м) биіктікте ұшатын эксперименттерді жобалайды, құрастырады және іске қосады. Бағдарлама студенттер мен қоғамға ғылым, математика, физика және инженерия саласындағы қиындықтарға қатысуға нақты мүмкіндіктер ұсынады. 1977 жылы ашылған Доан обсерваториясы Чикаго аймағындағы көпшілікке қол жетімді ең үлкен апертуралы телескоп болып табылады. Диаметрі бар көзілдірігімен Доан адам көзінен 5000 есе артық жарық жиналай алады, бұл қонақтарға Ай, планеталар, жұлдыздар және галактикалар сияқты триллиондаған километрлер, тіпті көптеген жарық жылдары қашықтықта орналасқан аспан денелерін көруге мүмкіндік береді. Алғашқы телескоп, Адлердің оптикалық және машиналық цехының қызметкерлері салған Кассегренды көлденең телескоп 1987 жылы зейнеткерлікке шығып, қазіргі телескоппен алмастырылды. 2013 жылы Адлер планетарийы Доан обсерваториясының алғашқы ірі жөндеу жұмысын жүргізді. 2015 жылы аяқталған жөндеу жұмыстарына жабық сынып бөлмесі, дәретхана, қол жетімді кіру пандустары және телескоп пен технология жаңартулары кірді. Адлер планетарийы Large Synoptic Survey Telescope жобасының мүше мекемесі болып табылады.

In 1913, Oskar von Miller of the Deutsches Museum commissioned Carl Zeiss Works to design a mechanism that projects an image of celestial bodies onto a dome. This was achieved by Walther Bauersfeld and the invention became known as a planetarium when it debuted in 1923. Its popularity spread, and by 1929, there were fifteen planetariums in Germany, two in Italy, one in Russia, and one in Austria. Max Adler, a former executive with Sears, Roebuck & Co. in Chicago, Illinois, had recently retired to focus on philanthropic endeavors, primarily on behalf of musical and Jewish communities. However, after listening to a friend describe a Munich planetarium, Adler decided that a planetarium would fit in well within the emerging Museum Campus in Chicago. Adler visited the Munich planetarium with his cousin, architect Ernest Grunsfeld Jr., whom Adler commissioned to design the Chicago structure.1930 – Max Adler purchases the collection of A. W. Mensing at an auction in Amsterdam. This collection of antique scientific instruments provided the foundation for Adler's collection. The Adler Planetarium opened to the public on Max Adler's birthday, May 12. Phillip Fox, Ph. D., a professor of astronomy at Northwestern University, is appointed the Planetarium's first director. 1933 – The Century of Progress Exposition takes place on what is now the Museum Campus. 1941 – Philip Fox is deployed to the Army; Assistant Director Maude Bennot is appointed acting director of the Planetarium during his absence. 1952 – Max Adler dies. 1967 – The board of trustees is created to share in the responsibilities and management of the Adler Planetarium with the commissioners of the Chicago Park District. The Adler Planetarium refurbishes the building and replaces the original Zeiss projector with a new Mark VI Zeiss unit. 1973 – A new underground expansion opens to the public on May 12, 1973, Adler Planetarium's 43rd birthday. 1976 – The Board of Trustees assumes full management responsibility for the planetarium but continues to receive support from the Chicago Park District. 1977 – The Doane Observatory opens. 1991 – The museum unveils the results of the $6.5 million renovation project. After 23 years of leadership, Dr. Joseph M. Chamberlain retires. 1999 – The 60,000 square foot Sky Pavilion, designed by Lohan Associates of Chicago, opens to the public. The addition features four new exhibition galleries, including the historic Atwood Sphere and the Definiti (formerly StarRider) Theater. 2005 – Retired NASA Astronaut James A. Lovell Jr. serves as chairman of Adler's 75th anniversary celebration. 2007 – The Adler unveils its new Space Visualization Laboratory, bringing the latest images of space science to the public. 2010 – The Adler begins transformation of the historic Sky Theater. The renamed Grainger Sky Theater opened in May 2011. At the time, the Grainger was the most technologically advanced dome theater in the world. Thomas Roszak Architecture designed the Clark Family Welcome Gallery using an LED lit fabric and aluminum structure that includes educational interactive material projected on the fabric walls. 2012 – Paul H. Knappenberger Jr. Ph. D., announces his retirement after 21 years of service. 2013 – The Board of Trustees elects astrophysicist and academic leader Michelle B. Larson, Ph. D., as president and CEO. Dr. Larson becomes the Adler's ninth leader and the first female president. 2015 – Major upgrade of the Doane Observatory completed. Adler astronomers possess expertise in many areas of astronomy as well as other closely related science fields. Their studies include planetary geology, star formation, gamma rays, and telescope observing. Originally founded as the Webster Institute for the History of Astronomy, the Collections department cares for, studies, and interprets the planetarium collections. Since the opening of the Adler, the collection has grown to approximately 8,000 objects, books, works on paper, archival collections, paintings, and photographs. The Adler hosts archives from Derek J. de Solla Price, Michael J. Crowe, and Jim Lovell, as well as the largest collection of historic scientific instruments in the Western Hemisphere. The Space Visualization Laboratory (SVL) was inaugurated in 2007 to virtually explore the Universe. The Adler Citizen Science Department is also the U. S. headquarters of The Zooniverse, a citizen science platform and a global collaboration across several institutions that design and build citizen science projects. As of early 2014, the Zooniverse has engaged more than 1.1 million online volunteers as active scientists by discovering planets, mapping the surface of Mars, and detecting solar flares. Far Horizons is the Adler's high altitude balloon program. Participants design, build, and launch experiments flown to heights above 100000 feet (30480 m) on high altitude balloons. The program offers real world opportunities for students and the community to participate in science, mathematics, physics, and engineering challenges. Opened in 1977, the Doane Observatory is the largest aperture telescope available to the public in the Chicago area. With its diameter mirror, the Doane can gather over 5,000 times more light than an unaided human eye, allowing guests to see celestial objects like the Moon, planets, stars, and galaxies that are trillions of kilometers, if not many light years, away. The original telescope, a Cassegrain reflecting telescope built by the Adler optical and machine shop staff, was retired in 1987 and replaced with the current telescope. In 2013, the Adler Planetarium undertook the first major renovation of the Doane Observatory. Completed in 2015, renovations included the addition of an indoor classroom, a restroom, accessible entry ramps, and telescope and technology upgrades. The Adler Planetarium is a member institution of the Large Synoptic Survey Telescope project.

Театрлар

Адлер планетарийында үш күмбезді театр бар. Ең үлкені – Грейнгер аспан театры, оның күмбезінің диаметрі белгілі бір шамада. 2008 жылы Конгресте озық проекция жүйесіне қаржы бөлу мәселесі талқыланған кезде, саясаткер Джон Маккейн бұл жаңартуды жаңа "жоғарғы проектор" деп атап, жаңылды.

Бағдарламалар

"Адлер түнгісі", Адлер планетарийының 21+ кешкі шарасы, 2013 жылы Chicago Reader журналымен "Жылдың ең жақсы кешкі шарасы" және Chicago Parent журналымен "Ең жақсы танысу кеші" деп танылды. "Адлер түнгісіне" келген қонақтар мұражайға еркін кіруге, тақырыптық бағдарламаларға қатысуға, аспан шоуларын көруге және Чикаго қаласының көрінісін тамашалауға мүмкіндік алады. "Астротүндер" отбасыларға Адлер планетарийында жұлдыздар астында түн өткізуге мүмкіндік береді. Қонақтар мұражайға еркін кіреді, аспан шоуын көреді және білім беру бағдарламаларына қатысады. Адлер планетарийының астрономия бөлімі астрономиядағы ағымдағы тақырыптарды тоқсан сайынғы лекциялар сериясы арқылы ұсынады. Адлер планетарийында әр тоқсан сайын "Хакерлік күндер" ұйымдастырылады, оның мақсаты – бағдарламалық жасақтаманы әзірлеушілерді, дизайнерлерді, ғалымдарды, инженерлерді, суретшілерді және жай ғана жарату мен құруды ұнататын адамдарды проблемаларды шешу үшін бірлесіп жұмыс істеуге шақыру. Адлер планетарийының жазғы лагерьлеріне қатысушылар ракеталар жасап, жоғары биіктіктегі шарларды ұшырып, ғарыш кеңістігін зерттейді. Адлер планетарийының жазғы лагерьлері 5–14 жас аралығындағы балаларға арналған.