Кіріспе
Жүзімнің ұнтақ көбеюіне себепші саңырауқұлақ (Uncinula necator (syn. Erysiphe necator)). Бұл Витис түрлерінің, соның ішінде шарап жүзімінің (Vitis vinifera) кең таралған патогені. Саңырауқұлақтың Солтүстік Америкада пайда болғаны есептеледі. Витис винифераның еуропалық сорттары осы саңырауқұлаққа түрлі деңгейде сезімтал. Uncinula necator жүзім бұтасының барлық жасыл тіндерін, жапырақтар мен жас жидектерді қамтиды. Емделмесе, өнімділік төмендеп, шарап сапасы нашарлауы мүмкін. Бұл патогеннің жыныстық даму кезеңі көктемде клистотециядан аскоспораларды шығару үшін еркін ылғалдылықты талап етеді. Дегенмен, конидия арқылы екінші реттік таралу үшін еркін ылғал қажет емес, атмосфералық ылғалдылықтың жоғары деңгейі жеткілікті. Оның анаморфты түрі Oidium tuckeri деп аталады. Ол 1-октен-3-он және (Z)-1,5-октадиен-3-он сияқты белгілі иістер шығарады. Бұл көкпекті күкірт немесе фунгицидтермен емдеуге болады, бірақ Беномил, ДМИ және Стробилуриндер сияқты бірнеше химиялық топтарға төзімділік пайда болды. Гүлдену кезінде синтетикалық фунгицидтерді қолдану ұсынылса да, төзімділікті басқару үшін резервуарлық қоспаға күкірт қосу жиі кездеседі.
Uncinula necator (syn. Erysiphe necator) is a fungus that causes powdery mildew of grape. It is a common pathogen of Vitis species, including the wine grape, Vitis vinifera. The fungus is believed to have originated in North America. European varieties of Vitis vinifera are more or less susceptible to this fungus. Uncinula necator infects all green tissue on the grapevine, including leaves and young berries. It can cause crop loss and poor wine quality if untreated. The sexual stage of this pathogen requires free moisture to release ascospores from its cleistothecia in the spring. However, free moisture is not needed for secondary spread via conidia; high atmospheric humidity is sufficient. Its anamorph is called Oidium tuckeri. It produces common odors such as 1 octen 3 one and (Z) 1,5 octadien 3 one. This mildew can be treated with sulfur or fungicides; however resistance to several chemical classes such as Benomyl, the DMIs, and Strobilurins has developed. While synthetic fungicides are often recommended as applications around bloom, it is common to include sulfur in a tank mix to help with resistance management.
Қорытынды
Ұнтақ көбелектер көбінесе белгілі бір өсімдік түріне ғана тән, ал жүзімнің ұнтақ көбелегі Uncinula necator деп аталатын сол өсімдікке ғана зиян келтіретін патогеннен туындайды. Ұнтақ көбелек – полициклдік ауру, ол жылы және ылғалды жағдайда жақсы дамиды. Оның белгілері жақсы танымал және жұқтырған өсімдіктердің бетінде ақ-сұр саңырауқұлақ өсуін қамтиды. Күкірт негізді препараттар, фунгицидтер және ұнтақ көбелектің өсуіне жағдай жасайтын орталық факторларды шектеу – оның өсуін тежеуге және/немесе тоқтатуға көмектесетін шаралар.
Ұялы ағзалар мен симптомдар
Ұнтақты көбелектер көбінесе нақты бір қожайынға тән. Uncinula necator – жүзімде ұнтақты көбелекті тудыратын патоген. Бұл патогенге ең сезімтал қожайындар Vitis туысының өкілдері болып табылады. Ұнтақты көбелектің белгілері жақсы танылады және оңай анықталады. Олардың көпшілігі жапырақтардың үстіңгі жағында кездеседі, бірақ төменгі жағында, бүршіктерде, гүлдерде, жас жемістерде және жас сабақтарда да таралған. Жұққан өсімдіктің көп бөлігін мицелий, конидия және конидиофорлардан тұратын күлгінсұр, ұнтақты саңырауқұлақ жабын жасайды. Шашақтылар – қыстау кезеңінде сақталанатын құрылымдар, олар кішкентай, шар тәрізді жеміс пісіретін құрылымдар түрінде көрінеді, ақтан сары қоңырға, содан кейін қараға дейін өзгеріп, шына басының мөлшерімен шамалас болады. Инфекция нәтижесінде пайда болатын симптомдарға некроз, өсудің тежелуі, жапырақтардың бұрылысуы және жемістің сапасының төмендеуі жатады. Инфекция көбінесе көктемгі жаңбыр (2,5 мм) жауғанда және температура шамамен 15°C немесе одан жоғары болғанда басталады. Температура 30°C-тан жоғары болғанда инфекция деңгейі төмендейді, себебі су тез буланады. Саялы жерлер мен нашар желдетілетін орындар сияқты салқын жағдайлар, салыстырмалы ылғалдылықтың жоғары болуына байланысты (оптималды деңгейі 85% немесе одан да жоғары) инфекцияның таралуына ықпал етеді. Дегенмен, спорациялау 40% деңгейінде де жүреді. Споралар көбінесе жел мен жаңбырдың шашырауы арқылы таралады. Инфекцияға ең осал жас, жетілмеген тіндер, әсіресе жапырақтар мен жемістер. Vitis vinifera-ның жылы аймақтарда өсетін сорттары мен француз гибридтері қыстау үшін бүршіктерде және қоңыржай қыс климатында қорғаныс береді. Америкалық сорттар, әдетте, инфекцияға аз сезімтал, бірақ егер қыс тым жылы болса және шашақтыларды бүршіктерде өлтірмесе, инфекцияға шалдығуы мүмкін. Көптеген шашақтылар жүзімнің қабығында жеткілікті қорғаныспен тірі қалады.
Менеджмент
Ең алдымен, инфекцияны тудыратын қоршаған орта факторларын шектеу жүзімдегі ұнтақ қытырлауды басқарудың негізгі шарты болып табылады. Оптималды жағдайларда жүзімнің барлық құрылымдары толық күн сәулесінде болады және жапырақтардың көлеңкелі бөлігіндегі ылғалды микроклиматты азайту үшін жеткілікті ауа ағыны қамтамасыз етіледі. Жүзімді және оның шоқтарын жырту, көлбеу беткейге отырғызу және қатарларды солтүстік-оңтүстік бағытында орналастыру толық күн сәулесінің түсуін және ауа ағынын жақсартады. Жапырақтар мен жидектерді әк пен күкіртпен шаңдау 1850 жылдары Еуропадағы эпидемия кезінде тиімді болған.