Өсімдіктердегі физиологиялық бұзылыстар мен ауа райының әсері

Кіріспе

Өсімдіктердің физиологиялық бұзылулары, нашар жарық, қолайсыз ауа райы, су басу, фитотоксикалық заттар немесе қоректік заттардың жетіспеуі сияқты патологиялық емес жағдайлардың салдарынан туындайды және өсімдік жүйесінің қызметіне әсер етеді. Физиологиялық бұзылулар, вирустар немесе саңырауқұлақтар сияқты патогендерден туындаған өсімдік ауруларынан өзгеше. Физиологиялық бұзылулардың көрінісі ауруға ұқсас болғанымен, оларды әдетте орта жағдайларын өзгерту арқылы болдырмауға болады. Дегенмен, өсімдікте физиологиялық бұзылу белгілері байқалған жағдайда, сол маусымдағы өсім мен өнімділік азаюы мүмкін.

Ауа райынан зақымдану

Суық пен аяз нәзік өсімдіктердің зақымдануына басты себептер, бірақ жаңа өсімдіктер жылы ауа райынан кейін қатты аязға тап болса, күшті өсімдіктер де зардап шегуі мүмкін. Көбінесе симптомдар бір түндік уақытта пайда болады және көптеген өсімдік түрлеріне әсер етеді. Жапырақтар мен сабақтар қара түске айналуы мүмкін, бүршіктер мен гүлдер түссізденуі мүмкін, ал мұздаған гүлдер жеміс бермейді. Көптеген бір жылдық өсімдіктер немесе аязсыз аймақтарда өсетін өсімдіктер ауа температурасы 40 градустан (4 градус Цельсий) төмен түскенде зақымдануы мүмкін. Тропикалық өсімдіктер 42-48°F (5-9°C) температурада суықтан зақымдануды бастауы мүмкін, симптомдарына сабақтың және/немесе жапырақтардың жоғарғы бөлігінің кебуі, өсімдік тінінің қараюы немесе жұмсаруы жатады. Аяз немесе суықтан зақымданудан сақтану үшін нәзік өсімдіктерді егу алдында дұрыс бейімдеу және маусымның басында, аяз қаупі өткенге дейін егуден аулақ болу қажет. Аязға бейім өсімдіктерді аяз жиналатын жерлерге немесе таңертеңгі күн сәулесіне көп түсетін жерлерге отырғызудан сақтаңыз. Аяз болған жағдайда жас бүршіктер мен гүлдерді бау-бақшалық матамен қорғаңыз. Салқын, құрғақ шығыс желдері тіпті аяз болмаса да көктемгі өсімдіктің өсуін тежеуі мүмкін, сондықтан жеткілікті қорғаныс немесе желден қорғайтын құрылыстарды пайдалану маңызды. Құрғақшылық өсімдіктердің су жетіспеуінен зардап шегуіне және кеуіп қалуына себеп болуы мүмкін. Ұзаққа созылған ыстық, құрғақ кезеңдерде жеткілікті суару қажет. Күнделікті беткей суарудың орнына, құрғақшылық кезінде суды тамырларға бағыттап, топырақты аптасына екі-үш рет толық ылғалдануын қамтамасыз ету керек. Көкпар топырақтың ылғалдылығын сақтап, тамырларды салқын ұстауға көмектеседі. Ауыр жаңбыр, әсіресе ұзақ құрғақшылықтан кейін, тамырлардың жарылуына, пияздың түбінде жарылуына, помидордың жарылуына және картоптың деформациялануына немесе қуыс болуына себеп болуы мүмкін. Топыраққа малч немесе жапырақ көбеюі, компост немесе жақсы шіріген тыңайтқыш сияқты органикалық заттар қосу жағдайдың кенеттен өзгеруіне қарсы "буфер" ретінде әрекет етеді. Жақсы дренаждалмаған топырақта, әсіресе ауыр жаңбырдан кейін су толуы мүмкін. Өсімдіктер сарғайып, өсуі тоқтап, құрғақшылыққа және ауруларға бейім болады. Дренажды жақсарту осы мәселені шешуге көмектеседі. Бұрқыншақ жемістерге зақым келтіруі мүмкін, сондай-ақ қоңыр шіру немесе басқа саңырауқұлақтың өсімдікке енуіне мүмкіндік береді. Жетілген алманың бір жағындағы қоңыр нүктелер немесе сызықтар көктемгі бұрқыншақтың белгісі болуы мүмкін. Тұздық стресске ұшыраған өсімдіктер топырақ пен өсімдік арасындағы осмостық тепе-теңдіктің бұзылуына байланысты топырақтан суды сіңіре алмайды.

Frost and cold are major causes of crop damage to tender plants, although hardy plants can also suffer if new growth is exposed to a hard frost following a period of warm weather. Symptoms will often appear overnight, affecting many types of plants. Leaves and stems may turn black, and buds and flowers may be discoloured, and frosted blooms may not produce fruit. Many annual plants, or plants grown in frost free areas, can suffer from damage when the air temperature drops below 40 degrees Fahrenheit (4 degrees Celsius). Tropical plants may begin to experience cold damage when the temperature is 42 to 48 °F (5 to 9 °C), symptoms include wilting of the top of the stems and/or leaves, and blackening or softening of the plant tissue. Frost or cold damage can be avoided by ensuring that tender plants are properly hardened before planting, and that they are not planted too early in the season, before the risk of frost has passed. Avoid planting susceptible plants in frost pockets, or where they will receive early morning sun. Protect young buds and bloom with horticultural fleece if frost is forecast. Cold, drying easterly winds can also severely inhibit spring growth even without an actual frost, thus adequate shelter or the use of windbreaks is important. Drought can cause plants to suffer from water stress and wilt. Adequate irrigation is required during prolonged hot, dry periods. Rather than shallow daily watering, during a drought water should be directed towards the roots, ensuring that the soil is thoroughly soaked two or three times a week. Mulches also help preserve soil moisture and keep roots cool. Heavy rains, particularly after prolonged dry periods, can also cause roots to split, onion saddleback (splitting at the base), tomatoes split and potatoes to become deformed or hollow. Using mulches or adding organic matter such as leaf mold, compost or well rotted manure to the soil will help to act as a 'buffer' between sudden changes in
conditions. Water logging can occur on poorly drained soils, particularly following heavy rains. Plants can become yellow and stunted, and will tend to be more prone to drought and diseases. Improving drainage will help to alleviate this problem. Hail can cause damage to soft skinned fruits, and may also allow brown rot or other fungi to penetrate the plant. Brown spot markings or lines on one side of a mature apple are indicative of a spring hailstorm. Plants affected by salt stress are able to take water from soil, due to an osmotic imbalance between soil and plant.