Аарустың Геллерup ауданы: тұрғын үй жобасы мен архитектурасы
Gellerup
Геллерюп (Дания, Орхус) – аудан, табиғи көрікті жерлер, үйлер мен пәтерлерден тұрады. Gellerupplan жобасы халықаралық тұрғындарға арналған тұрғын үйлерді ұсынады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Геллеруп – Данияның Орхус қаласындағы Брабранд ауданындағы шағын аудан. Бұл аудан бұрын қала маңындағы елді мекен болған, бірақ қазір қаламен толыққандай бірігіп кеткен. Геллеруп ауданы бірнеше табиғи көрмелі орындарымен, жеке үйлерден тұратын шағын аудандарымен, биік қабатты үйлермен және өнеркәсіптік паркімен ерекшеленеді. "Геллеруп" атауы көбінесе аудан ішінде орналасқан және Товешёй және Геллеруп саябағын (Gellerupparken) қоса алғанда, бірнеше тұрғын үй аудандарын қамтитын Геллеруп жоспарының (Gellerupplanen) үлкен тұрғын үй ауданы мен тұрғын үй жобасын білдіреді. Бұл жобада әлемнің көптеген елінен келген адамдар тұрады.
Gellerup is a neighborhood of the Brabrand district in the city of Aarhus, Denmark. The neighborhood was formerly a suburb that has now completely merged with the city and it is characterized by several natural attractions, detached house sectors, highrise apartments and an industrial park. The name Gellerup is also commonly used to refer to the large residential area and housing project of the Gellerup Plan (Gellerupplanen) located within the neighborhood and comprising several residential areas including Toveshøj and the Gellerup park (Gellerupparken). The project houses people from many places in the world.
Тарих
1960 жылдардың соңында күрт туындаған тұрғын үй мәселелерін шешу үшін Brabrand Housing Cooperative бастама көтеріп, Gellerup жоспарын қаржыландырды. Оны архитекторлар Кнуд Блах Петерсен мен Могенс Харбо жобалаған, олар Ле Корбюзьенің функционалистік идеяларымен шабыттанды. Gellerup жоспары 1968-1972 жылдар аралығында салынды, құрамында екі көршілес аймақ – Gellerupparken және Toveshøj орналасқан, олар тиісінше 1824 және 624 пәтерді қамтиды, жалпы саны 2448 пәтер. Ғимараттар әдеттегідей үлкен жиналмалы бетон плиталардан салынған, биік бетон үйлермен сипатталғанымен, жобаның ерекше архитектуралық құндылығы бар. Gellerup жоспары Даниядағы ең ірі тұрғын үй жобасы болып табылады, онда шамамен 8000 адам тұрады, бірақ бастапқыда 6000 пәтерде одан екі есе көп адамды орналастыру жоспарланған. Gellerup жоспары мен оның инфрақұрылымы архитектуралық және функционалдық тұтас бірлік ретінде салынды, сонымен бірге ол өзін-өзі қамтамасыз ететін спутниктік қала ретінде де жұмыс істейді. Бұған мектептер, балабақшалар, спорт кешендері, жергілікті қоқыс өртеу зауыты (орталық жылумен жабдықтауды қамтамасыз етеді), шіркеу, кітапхана және бастапқыда пошта бөлімшесі, банк, стоматолог, дәрігерлер, жалпы және азық-түлік дүкендері, супермаркеттер, мейрамханалар, кафелер, шаштараздықтар және кинотеатр сияқты түрлі дүкендер мен қызметтерді ұсынған үлкен сауда орталығы кіреді. Бұл дүкендер мен құрылыстардың барлығы бастапқыда Brabrand Housing Cooperative арқылы тұрғындардың өздері иеленген және демократиялық принциптер бойынша басқарылған, бұл социалистік идеяға негізделген. Меншік және басқару құрылымы осы жылдардан бері түрлі себептермен көп өзгерген, бірақ архитектуралық ерекшеліктері сақталған. Gellerup жоспарының жеке пәтерлері кең, блоктар арасында ашық кеңістіктер қарастырылған. Олар ванна бөлмелерімен (кейбіреулерінде екі), орталық жылу жүйесімен (жылы су айналымы) жабдықталған, ал энергия жергілікті қоқыс өртеу зауытында өндіріледі, күнделікті жиналатын қоқыс арнайы түтік жүйесі арқылы әр пәтерге жеткізіледі. Бұл 1960 жылдардың басында Орхус тұрғындарының көпшілігі үшін өте жайлы және заманауи болып саналды.
To address housing problems that suddenly emerged in the late 1960s, Brabrand Housing Cooperative initiated and financed the Gellerup Plan. It was designed by architects Knud Blach Petersen and Mogens Harbo, who were influenced by the functionalistic ideas of Le Corbusier. The Gellerup Plan was constructed between 1968 and 1972, and contained a total of 2,448 apartments in two neighbouring sectors, Gellerupparken and Toveshøj, with 1,824 and 624 apartments respectively. Even though the buildings are characterized by high rise concrete apartments, constructed from the usual large prefabricated concrete slabs, the project has a unique architectural value. The Gellerup Plan is the largest housing project in Denmark, with approximately 8,000 residents, but was originally planned to house more than twice as many people in 6,000 apartments. The Gellerup Plan and its facilities, was all built as an architectural and functional unit, that at the same time makes it work as a self supporting satellite city. This includes schools, kindergartens, sports facilities, a local waste incineration plant supplying central heating, a church, a library and a large mall that originally offered a post office, bank, dentist, doctors, general and grocery stores, supermarkets, restaurants, cafés, hairdressing saloons and a cinema among other stores and facilities. All these stores and structures were originally owned and administered democratically by the residents themselves through the Brabrand Housing Cooperative, based on a socialist idea. This ownership and administrative structure has changed a lot since these early years, for various reasons, but the architectural aspects remains. The individual apartments of the Gellerup Plan were large, with open space between the blocks. They came equipped with bathrooms (some have two) and central heating (hot water circulation), where the energy is generated from the local waste incineration plant, collecting daily waste through a special tube system, reaching every apartment. This was all considered very luxurious for the vast majority of Aarhus citizens in the early 1960s.
Сауда-саттық
Қазіргі кезде City Vest деп аталатын сауда орталығын бастапқыда Tougård архитектура фирмасы мен Nieport & Co инженерлік компаниясы жобалаған. Алғашқы кездері сауда орталығы Геллеруп орталығы деп аталды және ғимараттар 1972 жылы аяқталды. 45 000 м² ауданы бар екі қабатты ғимарат, сол кезде Даниядағы ең ірі сауда орталығы болды және Brabrand тұрғын үй кооперативіне бір бөлігі тиесілі болды. Қазір ол үшінші орында тұр. Геллеруп орталығы бастапқыда үлкен пайда тапты, бірақ оның бір бөлігі тиімсіз инвестицияланды, ал тұрғын үй жобаларының басқа да бірлескен меншіктегі элементтері (мысалы, жүзу бассейні) онша сәтті болмады. Ақырында кооператив өз үлесін сатты, ал Геллеруп орталығы 1976 жылы банкротқа ұшырады. Baltica сақтандыру компаниясы Геллеруп орталығын 125,7 миллион кронға сатып алып, 1980 жылы ғимаратты қайта жаңартып құрды. Сауда орталығының атауы City Vest деп өзгертілді. Бүгінде City Vest Danica Pension компаниясына тиесілі және норвеждік Steen & Strøm сауда орталығы компаниясы басқарады. Bazar Vest – Геллеруп жоспарының солтүстік бөлігінде орналасқан базар, ол даттық Olav de Linde құрылыс компаниясына тиесілі және дамытылған, дүкендерін көбінесе иммигранттар жалға алады. Базар 2006 жылы интеграция саласындағы еңбектері мен жетістіктері үшін «Erhvervslivets Ridderkors» сыйлығын жеңіп алды. 2009 жылы 9 000 м² кеңейтілгеннен кейін, қазір ол шамамен 110 сауда орынына ие, ал Bazar Vest веб-сайтында апта сайын шамамен 30 000 адам келеді (демалыс күндері 10 000 адам) деп мәлімдейді.
The mall now known as City Vest, was originally designed by the architectural firm of Tougård and the engineering company Nieport & Co. In its early days, the mall was named Gellerup Center and the buildings stood finished in 1972. A two story building, with 45,000 m2 of floor space, it was at the time the largest mall in Denmark, and was owned in part by the Brabrand Housing Cooperative. It is now the third largest. Gellerup Center made great profits initially, but some of it was invested unwisely, and other communally owned elements of the housing projects (such as the swimming hall) were less successful. Eventually the cooperative sold their shares, and the Gellerup Center went bankrupt in 1976. The insurance company Baltica bought the Gellerup Center for kr 125.7 million, and redeveloped the building in 1980. The mall's name was changed to City Vest. Today, City Vest is owned by Danica Pension and managed by Norwegian based shopping centre company Steen & Strøm. Bazar Vest is a bazaar in the northern part of The Gellerup Plan, owned and developed by Danish building company Olav de Linde with shops, rented mostly by immigrants. The bazar has won the 'Erhvervslivets Ridderkors' prize for their efforts and successes in enculturation in 2006. After a 9,000 m² expansion in 2009, it now houses around 110 stands and Bazar Vest claims on its website to have around 30,000 visitors each week (with 10,000 at weekends).
Ғибадат орындары
Гримхой мешіті (даниялық) Геллеруп ауданында орналасқан. Мешіт имамдары бірнеше рет дау тудырды. Олар шариғат заңы бойынша, жұбайына опасыздық жасаған адамды таспен атқылауға немесе қамшымен соғуға болады деп үйретті. 2014 жылдың жазында Гримхой мешітінің имамы Абдалла Халид Исмаил (Абу Билал) Берлиндегі мешітке барып, жұма намазы кезінде Құдайдан барлық «ционистік еврейлерді» жоюды сұрады. Намаз түсіріліп жатқандықтан, неміс билігі имам Әбу Билалды жеккөрушілік сөздер айтқандығы үшін кінәлі деп тапты және 10 000 евро (шамамен 75 000 даниялық крона) айыппұл салды. Мешіт имамдары мен бұрынғы төрағасы Усама Эль Саади де бірнеше даниялық БАҚ-та, соның ішінде 2014 жылғы DR телеарнасының деректі фильмінде Ирак және Леванттың Ислам мемлекетіне деген қолдауын білдірді. 2014 жылы аймақтық полиция органдары (даниялық: Østjyllands Politi) Геллеруп ауданынан Сирия мен Ирактағы соғысқа қатысу үшін келген 27 адамның 22-сі Гримхой мешітіне барып келгенін анықтады. 2015 жылы саясаткерлер мешітті жабуды талап етті. Қоғамдық сыннан кейін мешіт саясатын өзгертіп, мұсылмандардың басқа мұсылмандарға қарсы соғысқа қатыспауын ұсынды. Дания билігі соғысқа шақырудың азайғаны үшін мешітке де үлес қосты. 2016 жылы журналистер жасырын камерамен мешітке барып, имам Әбу Билал күйеулеріне опасыздық жасаған әйелдерді таспен атқылап өлтіруге, ал иманды еместерді (рамазан айында ораза ұстамағандарды) өлтіруге үгіп айтты. Көп жылдар бойы мұсылман (және басқа да) ұйымдары Геллерупте мешіт салуға жұмыс істеді. Жоба әлі жоспарлау және қаржы жинау кезеңінде, бірақ Архус және Данияда оны қолдаушылар мен қарсыластар арасында пікірталас пен демонстрация тудырды. 2017 жылы Гримхой мешітінің қауымдық лидерлері Геллеруппаркендегі Brabrand және Биспепаркен ауданындағы Loyal To Familia қылмыстық топтары арасында келісімге келтіруге араласты. Лидерлер бұл рөлді қабылдады, өйткені топ мүшелері мен олардың ата-аналары мешітті құрметтейді және ата-аналар балаларын жоғалтудан қорқады.
The Grimhøj mosque (Danish: Grimhøjmoskeen) is located in the area of Gellerup. The imams at the mosque have repeatedly stirred controversy. They have taught that being unfaithful to a partner should be punished with stoning or whipping, as per Sharia law. During the summer of 2014, an imam from the Grimhøj mosque, Abdallah Khalid Ismail (alias Abu Bilal), visited a mosque in Berlin, where he asked for God to destroy all "Zionist Jews" during a Friday prayer (Jumu'ah). As the prayer was filmed, German authorities found imam Abu Bilal guilty of hate speech and issued a €10,000 (roughly DKK75,000) fine. The imams and former chairman of the mosque Oussama El Saadi have also expressed sympathies for the Islamic State of Iraq and the Levant in several Danish media, including a 2014 DR TV documentary. In 2014, regional police authorities (Danish: Østjyllands Politi) found that of the 27 individuals who had travelled from the Gellerup area to participate in the war in Syria and Iraq, 22 had been visitors to Grimhøj mosque. In 2015, politicians called for the mosque to be closed. After public criticism, the mosque changed its policies, advising worshippers against participating in a war where Muslims fight other Muslims. Danish authorities gave the mosque part of the credit for war recruitment having dropped. In 2016, journalists visited the mosque with a hidden camera, where imam Abu Bilal preached that women who were unfaithful to their husbands should be stoned to death or whipped, and infidels (who did not take part in Ramadan fasting) should be killed. For many years, Muslim (and other) organizations have worked towards building a mosque in Gellerup. The project is still in the planning and fundraising phase, but has caused debate and demonstrations both for and against in Aarhus and Denmark. In 2017, community leaders at the Grimhøj mosque mediated between the crime gangs Brabrand from Gellerupparken and Loyal To Familia which operates from the Bispeparken area. The leaders accepted the role as mediators as the gang members and their parents respected the mosque and the parents had expressed concerns over losing their children.
Деградация
Геллеруппаркеннің бетон ғимараттары құрылыс ақауларына байланысты, салынысымен бірге кең ауқымды және қымбат жөндеуге мұқтаж зақымдарға ұшырады. Әлде 1991 жылдан бастап, шығындарды қысқарту мақсатында бұзу ұсынылған, бірақ оның орнына жаңарту жұмыстары қолға алынды.
The concrete buildings of Gellerupparken has experienced widespread and costly damage, due to construction issues, beginning shortly after they were built. As early as 1991, demolition was proposed, to save expenses, but renovation was initiated instead.
Гетто тізімі
2014 жылы Геллеруппаркен ауданының халқы гетто тізімінің барлық 5 талабын орындады: 80% мигранттар немесе Батыс емес елдерден келген мигранттардың ұрпақтары болды, 52,3% жұмыссыз, 4,76% дербес қылмыстық жаза алған. 30-59 жастағылардың 57,1%-ы бастауыш біліммен ғана шектелді. 2017 жылғы тізімді жаңарту кезінде Геллеруп 5 талаптың 4-ін орындады. 2018 жылы қаланың құлдырауына жауап ретінде 600 пәтерден тұратын қоғамдық тұрғын үй кешенінің тоғыз ғимаратын бұзу туралы шешім қабылданды. Тұрғындар көшіп кетуге мәжбүр болды, ал олардың орнына меншікке және бизнеске арналған жаңа үйлер салынды.
In 2014 the population of the Gellerupparken district fulfilled all 5 criteria for the ghetto list: 80% were either migrants or descendants of migrants from non Western countries, 52.3% were unemployed, 4.76% had criminal records. Of the 30 59 year olds, 57.1% had only primary education. In the 2017 update of the list, Gellerup fulfilled 4 of the 5 criteria. As a government response to the urban decay in 2018, it was decided that nine buildings part of a public housing complex with 600 apartments were to be demolished. The inhabitants were forced to move and new homes for ownership and business properties to be built instead.
Қайта жаңғыру
2007 жылы әлеуметтік құлдырауды тоқтату мақсатында "Мастерплан" (Helhedsplanen) іске қосылды. Жоспар аймақтағы өмір сапасын жақсартуға бағытталған, оның бюджеті 452+ миллион крон (75-80 миллион доллар) көлемінде, ал 2012 жылға дейін 432,6 миллионы іске асырылды. Жоба Геллеруппаркен мен Товешойді қиын жағдайдағы тұрғын үй ауданынан тартымды қалалық ауданға айналдыруды көздейді. Жоба айналысында, әсіресе тұрғын үйлерді бұзу және әсер еткен тұрғындардың қатысуынсыз жүргізілуіне қатысты пікір қақтығыстары туды. Бұл бірнеше қоғамдық наразылық акцияларын және Brabrand тұрғын үй кооперативінің сын-ескертпелерін қамтиды.
In 2007, the "Masterplan" (Helhedsplanen) was launched in order to reverse the social degradation. The plan aims at improving the quality of life in the area and is budgeted at kr 452+ million ($75–80 million), while 432,6 million has been realised as of 2012. The project intends to transform Gellerupparken and Toveshøj from a disadvantaged residential area to an attractive urban district. There has been controversy over the project, especially in regards to the demolition of housing blocks and the lack of involvement of the affected residents. This includes several public protests and criticism from Brabrand Housing Cooperative.
Көлік
2-айналма жолдың батысында орналасқан және Silkeborgvej тас жолымен бөлінген Геллеруп көлік тұрғысынан стратегиялық түрде ыңғайлы және оған қол жеткізу оңай. Геллеруп айналасындағы шағын аудандармен бірнеше автобус бағыттары арқылы байланысты.
Placed just west of the ring road Ring 2 and with expressway Silkeborgvej cutting through, Gellerup is strategically placed for transport and easy to access. Gellerup is connected to the surrounding neighborhoods by several bus routes.