Кіріспе

Байланыстың сенімділігін арттыру үшін артық әдіс

Антенналық әртүрлілік, сондай-ақ кеңістіктік әртүрлілік деп аталатын, сымсыз байланыстың сапасы мен сенімділігін жақсарту үшін екі немесе одан көп антенналарды пайдаланатын бірнеше сымсыз әртүрлілік схемаларының бірі болып табылады. Көбінесе, әсіресе қалалық және үй ішіндегі жағдайларда, хабар таратушы мен қабылдаушы арасында тікелей көру сызығы (LOS) болмайды. Оның орнына сигнал, соңғы қабылдануға дейін бірнеше жолмен шағылысады. Бұл шағылыстардың әрқайсысы фазалық өзгерістерге, уақыт кешігулеріне, сигналдың әлсіреуіне және бұрмалауларға әкелуі мүмкін, бұл қабылдау антеннасының апертурасында бір-бірімен араласып, сигналды нашарлатуы мүмкін. Антенналық әртүрлілік осы көп жолды жағдайларды жеңілдетуде ерекше тиімді. Себебі бірнеше антенналар қабылдағышқа бір сигналдың бірнеше бақылауын ұсынады. Әр антенна әртүрлі кедергілерге тап болады. Осылайша, егер бір антеннаның сигналы күрт әлсіресе, екіншісінде жеткілікті сигнал болуы мүмкін. Мұндай жүйе жиынтығында берік байланыс қамтамасыз ете алады. Бұл көбінесе қабылдау жүйелерінде (әртүрлілік қабылдау) кездеседі, бірақ тарату жүйелерінде де (тарату әртүрлілігі) пайдалы болып табылады. Антенналық әртүрлілік схемасы бір антенналық жүйеге қарағанда қосымша аппараттық құралдар мен интеграцияны талап етеді, бірақ сигнал жолдарының ортақтығына байланысты схеманың бір бөлігін бөлісуге болады. Сонымен қатар, бірнеше сигналмен қабылдағышта өңдеуге қойылатын талаптар артады, бұл жобалау талаптарын күрделендіруі мүмкін. Бірақ, әдетте, сигналдың сенімділігі басты назарда болады және бірнеше антенналарды пайдалану – сигналдың үзілуі мен байланыстың жоғалтылуын азайтудың тиімді тәсілі.

Антенналық техника

Антенналық әртүрлілік бірнеше тәсілмен іске асырылуы мүмкін. Ортаның ерекшеліктеріне және күтілетін кедергілерге байланысты, дизайнерлер сигнал сапасын жақсарту үшін осы тәсілдердің бірін немесе бірнешеуін қолдана алады. Шындығында, сенімділікті арттыру үшін бірнеше тәсіл жиі қолданылады. Кеңістіктік әртүрлілік әдетте бір-бірінен физикалық тұрғыдан бөлінген, бірдей сипаттамалары бар бірнеше антенналарды пайдаланады. Келіп түсетін сигналдың күтілетін инциденциясына байланысты, кейде толқын ұзындығына тең кеңістік жеткілікті болады. Ал кейде одан да үлкен қашықтықтар қажет. Мысалы, жасушалық немесе секторлық схема – бұл кеңістіктік әртүрлілік схемасы, онда антенналар немесе базалық станциялар шақырымдармен өлшенетін қашықтықта орналасуы мүмкін. Бұл, әсіресе, ұялы байланыс индустриясы үшін пайдалы, себебі ол бірнеше пайдаланушыларға шектеулі байланыс спектрін бөлісуге және бір арнадағы кедергілерді болдырмауға мүмкіндік береді. Нұсқалық әртүрлілік әртүрлі сәулелену үлгілері бар екі немесе одан көп антеннадан тұрады. Бұл түрдегі әртүрлілік көбінесе физикалық жағынан бір-бірінен (көбінесе қысқа) қашықтықпен бөлінген бағытталған антенналарды пайдаланады. Олар бұрыштық кеңістіктің үлкен бөлігін ажырата алады және бір ғана толық бағытталған сәуле шығарушыға қарағанда жоғары күш беруге қабілетті. Поляризациялық әртүрлілік антенналардың жұптарын ортогональды поляризациялармен (мысалы, көлденең/тік, ±45° көлбеу, сол/оң шеңберлік поляризация және т.б.) біріктіреді. Сигналдар орта арқылы өтетін кезде поляризациясы өзгеруі мүмкін. Поляризацияның 90° айырмашылығы сигнал күшінің 34 дБ-ға дейін әлсіреуіне әкелуі мүмкін. Екі толықтыратын поляризацияны жұптастыру арқылы, бұл схема жүйені поляризациялық қателіктерден қорғайды, олар сигналдың әлсіреуіне себеп болар еді. Сонымен қатар, мұндай әртүрлілік радио және ұялы байланыс базалық станцияларында өте құнды болып табылады, өйткені ол таратушы антенналардың кездейсоқ бағытталғандығына аз сезімтал. Тарату/қабылдау әртүрлілігі тарату және қабылдау функциялары үшін екі бөлек, бірге орналасқан антенналарды пайдаланады. Мұндай конфигурация дуплекстің қажеттілігін жояды және таратуда қолданылатын жоғары қуаттан сезімтал қабылдағыш компоненттерін қорғай алады. Адаптивті массивтер белсенді элементтері бар бір ғана антенна немесе әртүрлі жағдайларда олардың біріктірілген сәулелену үлгісін өзгерте алатын ұқсас антенналар массиві болуы мүмкін. Активті электронды сканерленген массивтер (AESA) әрбір сәулелену орнының бетінде фазалық ауыстырғыштар мен әлсіретушілерді манипуляциялайды, бұл дерлік жылдам сканерлеу қабілетін, сондай-ақ үлгі мен поляризацияны басқаруды қамтамасыз етеді. Бұл, әсіресе, радарлық қолданбалар үшін пайдалы, өйткені ол бір антеннаға іздеу, қадағалау, карта жасау және қарсы шаралар сияқты бірнеше түрлі режимдерді ауыстыру мүмкіндігін береді.

Өңдеу әдістері

Жоғарыда аталған әдістердің барлығы қажетті хабарламаны қалпына келтіру үшін кейіннен өңдеуді қажет етеді. Осы әдістердің ішінде:

Коммутациялау: Коммутациялық қабылдағышта, сигнал тек бір антеннадан қабылдағышқа, оның сапасы белгілі бір шекті деңгейден жоғары болғанша беріледі. Егер сигнал нашарласа, басқа антенна қосылады. Коммутациялау – антеннаның әртүрлілігін өңдеудің ең оңай және ең аз қуатты тұтынуы, бірақ бір антеннаның сапасы төмендеп, басқа антенна байланысы орнатылған кезде, үзілістер мен синхрондылықтың жоғалуы мүмкін. Таңдау: Коммутациялау сияқты, таңдау өңдеуі де кез келген уақытта қабылдағышқа тек бір антеннаның сигналын ұсынады. Бірақ антеннаның таңдалуы, алынған сигналдардың арасындағы ең жақсы сигнал-шу қатынасына (SNR) негізделеді. Бұл үшін алдын ала өлшеу жүргізілуі және барлық антенналардың (кем дегенде SNR өлшеу кезінде) байланыстары орнатылуы керек, бұл жоғары қуат талап етеді. Нақты таңдау процесі алынған ақпарат пакеттерінің арасында жүргізілуі мүмкін. Бұл мүмкіндігінше бір антенна байланысын сақтап тұруға көмектеседі. Қажет болған жағдайда, пакеттен пакетке ауысу жүзеге асырылуы мүмкін. Біріктіру: Біріктіру кезінде барлық антенналар әрдайым байланысты сақтайды. Сигналдар біріктіріліп, қабылдағышқа беріледі. Жүйенің күрделілігіне байланысты, сигналдар тікелей қосылуы мүмкін (тең паймен біріктіру) немесе салмақтап, үйлесімді қосылуы мүмкін (максималды қатынаспен біріктіру). Мұндай жүйе ең жоғары төзімділікті қамтамасыз етеді, бірақ барлық қабылдау жолдары энергиямен қамтамасыз етілуі керек болғандықтан, ол ең көп қуатты тұтынады. Динамикалық басқару: Динамикалық басқарумен басқарылатын қабылдағыштар, жағдай туғанда жоғарыда аталған өңдеу схемаларынан таңдау жасауға қабілетті. Олар күрделірек болғанымен, қуат пен өнімділіктің арақатынасын оңтайландырады. Режимдер мен/немесе антенна байланыстары арасындағы ауысулар, байланыстың сапасының өзгеруімен белгіленеді. Төменгі кедергі жағдайында, қабылдағыш әртүрлілікті пайдаланбай, бір антеннадан берілетін сигналды қолдана алады. Жағдай нашарлаған сайын, қабылдағыш жоғарыда сипатталған сенімді, бірақ қуатты режимдерге көше алады.

Қолданбалар

Әртүрлілікті қабылдаутың кеңінен танымал қолданысы сымсыз микрофондарда және сымсыз гитара жүйелері сияқты ұқсас электрондық құрылғыларда кездеседі. Бір антеннасы ғана бар (диверсификациясыз) қабылдағышы бар сымсыз микрофон кездейсоқ сигналдың үзілуіне, әлсіреуіне, шуға немесе басқа да бөгеттерге ұшырауы мүмкін, әсіресе егер таратушы (сымсыз микрофон) қозғалса. Диверсификациялық қабылдауды қолданатын сымсыз микрофон немесе дыбыс жүйесі, егер бір антенна шуды анықтаса, бір микросекунд ішінде екінші антеннаға ауысып, сигналдың сапасын жақсартады, сигналдың үзілуін және шуды азайтады. Идеал жағдайда, алынған сигналда ешқандай үзіліс немесе шу болмайды. Тағы бір кең таралған қолданысы – Wi-Fi желілік құрылғылары мен сымсыз телефондарда көп жолды бөгеттерді жою үшін қолданылады. Базалық станция, қазіргі уақытта қай антенна күштірек сигнал алатынына байланысты, қабылдауды екі антеннаның біріне ауыстырады. Ең жақсы нәтиже алу үшін антенналар әдетте бір толқын ұзындығы қашықтықта орналастырылады. Микротолқынды жиіліктерде, толқын ұзындығы 100 см-ден кем болғанда, мұны көбінесе бір аппаратқа бекітілген екі антеннамен жасауға болады. Төмен жиіліктер мен ұзын толқын ұзындықтары үшін антенналар бір-бірінен бірнеше метр қашықтықта болуы керек, бұл оны іске асыруды қиындатады. Ұялы телефон мұнаралары да әртүрліліктің артықшылықтарын пайдаланады – мұнараның әр жағында (секторда) екі антенна болады; біреуі тарату және қабылдау үшін, ал екіншісі – қабылдау үшін ғана. Диверсификациялық қабылдауды жүзеге асыру үшін екі қабылдағыш қолданылады. Тарату және қабылдау кезінде бірнеше антенналарды пайдалану көп кіріс-көп шығыс (MIMO) жүйесін құрайды. Байланыстың екі шетінде әртүрлілік техникаларын қолдану кеңістік-уақытты кодтау деп аталады.

MIMO үшін антеннаның әртүрлілігі

Әртүрлілік кодтау – сымсыз арналардағы MIMO жүйесі үшін қолданылатын кеңістіктік кодтау техникалары. Сымсыз арналар жоғары деңгейде әлсіреу құбылысынан зардап шегеді, бұл деректерді декодтаудың сенімсіздігіне әкеледі. Негізінен, әртүрлілік кодтау деректерді қабылдаудың сенімділігін арттыру үшін бірнеше тарату антенналары арқылы бірнеше көшірмелерді жібереді. Егер олардың біреуі жетпесе, деректерді декодтау үшін қалғандары қолданылады. MIMO кеңістіктік әртүрлілікке және кеңістіктік мультиплекстеуге қол жеткізеді.