Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд австралиялық теориялық физик, химик және жазушы Уильям Сазерленд (24 тамыз 1859 5 қазан 1911) шотландта туған австралиялық теориялық физик, физикалық химик және The Age (Мелбурн) газетінің жазушысы.
Scottish Australian theoretical physicist, chemist and writer
William Sutherland (24 August 1859 – 5 October 1911) was a Scottish born Australian theoretical physicist, physical chemist and writer for The Age (Melbourne) newspaper.
Мансап
Сазерлендтің отбасы өмірі оған көп нәрсе білдірді, бұл сүйіспеншілік пен мәдениет үйі болды, оның әрбір мүшесі әдебиет, музыка немесе өнерде ерекше болды. 1882 жылдың шілдесінде Сазерлендке Баллараттағы Тау-кендер мектебінің директор лауазымы ұсынылды, бірақ ол үйінен және қоғамдық кітапханадан тым алыс болды, сондықтан ұсыныстан бас тартты. Көп жылдар бойы ол тек қана өз ісін тексеруші болып, баспасөзге мақалалар жазып, өз ісін қамтамасыз етуге жеткілікті ақша тапқан; қалған уақытын ғылыми зерттеулерге арнаған. 1884 жылы ол Аделаида университетінің химия кафедрасына үміткер болды, ал 1888 жылы табиғат философиясы профессоры Генри Мартин Эндрю қайтыс болған кезде Сазерленд кафедраны толтырғанға дейін Мельбурн университетінің оқытушысы болып тағайындалды. Сазерленд бұл лауазымға Лондондағы Викторияның агенті арқылы өтініш берген болатын, бірақ өтініш қате толтырылып, қарастырылмаған. Профессор Томас Ранкен Лайл тағайындалды және 1897 жылы ол демалыста болған кезде Сазерленд қайтадан оқытушы болды. Сазерленд 1885 жылы "Философиялық журналға" өз үлесін қоса бастады және келесі 25 жыл ішінде оның қаламдары жылына орта есеппен екі мақала жариялады. Өмірінің соңғы 10 жылында ол "Мелбурн ерасының" тұрақты қаламгері және жетекші жазушысы болды, әсіресе ғылыми тақырыптар бойынша. Сазерленд газет қызметкерлерінің қатарына тағайындау ұсынысынан бас тартты. Сазерленд сұйықтықтардың беткі кернеуі, диффузия, қатты заттардың қаттылығы, ерітінділердің қасиеттері (судың құрылымына әсерлі талдауды қоса алғанда), спектрлердің шығу тегі және Жердің магнит өрісінің көзі сияқты тақырыптар туралы жазды. Сазерленд уақытының көп бөлігін ғылыми зерттеулерге арнады. Оның ғылыми журналдарға берген 69 еңбегінің тізімі В. А. Осборнның "Уильям Сазерленд биографиясы" деген еңбегінде кездеседі. Сазерленд 1911 жылы 5 қазанда жүрегі жарылып, ұйқыда қайтыс болды.
Sutherland's home life meant a lot to him, it was a home of affection and culture, every member of it excelled in either literature, music or art. In July 1882 Sutherland was offered the position of superintendent of the School of Mines, Ballarat, but it was too far from his home and the public library, and the offer was declined. For many years he earned just enough to pay his way by acting as an examiner and contributing articles to the press; the rest of his time was given to scientific research. In 1884 he applied without success for the chair of chemistry at the University of Adelaide, and in 1888 when the professor of natural philosophy Henry Martyn Andrew died Sutherland was appointed lecturer at the University of Melbourne until the chair could be filled. Sutherland had applied for this position through the Victorian agent general in London, but the application was reportedly mis filed and was not considered. Professor Thomas Ranken Lyle was appointed and in 1897, when he was away on leave, Sutherland was again made lecturer. Sutherland had begun contributing to the Philosophical Magazine in 1885, and on an average about two articles a year front his pen appeared in it for the next 25 years. For the last 10 years of his life he was a regular contributor and leader writer on the Melbourne Age, particularly on scientific subjects. Sutherland declined an offer of an appointment on the staff of the paper. Sutherland wrote on such topics as the surface tension of liquids, diffusion, the rigidity of solids, the properties of solutions (including an influential analysis of the structure of water), the origin of spectra and the source of the Earth's magnetic field. Sutherland devoted most of his time to scientific research. A list of 69 of his contributions to scientific magazines appears in W. A. Osborne's, William Sutherland a Biography. Sutherland died quietly in his sleep on 5 October 1911 from a ruptured heart.
Мұра
Сазерленд орташа бойлы, өте тыныш, дене бітімі жақсы адам еді. Егер ол уақытын бөле алған болса, жақсы музыкант немесе суретші бола алар еді. Сазерлендтің назарына әкелген алғашқы мақалалардың бірі 1893 жылдың желтоқсан айында "Философиялық журналға" шыққан газдардың тұтқырлығы туралы болды. Басқа да маңызды еңбектер судың құрамы, судың тұтқырлығы, молекулалық тартылу және иондану, иондық жылдамдықтар мен атомдық өлшемдер туралы болды. Қарапайым оқырман өзінің ғылыми жұмысының талқылауына сілтеме жасай алады Осборнның Сазерленд биографиясының VI тарауы, бірақ оның толық мәнін тек физик ғана есептей алады. Ол Англияда, Германияда және Америкада танымал және бағаланған. Профессор Т. Р. Лайл Сатхерленд қайтыс болған кезде оны "молекулалық физика саласындағы ең ірі адам" деп атаған. Кішіпейіл әрі өзімшіл болған Сазерленд адамзаттың біліміне қосымша білім берумен қанағаттанған және басқа біреудің жұмысты одан әрі жалғастыратынына үміттенген. Сазерленд ешқашан үйленбеген. Сазерленд 1904 жылы Дунединдегі ANZAAS конференциясында ұсынған Браун қозғалысы мен диффузиясын сипаттайтын теңдеу жазды. Альберт Эйнштейннің осы тақырыпта жазған алғашқы еңбегі 1905 жылы жарық көрді.
Sutherland was a well built man of slightly under medium height, very quiet in manner. He could have been a good musician or a painter if he had been able to give the time. One of the earlier papers to bring Sutherland into notice was on the viscosity of gases which appeared in the Philosophical Magazine in December 1893. Other important papers dealt with the constitution of water, the viscosity of water, molecular attractions and ionization, ionic velocities and atomic sizes. The ordinary reader may refer to a discussion of his scientific work in chapter VI of Osborne's biography of Sutherland, but the full value of it could only be computed by a physicist willing to collate his papers with the state of knowledge at the time each was written. It was well known and valued in England, Germany and America. Professor T. R. Lyle said at the time of Sutherland's death that he was "the greatest authority living in molecular physics". Modest and selfless, Sutherland was content to add to the sum of human knowledge and to hope that another person would carry the work further. Sutherland never married. Sutherland wrote an equation describing Brownian motion and diffusion which was published in a 1904 paper, which he presented at a Dunedin ANZAAS conference. Albert Einstein's first published work on the same topic was published in 1905.