Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд химигі (1852–1916)
Scottish chemist (1852–1916)
Сэр Уильям Рамзи (2 қазан 1852 – 23 шілде 1916) – шотланд химигі, асыл газдарды ашқан және 1904 жылы «ауадағы инертті газдарды ашқан қызметі үшін» химия саласындағы Нобель сыйлығын алған. Ол сол жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын аргонды ашқандығы үшін алған әріптесі, 3-ші барон Рейли Джон Уильям Струтпен бірге марапатталды. Екі ғалым аргонды анықтағаннан кейін, Рамзи атмосферадағы басқа газдарды зерттеді. Аргон, гелий, неон, криптон және ксенон газдарын бөліп шығару жұмысы периодтық кестеде жаңа бөлімнің қалыптасуына ықпал етті.
Sir William Ramsay ('/r//æ//m//z//i/; 2 October 1852 – 23 July 1916) was a Scottish chemist who discovered the noble gases and received the Nobel Prize in Chemistry in 1904 "in recognition of his services in the discovery of the inert gaseous elements in air" along with his collaborator, John William Strutt, 3rd Baron Rayleigh, who received the Nobel Prize in Physics that same year for their discovery of argon. After the two men identified argon, Ramsay investigated other atmospheric gases. His work in isolating argon, helium, neon, krypton, and xenon led to the development of a new section of the periodic table.
Алғашқы жылдар
Рамзи 1852 жылғы 2 қазанда Глазгодағы 2 Клифтон көшесінде, азаматтық инженер және геодезист Уильям С. Рамзи мен оның әйелі Кэтрин Робертсонның ұлы болып дүниеге келді. Отбасы қала орталығындағы 2 Клифтон көшесінде, үш қабатты және жертөлесі бар грузин стиліндегі үйde тұрды. Ол геолог сэр Эндрю Рамзидің сіңілі баласы еді. Ол Глазго академиясында білім алып, содан кейін Гованда кеме жасаушы Роберт Непьердің шәкірті болды. Бірақ, ол Глазго университетінде химияны оқуға шешім қабылдады, 1866 жылы түсіп, 1869 жылы бітірді. Одан кейін ол химияшы Томас Андерсонмен тәжірибе жинады, сосын Германияға, Тюбинген университетіне Вильгельм Рудольф Фиттигпен бірге докторантураға оқуға кетті, онда оның диссертациясы толуил және нитотолуил қышқылдарын зерттеу тақырыбында болды. Рамзи Андерсонның ассистенты ретінде Андерсон колледжіне Глазгоға қайтып келді. 1879 жылы ол Бристоль университетінің колледжінде химия профессоры болып тағайындалды және 1881 жылы Маргарет Бьюкененге үйленді. Сол жылы ол Бристоль университетінің директоры болды және органикалық химия және газдар саласындағы белсенді зерттеулермен қатар жұмыс істей алды.
Ramsay was born at 2 Clifton Street in Glasgow on 2 October 1852, the son of civil engineer and surveyor, William C. Ramsay, and his wife, Catherine Robertson. The family lived at 2 Clifton Street in the city centre, a three storey and basement Georgian townhouse. He was a nephew of the geologist Sir Andrew Ramsay. He was educated at Glasgow Academy and then apprenticed to Robert Napier, a shipbuilder in Govan. However, he instead decided to study Chemistry at the University of Glasgow, matriculating in 1866 and graduating in 1869. He then undertook practical training with the chemist Thomas Anderson and then went to study in Germany at the University of Tübingen with Wilhelm Rudolph Fittig where his doctoral thesis was entitled Investigations in the Toluic and Nitrotoluic Acids. Ramsay went back to Glasgow as Anderson's assistant at Anderson College. He was appointed as Professor of Chemistry at the University College of Bristol in 1879 and married Margaret Buchanan in 1881. In the same year he became the Principal of University College, Bristol, and somehow managed to combine that with active research both in organic chemistry and on gases.
Мансап
Уильям Рамзи 1876 жылы ацетилен мен сутек цианидінен пиридинді темір түтікше пеште синтездеді. Бұл гетероароматты қосылыстың алғашқы синтезі болды. 1887 жылы ол Александр Уильямсонның орнын басып, Лондон университетінің колледжінде (UCL) химия кафедрасының меңгерушісі болды. Оның ең маңызды жаңалықтары осы UCL-де жасалды. 1885–1890 жылдары азот оксидтері туралы бірнеше мақала жариялап, одан кейінгі жұмыстарына қажетті дағдыларын жетілдірді. 1894 жылдың 19 сәуір күні кешке Рамзи лорд Рейлидің лекциясын тыңдады. Рейли химиялық синтез арқылы алынған азот пен ауадан басқа белгілі компоненттерді алып тастау арқылы бөлінген азоттың тығыздығындағы айырмашылықты байқаған. Ұзақ әңгімеден кейін, олар бұл мәселені бірлесіп зерттеуге келісті. Тамыз айында Рамзи Рейлиге ауаның жаңа, ауыр компонентін оқшаулағанын хабарлады, ол ешқандай химиялық реакцияға түспейтін секілді. Ол бұл инертті газды грек тілінде "жалқау" деген мағына беретін "аргон" деп атады. 1893–1902 жылдары Рамзи британдық химик Эмили Астонмен бірлесіп минералдарды талдау және атомдық салмақты анықтау бойынша тәжірибелер жүргізді. Олардың жұмыстарына бір-бірімен қосылмайтын сұйықтықтар қоспаларының молекулалық беттік энергиясы туралы жарияланымдар кірді. Рамзи 1899 жылы Америка философиялық қоғамының халықаралық мүшесі болып сайланды. 1902 жылғы 26 маусымда жарияланған Корольдік марапаттар тізімінде ол Бат орденінің кавалер-командоры (KCB) дәрежесіне ие болды және 1902 жылғы 24 қазанда Букингем сарайында король Эдуард VII оған осы орденді табыс етті. 1904 жылы Рамзи химия саласындағы Нобель сыйлығын алды. Сол жылы ол АҚШ Ұлттық ғылым академиясының халықаралық мүшесі болып сайланды. Рамзидің ғалымдар арасындағы беделі оны Үндістан ғылым институтының кеңесшісі болуға алып келді. Ол институтты Бангалор қаласында орналастыруды ұсынды. Рамзи 1905 жылы теңіз суынан алтын алуға болатынын мәлімдеген "Индустриалдық және Инженерлік Траст Лтд." компаниясын қолдады. Компания Англияның жағалауында жер сатып алып, құпия процесін бастады, бірақ ешқашан алтын өндірмеді. Рамзи 1911–1912 жылдары Британдық қауымдастықтың президенті болды.
William Ramsay formed pyridine in 1876 from acetylene and hydrogen cyanide in an iron tube furnace in what was the first synthesis of a heteroaromatic compound. In 1887, he succeeded Alexander Williamson as the chair of Chemistry at University College London (UCL). It was here at UCL that his most celebrated discoveries were made. As early as 1885–1890, he published several notable papers on the oxides of nitrogen, developing the skills that he needed for his subsequent work. On the evening of 19 April 1894, Ramsay attended a lecture given by Lord Rayleigh. Rayleigh had noticed a discrepancy between the density of nitrogen made by chemical synthesis and nitrogen isolated from the air by removal of the other known components. After a short conversation, he and Ramsay decided to investigate this. In August Ramsay told Rayleigh he had isolated a new, heavy component of air, which did not appear to have any chemical reactivity. He named this inert gas "argon", from the Greek word meaning "lazy". During 1893–1902, Ramsay collaborated with Emily Aston, a British chemist, in experiments on mineral analysis and atomic weight determination. Their work included publications on the molecular surface energies of mixtures of non associating liquids. Ramsay was elected an International Member of the American Philosophical Society in 1899. He was appointed a Knight Commander of the Order of the Bath (KCB) in the 1902 Coronation Honours list published on 26 June 1902, and invested as such by King Edward VII at Buckingham Palace on 24 October 1902. In 1904, Ramsay received the Nobel Prize in Chemistry. That same year, he was elected an International Member of the United States National Academy of Sciences. Ramsay's standing among scientists led him to become an adviser to the Indian Institute of Science. He suggested Bangalore as the location for the institute. Ramsay endorsed the Industrial and Engineering Trust Ltd., a company that claimed it could extract gold from seawater, in 1905. It bought property on the English coast to begin its secret process. The company never produced any gold. Ramsay was the president of the British Association in 1911–1912.
Жеке өмір
1881 жылы Рамзи Джордж Стивенсон Бьюкененнің қызы Маргарет Джонстон Маршаллға (туған тегі Бьюкенен) үйленді. Олардың Кэтрин Элизабет (Эльска) атты қызы және Уильям Джордж атты ұлы болды, ол 40 жасында дүние салды. Рамзи өмірінің соңына дейін Бакингемширдегі Хазлемерде тұрды. Ол 1916 жылғы 23 шілдеде Бакингемширдің Хай-Уайкомб қаласында 63 жасында мұрын қатерлі ісігінен қайтыс болды және Хазлемер приход шіркеуіне жерленді.
In 1881, Ramsay was married to Margaret Johnstone Marshall (née Buchanan), daughter of George Stevenson Buchanan. They had a daughter, Catherine Elizabeth (Elska) and a son, William George, who died at 40. Ramsay lived in Hazlemere, Buckinghamshire, until his death. He died in High Wycombe, Buckinghamshire, on 23 July 1916 from nasal cancer at the age of 63 and was buried in Hazlemere parish church.
Мұра
Арундел бақшасының 12-ші нөміріндегі көк тақта оның өмірі мен еңбегін еске түсіреді. Сэр Уильям Рамзи атындағы мектеп Хазлемерде орналасқан және Рамзи майы оның құрметіне аталған. Вестминстер аббаттығының хорының солтүстік бөлігінде Чарльз Хартвелл салған оған арналған ескерткіш орналасқан. 1923 жылы Лондон университетінің колледжі жаңа Химиялық инженерия факультеті мен кафедрасын Рамзидің есімімен атады, бұл Рамзи еске алу қорымен қаржыландырылды. Рамзидің бұрынғы студенттерінің бірі Х. Э. Уотсон химиялық инженерия кафедрасының үшінші Рамзи профессоры болды. 2019 жылдың 2 қазанында Google оның 167 жылдық туған күнін Google Doodle арқылы тойлады.
A blue plaque at number 12 Arundel Gardens, Notting Hill, commemorates his life and work. The Sir William Ramsay School in Hazlemere and Ramsay grease are named after him. There is a memorial to him by Charles Hartwell in the north aisle of the choir at Westminster Abbey. In 1923, University College London named its new Chemical Engineering department and seat after Ramsay, which had been funded by the Ramsay Memorial Fund. One of Ramsay's former graduates, H. E. Watson was the third Ramsay professor of chemical engineering. On 2 October 2019, Google celebrated his 167th birthday with a Google Doodle.