Кіріспе

Француз инженері Альфонс Пено (31 мамыр 1850 - 22 қазан 1880), 19-ғасырдағы француз авиация дизайны мен инженерінің ізашары. Ол ұшақ үлгілерін қозғалтқышта иілген резеңке қолданудың негізін қалады, ал оның 1871 жылғы ұшақ үлгісі, оны Планофор деп атады, ол бірінші аэродинамикалық тұрақты ұшатын модель болды. Ол көптеген озық мүмкіндіктері бар толық көлемді ұшақты жобалауға кірісті, бірақ жобаға ешқандай қолдау таба алмады және ақырында 1880 жылы 30 жасында өзін-өзі өлтірді.

Өмірбаян

Пено Парижде теңізші отбасында дүниеге келген, оның әкесі Шарль Пено француз теңіз флотының адмиралы болған. Ол жамбас ауруына шалдыққандықтан, таяқпен жүре алатын, сондықтан әскери-теңіз мектебінде оқи алмады. 20 жасында авиация мамандығын меңгеріп, жаңадан құрылған Société Aéronautique de France авиациялық компаниясына қосылды. 1876 жылы ол қоғамның вице-президенті болды және "L'Aéronaute" журналын шығаруға қатысқан. 1870 жылы Пеноу сәтті модельді тікұшақтардың алғашқысын жасады. Бұл қағида жаңа емес, оны 1784 жылы француз ғылым академиясына М. Лауной, натуралист және М. Бьенвену көрсетті, ал сэр Джордж Кейли оны білген, бірақ бұл ұшатын модельге қуат беру үшін бұралған каучуктың алғашқы қолданылуы болды. Ауадан ауыр ұшуды дамытудың алғашқы жылдары көптеген экспериментаторлар, соның ішінде Лоуренс Харгрейв пен А. В. Роу эксперименталды модельдер үшін осы қозғалтқыш әдісін қолданды.

Планофор

Келесі жылы ол алғашқы ұшақтардың дизайнына үлкен әсерін тигізген "Планофор" ұшағын жасады. Бұл машинада, итергіш винтті қозғалтқышпен айналысатын бұрмаланған резеңке мотордан басқа, практикалық авиация үшін екі маңызды принцип енгізілді: қанаттар ұштарында жоғары қарай иілген, іс жүзінде диэдрлі болды, ал артқы жақтағы горизонтальді тұрақтандырушы қанаттардан кішірек қисық бұрышта орнатылды. Бұл екі конструкциялық ерекшелік та планофорды автоматты түрде тұрақтылыққа жеткізді. Диэдрлік принципті сэр Джордж Кейли әзірлеген, бірақ сол кезде Пено Кейлидің еңбегін білмеді. Негізгі көтергіш беті мен тұрақтандырғыштың арасындағы қисаю бұрышының айырмашылығын Пено алғаш рет анықтады. Планофор 1871 жылы 18 тамызда Париждегі Тюйлери бағында Société Aéronautique мүшелерінің алдында 131 фут (40 м) қашықтықта ұшып, 11 секунд бойы ауада болды. Планофордың ұзындығы 51 см, қанатының ұзындығы 46 см, қанатының ауданы 0,05 м2 және диаметрі 20 см екі жапырақты винті бар. Оның салмағы 16 г (0,56 унция), оның ішінде резеңке 5 г (0,17 унция) болды.

Кейінгі жұмыстар

Келесі жылы ол резеңкемен жұмыс істейтін орнитоптерді шығарды. Вертолет пен орнитоптер ойыншықтар ретінде сәтті пайда болды. 1873 жылы ол Пол Гаушот есімді инженермен бірлесіп жұмыс істей бастады және толық көлемді ұшақтардың екі дизайнын шығарды, біріншісі 1874 жылы, екіншісі 1876 жылы. 1876 жылғы ұшақ идеяларды патенттеу мақсатында егжей-тегжейлі сызылған және көптеген ерекше ерекшеліктері бар, соның ішінде электрлік лифтілер, пилот үшін толық жабық кабина, кері қайтарылатын астыңғы көлігі және бір пропеллер тудырған айналым реакциясын жою үшін қарама-қарсы бағытта айналатын екі пропеллер. Сондай-ақ, ол ауадан жеңіл эксперименттерге қатысып, көптеген тапқыр құрылғыларды, соның ішінде көтерілу немесе түсу жылдамдығын көрсететін дифференциалдық барометрді жасады. Альфонс Пено өзінің амбициялық жобасына ешқандай қаржылық қолдау таба алмады және 1880 жылы 22 қазанда 30 жасында өз-өзіне қол жұмсады.

Ықпал

Пеноның тәжірибелерін Октав Шану өзінің "Ұшқыш машиналардың прогрессі" атты кітабында толық сипаттаған. 1878 жылы аталары Райт ағайындыларына Пенауд типті тікұшақ сыйлаған. Кейіннен ағайынды Райттар оны ұшуға деген қызығушылықтың алғашқы бастауы ретінде атап өткен. Пено - Марк Блицштейннің "Әуедегі симфония" шығармасында аталған сәтсіз авиация ізашарларының бірі.