Кіріспе

Төртінші құрылымдық белок, 4 кіші бірліктен тұрады.

Тетрамерлік белок – төртінші құрылымында төрт кіші бірлігі бар белок (тетрамерлік). Гомотетрамерлер төрт бірдей кіші бірліктен тұрады (мысалы, глутатион S трансферазасы), ал гетеротетрамерлер – әртүрлі кіші бірліктердің кешендері. Тетрамер екі гомодимерлік кіші бірліктен (мысалы, сорбитол дегидрогеназасы) немесе екі гетеродимерлік кіші бірліктен (мысалы, гемоглобин) тұратын димерлердің димері ретінде құрастырылуы мүмкін.

Тетрамердегі суббұйымдардың өзара әрекеттесуі

Тетрамерді құрайтын кішібірліктер арасындағы өзара әрекеттесулер негізінен ковалентті емес өзара әрекеттесулермен анықталады. Гидрофобтық әсерлер, сутекті байланыстар және электростатикалық өзара әрекеттесулер осы кішібірліктер арасындағы байланыс процесінің басты көздері болып табылады. Сорбитол дегидрогеназасы (СДГ) сияқты гомотетрамерлік ақуыздардың құрылымы эволюция барысында мономерден димерге, содан кейін тетрамерлік құрылымға қарай дамыған деп саналады. СДГ және көптеген басқа тетрамерлік ферменттердегі байланыс процесі ассоциация және диссоциация жылдамдықтары арқылы анықталатын еркін энергияның ұлғаюымен сипатталады.

Гетеротетрамерлерді тазарту

Ион алмасу хроматографиясы белгілі бір гетеротетрамерлі ақуыз жиынтықтарын бөліп алуға көмектеседі, бұл зарядталған пептидтік маркерлердің саны мен орналасуына қарай нақты кешендерді тазалауға мүмкіндік береді. Гетеротетрамерді тазалау үшін никельдік аффиниттік хроматографияны да қолдануға болады.

Интрагендік комплементация

Бір генмен кодталған полипептидтің бірнеше көшірмелері көбінесе мультимер деп аталатын агрегатты құрауы мүмкін. Егер мультимер белгілі бір геннің екі әртүрлі мутантты аллельдерімен өндірілген полипептидтерден тұрса, онда аралас мультимер, әр мутант жеке-жеке құраған аралас емес мультимерлерге қарағанда жоғары функционалдық белсенділікке ие болуы мүмкін. Егер аралас мультимер аралас емес мультимерлерге қарағанда жоғары функционалдылық көрсетсе, бұл құбылыс интрагендік комплементация деп аталады. Адамдарда аргининосукцинат лиазасы (АСЛ) – интрагендік комплементацияға қабілетті гомотетрамерлік фермент. Адамдарда АСЛ ауруы АСЛ геніндегі мутациялардың салдарынан туындауы мүмкін, әсіресе тетрамерлік ферменттің активті ортасына әсер ететін мутациялар. АСЛ ауруы айқын клиникалық және генетикалық гетерогенділікпен байланысты, бұл әртүрлі пациенттер арасында кең ауқымды интрагендік комплементацияның нәтижесі деп саналады.