Кіріспе

Робин Маккинлидің 1984 жылғы романы "Батыр мен Тақ" - Робин Маккинлидің 1984 жылы Гринвилоу кітаптары шығарған фантастикалық романы. Ол 1985 жылы Ньюбери медалімен марапатталған. Бұл әңгіме "Аэрин Аждаһа Қастандықшысы" туралы, сондай-ақ "Аэрин От шашы" деп аталады, ол "Көк қылыш" кітабында аңыз кейіпкер ретінде таныстырылған. Кітапта Эриннің Дамар патшасының ұялшақ, зейнеткерлік қызынан өз халқын жын-шайтаннан қорғайтын батыр патшаға айналуы баяндалады.

Бірінші бөлік

Эрин Дамар патшасы Арлбет пен оның екінші әйелі Аэриннің жалғыз баласы. Аэринге анасының ақшыл терісі мен қызыл шашы мұра болып, оны басқа дамариандардан ерекшелендіреді және одан қорқып, қорқыныш сезімін туғызады. Оның әсіресе соттағы жауы - Галлана, әдемі, бірақ бекершілікке толы жас әйел, ол Эриннің анасы сиқыршы екендігі және Эриннің заңсыз екендігі туралы аңыздарды таратады. Галана Эринге Келар деп аталатын сыйлықты дамыта алмағандығы үшін келекелейді, бұл патша отбасының барлық мүшелері белгілі бір дәрежеде мұра еткен сиқырды қолдану қабілеті. Олардың тұрақты жекпе-жектерінің бірінде Галлана Эринді патшалық қаннан басқалардың бәріне улы болған сурка өсімдігінің жапырақтарын жеуге көндіреді. Сурка өсімдігін жеу Эринді өлтірмесе де, оны қатты науқастатып қояды. Емдеу кезінде Эрин Дамар тарихы туралы кітапқа және оны қорқытатын ежелгі алып айдаһарларға тап болады, олардың тек кіші туыстары ғана әлі де бар. Әкесінің жарақат алған ұрыс аты Талаттың жайылымында жеке өмір сүру үшін, Аэрин кітапты оқып, қасарысқан мен мақтаншақ жылқымен достыққа түседі. Кітаптың артқы жағында ол оттың әсерінен қорғау үшін қолданылатын кенет майының рецептін табады. Май жағу майымен тәжірибе жүргізген кезде ол Талатпен ат үстінде шайқасуға да жаттығады. Ақырында ол ауылды қорқытып жүрген кішкентай айдаһарды өлтіру үшін жасырын қашып кетеді. Оның табысы оған аздап атақ-даңқ әкеледі және басқа ауылдардан көмек сұралады. Сол арада солтүстіктен бір барон - Нырлол азаматтық соғыс бастауды қаламақ болып, қиындық тудырады.

Екінші бөлік

Арлбет Батырдың Тажы, күш-қуатының бір бөлігі, ақыры жын-шайтанның қолдарына түсіпті деп қорқады. Ал Нырлолдың ақымақтығы олардың өсіп келе жатқан күшінің белгісі. Ол өзінің көптеген сарайларымен, соның ішінде Тормен (оның еркек мұрагері және Эриннің жалғыз досы) батысқа қарай Нырлолмен күресуге мәжбүр болады, бірақ Эриннің өзіне қосылу өтінішіне қарсы шығады. Алайда Арлбет солтүстікке аттануға дайындалып жатқанда, хабаршы келіп, соңғы ұлы айдаһар Маурдың қайта пайда болғанын және Дамарды қорқытып жатқанын айтады. Арлбеттің алдымен Нырлолмен күресуден басқа жолы жоқ. Бірақ Арен артта қалып, Моурмен жалғыз күресуді шешеді. Ауыр шайқастан кейін Эрин Маурды азғана жеңіп, оның денесі күлге айналған кезде қалдырылған қызыл тасты өзінің трофеі ретінде алады. Аэрин ауыр жарақат алады, бірақ өзін үйіне алып баратын Талатқа сүйреп жүруге болады. Маурдың бас сүйегі сарайға жүлде ретінде әкелінеді, бірақ оның болуы Эринді мазақтайды және оның денсаулығы жақсармайды. Аэриннің арман-тілегі көлдегі бір сары түсті еркекпен бірге, ол оған көмектесу үшін өзіне келуін сұрайды. Эрин Торға хат қалдырып, Талатқа барып, Лютх деген адамды тауып алады. Арудың аруын аруыздар арқылы айықтырады. Лют оған сиқырлық қабілеттерді үйретеді, ал Эрин бұл келар патша отбасына сиқырлық қабілеттерді беретінін біледі. Содан кейін Люте Айриннің анасы мен ағасы Агсдедтің Лютемен бірге шебер сиқыршының шәкірті болғанын айтады. Агсдед ең жақсы оқушы еді, бірақ өз қабілеттерін зұлымдыққа қолданды. Пайғамбарлықта Агсдедтің өз қанынан біреудің оны жеңетіндігі алдын ала айтылған; қорқып, Эриннің анасы Арлбетпен бала (Эрин) алу үшін оңтүстікке қашты. Аэрин толық қалпына келген кезде, Люте оны Аждаһаның қызыл қан тасы мен Гонтуран, Көк семсермен бірге Агсдедке қарсы шығуға жібереді. Аэринге қалың топтағы фолцзалар (үлкен тау мысықтары) мен йеригтер (үлкен жабайы иттер) қосылады. Агсдед жеңіліп, Батырдың тәжін қайтарып алған үлкен сиқырлы шайқастан кейін, Эринді үйге бара жатқанда көлге дейін ертіп бара жатқан Люте құтқарады. Олар романтикаға түседі; Эрин оны тастап кетеді, бірақ екеуі де өлмейтін болғандықтан, бір күні қайтып оралуға уәде береді. Ол патшалық Солтүстік жын-перілермен шайқаста жеңіліп жатқанын білуге оралады. Гонтуран мен оның фолцзалар мен еригтер армиясын пайдаланып, Торға Батырдың тәжін беру арқылы ол солтүстіктіктерді жеңуге көмектеседі, бірақ көптеген адамдардың, соның ішінде Арлбеттің өміріне залал келтіреді. Аэрин Тордың көмегімен ақыры Маурдың зұлым бас сүйегінен патшалықты құтқарады, бірақ бұл процесте бас сүйегі Дамарды шөлге айналдырады. Эрин Торға үйленеді, оны өз қалпында жақсы көреді және олар патшалықты қайта құруға көмектеседі.

Жанр мен стиль

"Батыр мен Тақ" - 20-ғасырдың аяғында жас ересектер фантазиясындағы өзгерістердің бір бөлігі болды: "жұлдыздардың кенеттен гүлденуі", жанрдың 2016 жылғы тарихы бойынша. Жоғары фантастиканың бұрынғы шығармаларында әйел кейіпкерлері жиі болмаған немесе кішігірім рөлдерге жатқызылған, ал ортағасырлық әлемде әйелдердің басым рөл ойнауы шындыққа сай емес деп саналған. Бұл түсінік 1970 және 1980 жылдары Патрисия Маккиллип, Робин Маккинли және Тамора Пирс сияқты авторлар фантастика жанрына кірген кезде сынға ұшырады. Ғалымдардың айтуынша, олардың жазбаларына өткен онжылдықтағы екінші толқын феминисттік қозғалыстың әсері тиді. Маккинли Ньюбери медаліне арналған баяндамасында "жас кезімде мен "Батыр" сияқты кітаптарды қатты қалағанымды, егер мен өзімнің қиялдарыммен айналысамын десем, жынысыммен адал болмайтынымды талап етпейтін кітаптарды" айтты. Ол Дж. Р. Р. Толкиннің ерлік квестері әсеріне ұшырады, бірақ оның жұмысындағы әйелдер Еовинді қоспағанда, өзін еркек етіп жамылып, күресуге қабілетті кейіпкер ретінде ұятқа қалдырды. МакКинлидің басты кейіпкері Эрин әдемі принцесса емес, спортшыл; ол ашық ауада, әсіресе, ат үстінде жүреді. Эриннің Талат есімді жылқымен байланысы арқылы әңгіменің басты кейіпкері еркек бала, ал оның жаныбар серігі бар, бұл МакКинлидің шығармаларында қайталанатын сипат. Дамар ертегілері "аялға тән квесттер" ретінде сипатталған, өйткені олар әйелдердің еркектік ертегілермен еркектік ертегілерді араластырады.

Қабылдау

1976 жылдан 1985 жылға дейінгі Ньюбери медалінің жеңімпаздары туралы ретроспективті эсседе әдеби сыншы Зина Сазерленд былай деп жазды: "Қиыршық өз сипатының тереңдігімен емес, ауқымымен, ауқымымен және баяндау күшімен әсер етеді; оның көптеген таныс фольклорлық элементтері бар, бірақ олар айтарлықтай еңбекқорлықпен және кейбір панашамен біріктірілген ". 2016 жылы "Tor" журналында жазған эссесінде. com, романист Илана С. Майер былай деп жазды: "Соңында Маккинли өзінің қайталанбас прозасы арқылы, есте қаларлық қаһарманмен бірге, әлемді жаратады, "Батыр мен Тақ" фантастика классигі болып қала береді".