Кіріспе

Газ мөлшерінің өлшемі. Стандартты текше фут (scf) – эталондық температура және қысым жағдайында бір текше фут көлеміндегі газдың (мысалы, табиғи газдың) мөлшерін көрсететін өлшем бірлігі. Бұл өлшем бірлігі, Ұлттық Стандарттар және Технология Институты белгілеген стандарттар жинағы – әдеттегі жүйеде қолданылады. Осы мақсатта қолданылатын тағы бір өлшем бірлігі – стандартты текше метр (Sm3), ол SI жүйесінен алынған және әртүрлі эталондық жағдайларда бір текше метр көлеміндегі газдың мөлшерін көрсетеді. Эталондық жағдайлар газдың түріне байланысты және басқа стандартты температура мен қысым жағдайларынан өзгеше болады.

Қолданылуы

ССФ және ССМ – газдардың молекулалық мөлшерінің бірліктері болып табылады және идеалдық газ заңымен бірге қолданылып, басқа қысымдар мен температураларда көлем бірлігіне шаққандағы мөлшерді есептеуге мүмкіндік береді. "Стандартты" деп аталуына қарамастан, олардың анықтамалары газ түріне қарай әртүрлі болады. Белгілі бір көлем үшін мөлшер қысым мен температураға пропорционал болғандықтан, әр анықтама қысым мен температураның бастапқы мәндерін бекітеді.

Табиғи газ

Табиғи газ әртүрлі молекулалық түрлердің, бастысы метанның, бірақ басқа газдардың әртүрлі пропорцияларының нақты емес қоспасы болғандықтан, табиғи газдың стандартты куб футы массаның нақты бірлігін емес, мольмен берілетін молекулалық шаманы көрсетеді. Мұнай газдары үшін стандартты куб фут (scf) – нормативтік теңіз деңгейінің ауа қысымындағы бір куб фут газ ретінде анықталады. Қысымның анықтамасы әртүрлі дереккөздерде әртүрлі, бірақ барлығы нормативтік теңіз деңгейінің ауа қысымына жақын. Бұл қысым СИ жүйесінің стандартты қысымымен сәйкес келеді. 1 scf үшін 1,1953 мольге тең. "М" әрпі мыңды білдіретін рим саны болса, екі "М" ("MM") – мыңның мыңы, яғни миллионды білдіреді. Bcf (миллиард стандартты куб фут), Tcf (триллион стандартты куб фут), Qcf (квадриллион стандартты куб фут) және т.б. да қолданылады.

Қайта толтырылатын баллондардағы сығылған немесе сұйытылған газдар

АҚШ-тағы Ұлттық салмақтар мен өлшемдер жөніндегі конференция, АҚШ Ұлттық стандарттар және технология институтымен ынтымақтаса жұмыс істейтін коммерциялық емес ұйым, "Тауарларды сату тәсілі жөніндегі бірыңғай ереже" деп аталатын ережеде стандарттар жиынтығын анықтады. Бұл ережеде қайта толтырылатын баллондардағы қысылған немесе сұйытылған газдар үшін, сұйытылған газды қоспағанда, стандартты куб футы былай анықталады: "Газдың стандартты куб футы – 21 °C (70 °F) температурада және 101,325 килопаскаль [кПа] (14,696 псиа) қысымындағы куб фут". АҚШ-та өнеркәсіптік газды қолдану үшін стандартты куб фут 14,696 псиа (101,325 кПа) деп анықталса, ал Канадада өнеркәсіптік газды қолдану үшін стандартты куб метр 15 °C (59 °F) және 101,325 кПа (14,696 псиа) деп анықталады.