Кіріспе

Атлант мұхитындағы дауыл маусымы

1902 жылғы Атлант мұхитындағы дауыл маусымында бес тропикалық циклон тіркелді, олардың үшеуі АҚШ-қа соқты. Алғашқы жүйе 12 маусымда Кариб теңізінің солтүстік-батысында байқалды. Соңғы жүйе 6 қарашада Ньюфаундлендтен оңтүстік-шығысқа қарай ыдырады. Бұл мерзім Атлант мұхитында тропикалық циклон активтігінің ең жоғары деңгейіне сәйкес келеді. Маусымдық жүйелердің ешқайсысы бір уақытта болған жоқ. Маусымдағы бес тропикалық циклонның үшеуі дауыл статусына жетті. Дегенмен, олардың ешқайсысы Саффир-Симпсон дауыл шкаласы бойынша 3-ші немесе одан жоғары санатқа жататын күшті дауылға дейін күшейе қоймады. 1901 жылғы дауылмен бірге, 1864 және 1865 жылдардан бері екі қатарынан маусымда күшті дауыл тіркелмегені алғашқы рет болды. TOC

Бірінші тропикалық дауыл

Маусым айында Кариб теңізінің батысында төмен қысымды аймақ байқалды. 12 маусымда сағат 12:00 UTC-де Гондурасқа қарасты Суан аралынан солтүстікке қарай шамамен 32 км жерде тропикалық депрессия пайда болды. Депрессия солтүстік-шығысқа қарай жылжып, келесі күні таңертең тропикалық дауылға айналды. 13 маусым күні дауыл Кубаның қазіргі Артемиса провинциясына соғып, желдің күші [мәлімет жоқ] болды. 13 маусымның кешкі уақытында Мексика шығанағына жеткеннен кейін, жүйе одан әрі күшейіп, ең жоғары тұрақты желдің күші шамамен [мәлімет жоқ] құрады. Сағат 23:00 UTC шамасында Флорида штатының Штайнхатчи қаласының жанына сол күшпен соғып кірді. Құрлыққа өткеннен кейін дауыл солтүстік-шығысқа қарай жылжып, бірте-бірте әлсіреп кетті. 16 маусымда түскі уақытта Оңтүстік-Шығыс Вирджинияда экстратропикалық жүйеге айналып, солтүстік-шығысқа қарай жылдамдады, содан кейін келесі күні кешке қарай Квебек провинциясының Антикости аралы маңында тарап кетті. Флориданың кейбір аймақтарында тропикалық дауылдың күшіне тең желдер байқалды.

Екінші дауыл

21 маусымда сағат 00:00 UTC-де Чиапас үстінде маусымның екінші тропикалық циклоны пайда болды. Бастапқыда тропикалық депрессия болып, жүйе баяу солтүстік-батысқа қарай жылжыды және келесі күні ертерек Мексика шығанағына жетті. 23 маусымда сағат 12:00 шамасында тропикалық дауылға айналды. Солтүстік-солтүстік-батысқа қарай бұрылысты кезінде, дауыл 26 маусымда сағат 00:00 UTC-де дауылға айналды. Алты сағаттан кейін дауыл ең жоғары тұрақты жел жылдамдығына жетті. Кейін күні сағат 21:00 UTC-де дауыл Техастың Корпус-Кристи қаласының маңында жағалауға жетті. Техаста соңғы алты апта бойы құрғақшылық болды. Осылайша, бұл дауылдан түскен жаңбыр мақта мен күрішке пайдалы болды. Алайда, бұршақтарды жел тез ұшырып кетті. Кей жерлерде жауын-шашынның көп болуы су тасқынына әкелді. 24 сағатта ең көп жауын-шашын Накогдочесте болды, бұл маусым айындағы жауын-шашынның күн сайынғы рекордын құрады. Бұл Ланана мен Бонита өзендерін өршітті. Барлық көпірлер жойылып, байланыс бұзылды, ал қаланың оңтүстік бөлігі су астында қалды. 27 маусымда Галвестон қаласында жаңбыр жауды, бұл күндік жаңбыр рекордын құрады. Ла-Портеде жаңбыр жауып, қаланың батысындағы ағаштардың көп бөлігі құлады. Морганс-пойнт 1 метрдей су астында қалды. Грегг пен Харрисон округтерінде қатты жаңбырдан Техас пен Тынық мұхит темір жолының желісі зардап шекті. Су тасқыны жоғары Сабина алабында да болды. Сонымен қатар, қатты жел штаттың кейбір жерлерін соққыға ұшыратты, желдің соққысы Галвестонға дейін жетті. Уортон округінің Ист-Бернард қаласында жүк пойызы жолдан шығып кетті. Краснадан солтүстік-шығысқа қарай қозғалған торнадо Валлис қаласының маңында 5 адамды өлтірді. Ел Кампода ағаштардан жеміс-жидек құлап түсті. Эднада жел диірмендері мен шатырлар жарылып, Ганадо мен Луизада қосалқы үйлер мен қоралар қирады. Хьюстонда бұрқасыннан ағаштар құлап, аула үйлері қирады. Электр сымдары үзілді. Лавака округінде ағаштарды түбімен құлатып, сорго дақылдарына залал келтірілді. Дауылдың қалдықтары Миссуриде қатты жаңбыр жаудырды, ал Индианада торнадолар болды. Ұлы жазықтардағы дауыл салқын және ылғалды шығыс желін туғызды, бұл Небраскада қалыпты температурадан суық және Денверде маусым айының соңында сирек кездесетін қарлы дауыл болды. Дауыл батысқа қарай солтүстік-батысқа қарай бірнеше күн бойы қозғалып, бірте-бірте күшейе түсті. 19 қыркүйекте ол жылдамдықты арттырып, солтүстік-батысқа қарай бұрыла бастады. Келесі күні сағат 00:00 UTC-де дауыл қазіргі Саффир-Симпсон дауыл жел шкаласында 1-ші санатты дауылға айналды. Кейінірек, 20 қыркүйекте, дауыл солтүстікке қарай бұрылып, содан кейін солтүстік-шығысқа қарай бұрылды. Дауылдың тереңдеуі жалғасып, келесі күні 2-ші санаттағы дауылға айналды. 21 қыркүйекте желдің жылдамдығы сағатына 155 км/сағ жетті. Дауылға тап болған кеме барлық қысымды өлшеді. 22 қыркүйекте дауыл әлсіре бастады және 1 категорияға түсті. Бірнеше сағаттан кейін ол Азор аралдарындағы Флорес аралының оңтүстік-батысына қарай 810 миль (1304 км) батыста орналасқан кезде экстратропикалық болды. Бұл дауылдың қалдықтары солтүстік-шығысқа қарай жалғасып, әлсіреп, 25 қыркүйекте Гренландияның Farewell мысынан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 800 миль (1287 км) тарады.

Төртінші дауыл

3 қазанда Тынық мұхитында, Чиапас штатының Тапачула қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 105 миль (165 км) қашықтықта тропикалық депрессия пайда болды. Депрессия солтүстік-батысқа қарай баяу жылжып, келесі күні таңертең Оахака штатының оңтүстік-шығысындағы ауылдық жерге соқты. 5 қазанда жүйе Мексика шығанағына жетіп, көп ұзамай тропикалық дауылға күшейді. Содан кейін ол шығыс-солтүстік-шығысқа бұрылып, 6 қазанға дейін 1-санатты дауылға дейін күшейді. Келесі күні дауыл 2-санатты дауылға жетіп, максималды тұрақты жел жылдамдығы 105 миль/сағ (165 км/сағ) және ең төменгі барометриялық қысымды көрсетті. Бірақ 9 қазанда дауыл 1-санатқа дейін әлсіреді. Келесі күні сағат 06:00 UTC шамасында жүйе одан әрі әлсіреп тропикалық дауылға айналды. Кейін 10 қазанда 21:00 UTC-де ол Флорида штатының Пенсакола қаласының жанында тағы да соқты, желдің жылдамдығы болды. Дауыл құрлық ішінде тез әлсіреп, 11 қазанның таңында экстропикалық жүйеге айналды. Қалдықтары жылдамдап, АҚШ-тың оңтүстік-шығысы арқылы қозғалды және ақырында Атлант мұхитына шығып, 13 қазанда Атлант Канадасының оңтүстігінде тарады. Табаско штатында дауыл салдарынан зиян келгені туралы хабарлар болды. АҚШ-тың шығыс жағалауында қатты жел байқалды.

Бесінші тропикалық дауыл

Соңғы дауыл 1 қарашада 00:00 UTC-де Пуэрто-Риконың солтүстігінде тропикалық депрессия ретінде қалыптасты. Алғашқыда ол солтүстік-батысқа қарай жылжыды, бірақ шамамен алты сағаттан кейін солтүстік-шығысқа бұрылды. 1 қарашаның ортасынан бастап депрессия тропикалық дауылға дейін күшейді. Дауыл қарқынды дамып, 3 қарашаның таңында 70 миль/сағ (110 км/сағ) тұрақты желмен ең жоғары деңгейге жетті. Осы шамада бір кеме барметриялық қысымды тіркеді, бұл мүмкін дауылдың күшті екенін көрсетеді. 5 қарашада дауыл шығысқа қарай бағытталды және әлсіреуге кірісті. Келесі күні сағат 06:00 UTC-де ол тропикалық депрессия деңгейіне төмендеді және бірнеше сағаттан кейін Ньюфаундлендтің Кейп Рейс мүйісінен оңтүстік-шығысқа қарай 760 миль (1223 км) қашықтықта тарап кетті.

Маусымдық әсерлер

Бұл 1902 жылғы Атлантика мұхитындағы дауыл маусымында пайда болған барлық дауылдардың тізімі. Онда олардың ұзақтығы, аттары, құрлыққа түскен жерлері (қалың әріптермен белгіленген), келтірген зиян және қаза болғандардың саны көрсетілген. Қашандағы өлімдер қосымша және тікелей емес (тікелей емес өлімнің мысалы – жол апаты), бірақ бәрібір сол дауылмен байланысты. Зиян мен қаза болғандардың саны дауыл экстратропикалық, толқын немесе төмен қысым аймағы болған кездегі жалпы соманы қамтиды, ал барлық зиян сомалары 1902 жылғы АҚШ долларында көрсетілген.