Кіріспе

Норман Дейл Элленбергер (2 тамыз, 1932 – 15 қараша, 2015) – американдық футбол, баскетбол және бейсбол ойыншысы және жаттықтырушысы. Ол 1972–1979 жылдары Нью-Мексико университетінің баскетбол командасының бас бапкері болды, 1974 және 1978 жылдары Батыс Атлетика Конференциясының чемпиондықтарын жеңіп алды және жалпы есебінде 134–62 (.684) көрсеткішті жинады. Оның бұрынғы тәрбиеленушілерінің арасында болашақ Ұлттық Баскетбол Лигасының (НБА) көрнекті қорғаушысы Майкл Купер болды, ол 1977–78 жылдардағы команданы ұлттық рейтингте 5-орынға көтерілуге көмектесті. Элленбергер "Лобогейт" деп аталған рекрутингтік скандалға байланысты "Лобо" бас бапкері лауазымынан босатылды. Кейіннен Элленбергер 1986–1990 жылдары Техас университетінде (UTEP) Дон Хаскинстің, ал 1990–2000 жылдары Индиана университетінде Бобби Найттың бас бапкерінің көмекшісі болды. 2000–2003 жылдары НБА-ның "Чикаго Буллз" командасының ассистенті болып жұмыс істеді, содан кейін Висконсин және Мичиганның Жоғарғы түбегіндегі ұлдар мен қыздардың орта мектеп баскетбол командаларын жаттықтырды. 2012–13 маусымында Әйелдердің Ұлттық Баскетбол Лигасының (WNBA) "Нью-Йорк Либерти" командасының көмекшісі болды, ал кейін Мичиганда орта мектепте жаттықтырушылыққа қайта оралды.

Ерте мансап

Элленбергер 1955 жылы Батлер университетін бітірді, онда баскетбол бойынша әйгілі жаттықтырушы Тони Хинклдің командасында ойнады. Элленбергер футбол командасының капитаны және конференцияның үздік ойыншысы болды, сондай-ақ бейсбол командасында қарсыласқа еш гол соқпады. 2012 жылы ол Батлер Атлетикалық Даңқ залына енгізілді. Питтсбург "Пиратс" ұйымында қысқа ғана уақыт өткеннен кейін, ол 1957 жылдан 1964 жылға дейін Нью-Хейвен орта мектебінде ғылым пәнін оқытып, баскетбол және басқа да спорт түрлерінен жаттықтырды, бұл мектеп Индиана штатындағы оның туған шаруашылығына жақын орналасқан. 1964 жылы Элленбергер батыс Иллинойстағы Монмут колледжінде жаттықтырушылық мансабын бастады, ол бір кезде футбол, баскетбол және бейсбол командаларын басқарды. Оның баскетбол командалары 30–36 есебімен ойнады, оның ішінде 1965–66 маусымында 14–8 көрсеткішті тіркеді.

Жаңа Мексика

1967 жылдың 13 сәуірінде Элленбергер Нью-Мексико университетінің бас жаттықтырушысы Боб Кингтің жетекші ассистенті болып жұмысқа орналасты. Кинг басшылығымен «Лобос» командасы өте жоспарлы шабуылға көшті, қорғанысқа баса назар аудару арқылы ойын темпін бақылады. Кинг Элленбергерге шабуылды теңгерімді етуге, көбірек мүмкіндік берді. 1967-68 маусымында негізгі ойыншыларын бітіргеніне қарамастан, «Лобос» Батыс Атлетика Конференциясының (WAC) чемпионатында жеңіске жетіп, мектеп тарихында алғаш рет NCAA турниріне қатысты. 1972 жылдың наурыз айында Кинг спорттық директордың орынбасары болып тағайындалды, ал Элленбергер бас жаттықтырушы болып көтерілді. Кинг келесі жылы Индиана штатының университетінде спорттық директор, кейіннен бас жаттықтырушы болып кетті. Элленбергер басшылығымен «Лобос» 1974 және 1978 жылдары WAC чемпионатында жеңіске жетті және жалпы есебінде 134–62 (.684) көрсеткішін жинады. Команданың жетістіктері, оның жандылығы мен ынтасы Элленбергерді «Лобос» жанкүйерлері арасында өте танымал етті. Ол Альбукеркиде жергілікті мәшһүр тұлғаға, мейрамхана иесіне айналып, өзінің әсем киімдері, жалынды жаттықтыру стилі және жарқын мінезі үшін «Дауылды Норман» деген лақап атқа ие болды. Элленбергер кезінде «Лобос» командасы жиі елдегі үздік 25 команданың қатарында болды, ал «The Pit» аренасындағы «Лобос» ойындарына қатысушылар саны колледж баскетболындағы үздік төрт команданың біріне кіретін. 1973–74 маусымындағы команда WAC чемпионатында жеңіске жетіп, NCAA турнирінде жеңіске жеткен алғашқы «Лобос» командасы болды. Элленбергер мансабындағы шешуші момент «Лобогейт» рекрутинг жанжалы болды, ол жалған академиялық транскрипттерді, жалған колледж кредиттері үшін төлемдерді және академиялық талаптарына сай келмейтін ойыншыларға қатысуға мүмкіндік беру үшін жасалған басқа да амалдарды қамтыды. Заңсыз құмар ойындарды тергеу кезінде Федералдық Тергеу бюросы (ФБР) «Лобос» командасының маңызды демеушісінің телефонына тыңдау құрылғысын орнатты. 1979 жылдың қараша айында Элленбергер осы демеушіге барған кезде, ол көмекші жаттықтырушыдан тыңдалған телефонға қоңырау алды. Олар Калифорниядағы колледжден UNM кеңсесіне жалған кредиттерді аудару туралы келісімге келді. Осы әңгімеге сүйене отырып, ФБР «Лобос» жаттықтырушыларының рекрутингтік қызметін тергеді. Элленбергер 1979 жылдың 17 желтоқсанында жұмыстан босатылды. Тергеу нәтижесінде Элленбергерге жеті айып тағылды: алаяқтық және академиялық транскрипттерді жалғандау, бірақ сотта осы айыптардан ақталды. Алайда, 1981 жылдың шілдесінде ол штаттық аудандық сотта 22 айыптың 21-і бойынша кінәлі деп танылды. Сот судьясы үкімді кейінге шегеріп, Элленбергерді бір жылға бақылаусыз мерзімге жіберді, ал барлық айыптар 1983 жылы ресми түрде алынып тасталды. NCAA жанжалды тергеу барысында рекрутинг ережелерін 34 рет бұзғаны анықталды, ал «Лобос» бағдарламасы сынаққа алынып, үш жылға маусымнан кейінгі жарыстардан шеттетілді.

Кейінгі мансап

Ашу-ызаға қарамастан, Элленбергер көптеген Лобо жанкүйерлерінің арасында танымал болды. Ол Нью-Мексико штатының Альбукерки қаласында тұруын жалғастырды, онда ол мейрамхананың иесі болды, телеарнадағы жарнамаларда түсті, қаланың Континентальдық баскетбол лигасының және әйелдер кәсіби командасының бапкері болды, сондай-ақ Лобо ойындарына қатысып тұрды. Кейбір жанкүйерлер оның әділетсіз босатылғанын ойлады, тіпті оны Лобос командасының бапкері қызметіне қайта тағайындауды қалады. Оның баскетбол бапкері ретіндегі шеберлігі күмәнді болған емес, ал 1986 жылы бұрынғы қарсыласы және ұзақ жылдардан бергі досы Дон Хаскинс Элленбергерді Техас университетінің Эль-Пасодағы (UTEP) бас көмекшісі қызметіне шақырды, онда ол төрт жыл бапкерлік жасады, тіпті Хаскинс денсаулығына байланысты жатқанда бір маусымға уақытша бас бапкер болып қызмет етті. Элленбергер келесі үш маусымды НБА-дағы Чикаго Буллз командасында Тим Флойдтың көмекшісі ретінде өткізді. Өліміне аз уақыт қалғанда, ол жақын жердегі тағы бір мектепте бапкердің көмекшісі болып жұмысқа орналасқан. Баскетболға деген махаббаты оны бапкерлікке қайта оралды, бірақ ол табиғатқа да құштар болды, көл жағасындағы үйінде жиі балық аулап, каноэ шалып, отындық ағаш кесетін.