Кіріспе
Тұрақты эфирмен инерциялық эталондық жүйе
Теориялық физикада, артықшылықты эталондық жүйе немесе ерекше эталондық жүйе – физика заңдары басқа жүйелерге қарағанда анық айырмашылығы бар (тұрақтанған) болып көрінетін арнайы гипотетикалық жүйе. Инерциялық қозғалысқа салыстырмалылық принципін қолданатын теорияларда физика барлық инерциялық жүйелерде бірдей, тіпті жалпы салыстырмалылық принципі бойынша барлық жүйелерде де бірдей болады.
In theoretical physics, a preferred frame or privileged frame is usually a special hypothetical frame of reference in which the laws of physics might appear to be identifiably different (simpler) from those in other frames. In theories that apply the principle of relativity to inertial motion, physics is the same in all inertial frames, and is even the same in all frames under the principle of general relativity.
Эфир теориясындағы артықшылықты кадр
Жарық өзгермейтін және анықталатын жарық эфиріне қатысты тұрақты жылдамдықпен қозғалатыны болжамдалған теорияларда, ерекше жағдай – бұл эфирдің тоқтау күйінде болатын жағдай. 1887 жылы Микельсон мен Морли эфирдің қозғалыс жағдайын анықтауға тырысты. Олар үшін сағаттар мен сызғыштар Галилейдің салыстырмалылық принципін қанағаттандырады деп есептеді; яғни, сызғыштардың ұзындығы мен сағаттардың периоды кез келген Галилейлік координаттар жүйесіне ауысқанда өзгермейді. Мұндай болжам бойынша, эфирді байқауға мүмкіндік болу керек еді. Әртүрлі бағыттардағы өлшемдерді салыстырып, Жердің орбиталық жылдамдығының әсерін іздеу арқылы олардың тәжірибесі күтпеген нөлдік нәтиже берді. Осының салдарынан, Лоренц эфир теориясында Галилей түрленуі Лоренц түрленуімен алмастырылды. Дегенмен, Лоренц эфир теориясында анықталмайтын эфирдің бар екендігі және салыстырмалылық принципінің орындалуы қабылданады. Бұл теория тез арада ерекше салыстырмалылық теориясымен ығыстырылды, ол байқауға келмейтін эфирдің болмауымен ұқсас формулаларды ұсынды. Екі теорияда да барлық инерциялық координаттар жүйелері физикалық тұрғыдан эквивалентті. Нақтырақ айтқанда, егер қозғалыс салыстырмалылығы принципін бұзатын ешқандай құбылыс болмаса, инерциялық бақылаушының кванттық толқындардың таралу ортасына қатысты жылдамдығын өлшеуге ешқандай мүмкіндік жоқ.