Кіріспе

Тисбери – АҚШ-тың Массачусетс штатындағы Дьюкс округіне қарасты Мартаның жүзім бағында орналасқан қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 4815 адамды құрайды. Vineyard Haven – Тисбери қаласының басты ауылы/орталығы. Екі атау да бір-бірін алмастырып қолданылады. Төмендегі тарих бөлімінде көрсетілгендей, Тисбери қаласы 1671 жылы Массачусетс штатының құрамына енген және бүгінгі күнге дейін қаланың ресми атауы болып саналады. Дегенмен, порты мен жағалауының әртүрлі атаулары болған. "Холмс-Хол" – Тисбери қаласындағы порттың алғашқы атауларының бірі. Кейін бұл атау "Vineyard Haven" деп өзгертілді, ол аталған қауымдастықтың ресми пошта мекемесінің атауы. Мартаның жүзім бағының тұрғындары үшін "Vineyard Haven" атауы жиі қолданылады, бірақ олар Тисбериді қаланың ресми атауы екенін жақсы біледі. Тисберидегі Vineyard Haven – Мартаның жүзім бағына кіретін басты порт және жылдың көп бөлігінде аралдағы жалғыз жұмыс істейтін порт.

Тарих

Вампаноагтар Мартаның жүзім бағында, олар Ноэпе деп атаған, шамамен 5000-15000 жыл бойы үздіксіз өмір сүрді. 1602 жылы алғашқы ағылшын теңіз саяхатшысы Бартоломей Госнольд келді. Алты онжылдықтан кейін, 1660 жылы Тисбериде алғаш рет Джеймс Аллен, Уильям Пибоди және капитан Майлс Стэндиштің ұлы лейтенант Жосия Стэндиш қоныстанды. 1671 жылы Нью-Йорк генерал-губернаторы Фрэнсис Лавлейс ресми түрде қаланы құрды. Бастапқыда Батыс Тисбери жерлерін қамтитын қала, Мартаның жүзім бағының губернаторы Мейхьюдің туған қаласы Англияның Уилтшир округіндегі Тисбери қаласының атымен аталды. Губернатор Мейхьюдің басшылығына наразы болған арал тұрғындары 1673 жылы Уильям III және Мэри II-ге басшылықты өзгерту туралы петиция жіберді, соның салдарынан бүкіл арал, қаласымен бірге, Массачусетс штатының құрамына кірді. Қала 1892 жылы қазіргі шекараларына бөлінді. Қала ұзақ жылдар бойы теңіз есебінен гүлденді және қазір аралдың негізгі паром доктары болып табылады. Аралдың алғашқы және басты паром компаниясы – Бумдық кемелер басқармасы, ол Вудс-Хоул, Нью-Бедфорд және Нантакетке (жаз айларында Оук-Блаффс терминалынан) қатынайды, бәрі Массачусетс штатында. Мартаның жүзім бағына қызмет ететін бірнеше жеке паром компаниялары да бар, олардың терминалдары Оук-Блаффс және Эдгартаун қалаларында орналасқан. Жазда жолаушылардың, негізінен туристердің және жүктердің кемеге мінуін көру үшін «Жау» фильмінің басындағы көрініске назар аударыңыз, онда «Амити аралында» жазғы маусымда «Вайнеярд Хейвен» Бумдық кемелер басқармасының қондырғысында «Наушон» пароходынан түскен жағдай көрсетілген. «Жау» фильмі түсірілген 1975 жылы бұл паром ең ірісі болды және жолаушылар сыйымдылығының жоғары болуына байланысты жаз айларында ғана жұмыс істеді. 1987 жылы ол қызметтен алынып, оның орнына заманауи кемелер келді. Мартаның жүзім бағының қалған бөлігі сияқты, Тисбери де байлар мен танымал адамдардың танымал жазғы демалыс орны. Тисбери тұрғындарының арасында Арт Бухвальд, Уильям Стайрон, Майк Уоллес, Лилиан Хеллман, Карли Саймон, Торнтон Уайлдер, Дашилл Хэммет, Кэтрин Корнелл және Дайан Сойер болды. Герман Мелвиллдің «Моби Дик» романындағы «Пекуод» кемесінің үшінші серігі Фласк Тисбериде туған.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, Тисбери қаласының жалпы ауданы құрайды, оның ішінде жер және , немесе 65,79% - су. Қала жер ауданы бойынша 351 қауымдастықтың ішінде 329-шы орында, ал Дьюкс округінің жеті қаласының ішінде алтыншы орында (тек Акинна ғана кішірек). Тисбери шығысынан Вайнъярд-Хейвен порты, Лагуна көлі және Оук-Блаффс, оңтүстік-батысынан Батыс Тисбери және солтүстік-батысынан Вайнъярд-Саундпен шектеседі. Қала Эдгартаунмен ортақ бұрышты Батыс Тисбери және Оук-Блаффспен бірге бөліседі. Қаланың жергілікті жерлеріне Vineyard Haven, Makonikey, Pilot Hill, West Chop және Lambert's Cove жатады. Тисберидің батыс жағалауынан Вудс-Хоулдағы (Фалмут қаласы) Nobska Point-ке дейінгі арақашықтық 3,3 миль (5 км) құрайды, бұл жүзімдіктің материкке (Кейп-Код) ең жақын нүктесі. Тисберидің орталық бөлігінің көп бөлігі теңіз деңгейіне жақын және төмен жатыр, кейбір жерлерде биіктігі 150 футқа (46 метрге) жетеді. Батыс Чоп – жүзімдіктің ең солтүстік нүктесі, оның үстінде Батыс Чоп маяғы орналасқан. Қала сондай-ақ Батыс Чоптың оңтүстігінде орналасқан Ташму көліне де үй иесі.

Демография

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 3755 адам, 1646 үй шаруашылығы және 902 отбасы тұрады. Халық тығыздығы 2720 тұрғын үй бірлігін құрады. Қаланың нәсілдік құрамы: 90,04% ақ нәсілді, 2,96% афроамерикандық, 1,36% американдық үндістер, 0,32% азиялық, 0,05% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,33% басқа нәсілдер және 3,94% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын халықтың 1,04% -ы испан немесе латын американдықтар. Ақ нәсілді халықтың көп бөлігі португалдық тегінен шыққан, ал қауымдастықтағы «Тұрғылықты аралдықтар» (аралда туғандар) арасында португалдықтар, американдық үндістер (вампаноаг тайпасы) және африкалық американдықтар сияқты аралас текті отбасылар көптеп кездеседі. Бұл отбасылар ұрпақтар бойы теңіз шаруашылығымен – балық аулау, кит аулау және кит аулау кемелерін жабдықтаумен айналысып келеді. 1646 үй шаруашылығының 25,5% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 40,9% -ы бірге тұратын жұбайлар, 10,3% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 45,2% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылығының 36,7% -ы жеке адамдардан тұрады, ал 13,5% -ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын адамдар бар. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,21 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,92 адамды құрайды. Қала тұрғындарының жас ерекшеліктері: 18 жасқа дейінгілер – 21,5%, 18-24 жас аралығындағылар – 5,5%, 25-44 жас аралығындағылар – 28,6%, 45-64 жас аралығындағылар – 26,5%, ал 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер – 17,9%. Орташа жас 42 жасқа тең. Әр 100 әйелге 88,0 еркек шақ келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 83,7 еркек шақ келеді. Қала тұрғындарының үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 37 041 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 53 051 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа жылдық табысы 38 452 доллар, ал әйелдердің орташа жылдық табысы 29 034 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа жылдық табысы 26 783 доллар. Отбасылардың 7,7% және халықтың 12,2% -ы кедейлік шегінен төмен жатыр, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 22,9% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 6,7% -ы. Халық саны бойынша Тисбери штатта 267-ші орында, ал Дукс округінде Эдгартауннан кейін екінші орында тұр. Халық тығыздығы бойынша штат бойынша 167-ші орында, орташа көрсеткіштен төмен, бірақ медианадан жоғары. Бұл Дукс округінің ең тығыз орналасқан қаласы. Жыл бойы тұратын тұрғындардың байлығы мен жазғы демалысқа келгендердің байлығы арасында айқын айырмашылық бар, мұндағы тұрғындардың байлығы Массачусетс штатының орташа көрсеткішінен төмен, ал жазғы демалысқа келгендердің байлығы жоғары.

Үкімет

Ұлттық деңгейде Тисбери Массачусетс штатының 9-шы округінің бір бөлігі болып табылады және қазіргі уақытта Билл Китинг өкілдік етеді. Массачусетс штатын АҚШ Сенатында аға сенатор Элизабет Уоррен және кіші сенатор Эд Марки ұсынып тұр. Штаттық деңгейде Тисбери Массачусетс штатының Өкілдер палатасында Барнстебл, Дюк және Нантакет округінің құрамында өкілдік етіледі, оған Мартаның барлық жүзімдігі мен Нантакет, сондай-ақ Фалмуттың бір бөлігі кіреді. Қала Массачусетс Сенатында Кейп және аралдар округінің бір бөлігі ретінде ұсынылады, оған Мартаның барлық жүзімдігі, Нантакет және Барнстабл округінің көп бөлігі кіреді (Борн, Сэндвич, Фалмут және Барнстаблдың бір бөлігінен басқа). Дьюкс округінің барлық аумағы Массачусетс штаты полициясының D тобының Бесінші (Ок Блафс) бөлімімен патрульденеді. Тисбери жергілікті деңгейде ашық қалалық жиналыс форматында басқарылады және атқарушы хатшы мен сайлау кеңесі басшылық етеді. Қаланың өз полиция және өрттен қорғау бөлімдері бар, екеуі де Vineyard Haven қаласында, пароход айлағынан бірнеше блок қашықтықта орналасқан. Пошта да жақын жерде. Vineyard Haven қалалық кітапханасы Vineyard Haven қаласының ортасынан солтүстікке қарай орналасқан және Кейп кітапханаларының автоматтандырылған материалдармен алмасу желісінің бір бөлігі болып табылады. 180 жыл бойы Тисбери "құрғақ" қала болды, алкогольді сатуға немесе сатып алуға рұқсат етілмеді. Бірнеше жыл бойы, тамақтануды ынталандыру үшін қала мен оның тамақтану орындары «BYOB» саясатын қолданды. 2012 жылдың 27 сәуірінде қала тұрғындары (881–747 дауыспен) қала әкімдеріне сыра мен шарап сатуға лицензия беруге рұқсат беретін бастаманы мақұлдады. Алғашқы лицензиялар 2012 жылдың шілдесінде берілді. 2012 жылдың тамызына қарай Тисберидегі сегіз мекемеде сыра мен шарап сатуға лицензия бар.

Білім

Тисбери Акинна, Чильмарк, Эдгартаун, Ок Блаффс және Батыс Тисберимен бірге Мартаның Винеярд аймақтық мектеп округінің құрамына кіреді. Тисберидегі оқушылар Тисбери бастауыш мектебінде K-8 сыныптарда оқиды. Жоғары сынып оқушылары Мартаның Винеярд аймақтық орта мектебіне қабылданады. MVRHS командалары "Vineyarders" деп аталады, ал олардың түстері – күлгін және ақ. Мектептің Нантакет орта мектебімен ұзақ жылдардан бері даулы қарым-қатынасы бар, және екеуі де жыл сайын Арал кубогы үшін жарысады. Тисбери мектебі – аралдағы ең көне мектеп. Ол 1929 жылы салынған және 80 жылдан астам уақыттан бері балаларды тәрбиелеп келеді. Тисбери мектебінің түстері – көк және алтын, ал олардың талисманы – жолбарыс. Тисбери сонымен қатар Vineyard Montessori мектебіне де үйінді, ол балабақшадан үшінші сыныпқа дейінгі оқушыларға қызмет көрсетеді.