Кіріспе

Венхам ( /ˈwɛnəm/) – АҚШ, Массачусетс штатының Эссекс округіндегі қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 4979 адамды құрады. 1635 жылы негізделген және 1643 жылы құрылған Венхам қаласы өзінің тарихи ерекшеліктерін және ауылдық ландшафтын көп бөлігін сақтап келген. Бұл қалада шаруашылық жерлерге, көлдерге, орманды алқаптарға, тарихи үйлерге және ағаштармен көмкерілген жолдармен қатар ескі тас қоршаулар да бар. Қала аумағында парктері, ойын алаңдары мен демалыс аймақтары жеткілікті. Венхам көршілес Гамильтон қаласымен тығыз байланыста, ортақ мектеп жүйесі, кітапхана, демалыс департаменті, қалалық теміржол станциясы және газеті бар. 2010 жылы Гамильтон-Венхам қауымдастығы Бостон журналының "Өмір сүруге ең жақсы орындар" тізіміне енді.

Тарих

Вэнхам алғаш рет 1635 жылы қоныстанды және 1643 жылы ресми түрде қала болып құрылды. 1630 жылдары ағылшын қоныс жайлаушылары алғаш рет Вэнхамға келді, бірақ бұл аймақ мыңдаған жылдар бойы жергілікті американдықтардың мекені болған. Алғашқы байланыс кезінде, аймақты Агавам тайпасы, шығыс Алгонкин халқы мекендеген, олардың саны 1617-1619 жылдары болған ірі эпидемиядан, мүмкін шешек ауруынан, қатты азайды. 1700 жылы Агавам басшысы Масконометтің үш немересі Вэнхам, Беверли және Манчестер жерлеріне құқығын талап еткен кезде, Вэнхамның сайланған өкілдері оларға үш фунт пен он шиллинг төлеп, құқықтан бас тартты. Соңғы жылдарға дейін Вэнхам аумағында жергілікті ескерткіштер жиі табылды, ал Вэнхам мұражайында олардың көрнекті коллекциясы сақталған. Вэнхам бастапқыда Салем қаласының бір бөлігі болды. Салемдегі пастор Хью Петерс шамамен 1638 жылы Ұлы көлдің жанындағы төбеде жиналған топқа уағыз айтып, оларды қоныс салуға шақырған болуы мүмкін. Вэнхам ауданындағы алғашқы жер бөлулер шамамен Петерстің уағызымен сәйкес келеді. Кейінірек, сол төбе Ұлы көлдегі мұз өнеркәсібі үшін орын жасау үшін тегістелді. 1643 жылдың қыркүйегінде Массачусетс штатының Бас ассамблеясы Вэнхамның өз алдына қала болып құрылуына және Бас ассамблеяға өкіл жіберуіне рұқсат берді. Салемнен бөлініп шыққан алғашқы қала осы болды. Оның алғашқы қоныс жайлаушыларының көпшілігі Англиядағы Саффолк округінен келгендіктен, қаланың аты сол жердегі екі кішкентай ауылдың – Ұлы Вэнхам мен Кіші Вэнхамның атынан шыққан деп есептеледі. Вэнхам сөзі "сортаңдағы үй" дегенді білдіреді. 1644 жылдың қазан айында Джон Фиске пастор және жеті отбасы мүше болып шіркеу құрылды. Сол кезде шіркеу мен үкімет біртұтас болды. Азаматтық және діни өмірді шіркеу мүшелері ғана бақылап отырды. Шіркеу мен қала 1833 жылға дейін Массачусетс штатының Конституциясына түзету енгізілгенге дейін бөлек болған жоқ. Вэнхам 1670 жылдардағы король Филипп соғысына және 1700 жылдардың ортасындағы француз-үнді соғысына еріктілер жіберді. 1774 жылы қала 15 адамды минутшылар ретінде таңдауға дауыс берді, содан бері Вэнхамда лоялистерге жол берілмеді. 19 ғасырда Массачусетс штатының көптеген қалаларының бейнесін өзгерткен өнеркәсіптік революция Вэнхамды айналып өтті. Бір ерекше жағдайды ескермегенде, ол кішкентай қауымдастық болып қала берді. Вэнхамның мұз өнеркәсібі Вэнхамның атын Лондонға дейін жеткізді, онда 1850 жылдары қонақ үйлер: «Біз Вэнхам көлінің мұзын ұсынамыз» деп жарнамалады. 1973 жылы мұз қоймасын өртеп жіберген өрт және жасанды суыту осы ерекше өнеркәсіптің соңына әкелді. Вэнхам тұрғындары 18 ғасырда құлдарға ие болғанымен, 1850 жылдары құлдарды жоюға қолдау көрсету күшейді. 1862 және 1865 жылдар аралығында армия лагері, Лэндерс лагері Вэнхамда орналасқан. Бұл аумақтың бір бөлігі қазір Пингри егістік алаңы деп аталады. Одақ әскерлерінің екі полкіне арналған казармалар, асханалар мен жаттығу алаңдары болды. 1909 жылы болат өндіруші Генри Клей Фрик қазіргі Iron Rail мүлігін сатып алды, осылайша оның қызы Хелен бүкіл Жаңа Англиядағы фабрика қыздары үшін демалыс үйін құруға мүмкіндік алды. Хелен Фрик 1954 жылы Iron Rail демалыс үйін Америка қыздар клубтарына тапсырды, ал Вэнхам қаласы 1970 жылдары мүлікті сатып алды. Вэнхамның тағы екі маңызды нысаны – шайхана мен Вэнхам мұражайының тамырлары Вэнхам ауылының жақсарту қоғамында жатыр. 1893 жылы әйелдердің тобы қоғамды ұйымдастырды, олар Вэнхамды көлеңкелі ағаштарды отырғызу арқылы әдемілеуді көздеді. Олар Генри Хоббтың шегіршілік шеберханасын шайханаға айналдырып, әйелдердің қолөнерін, джемдер мен желе сату үшін айырбастауды ұсынды. Шайхана мен айырбастау Вэнхам ауылының жақсарту қоғамының табысты қаржы жинау бөлімі ретінде жылдар бойы жұмыс істеп келеді. 1921 жылы Вэнхам ауылының тарихи комитеті қоғамды қала орталығында орналасқан 17 ғасырға жататын Клэфлин Ричардс үйін сатып алуға шақырды. Олар солай істеді, содан кейін «Амбар» (кейін Бурнем Холл) және мұражай қосылды. Вэнхам тарихи қауымдастығы мен мұражайы Ауылды жақсарту қоғамынан тәуелсіз болды және 1997 жылы күрделі жөндеуден және кеңейтуден өтті.

География және көлік

АҚШ-тың халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 54,5 шаршы километрді құрайды, оның ішінде 54,5 км2 жер және 1,3 км2, немесе 5,91% -ы су. Бұл Метрополитен аймағын жоспарлау кеңесінің Солтүстік жағалау жұмыс тобындағы ішкі қалалардың бірі, бірақ ол Атлант мұхитының жағалауында емес, себебі ол Массачусетс шығанағынан 6 километр (4 миль) солтүстікке қарай орналасқан. Венхам көлі қала және көршілес Беверли аумағында жатыр, сондай-ақ қала ішінде бірнеше кішкентай көлдер бар. Салем-Беверли су жолының бір бөлігі қала арқылы өтеді, ал Ипсвич өзенінің жабайы табиғат қорығының оңтүстік жағы қаланың батыс бөлігінде орналасқан. Венхамның оңтүстігінде Беверли, шығысында Манчестер-бай-зе-Си, солтүстігінде Гамильтон, солтүстік-батысында Топсфилд және батысында Денверс қалалары орналасқан. Венхам Салемнен 10 километр (6 миль) солтүстікке және Бостоннан 34 километр (21 миль) солтүстік-солтүстік-шығысқа қарай жатыр. Массачусетс штатының 128-ші тас жолы Венхамның шығыс жағынан өтеді, қала ішінде бір шығу бар. 1А тас жолы қала орталығынан өтеді, 22-ші тас жолы шығыс арқылы, ал 97-ші тас жолы қаланың оңтүстік-батыс бұрышынан өтеді. 35-ші маршрут Топсфилд қала шекарасынан кейін 97-ші маршрутпен тоқталады. Венхам МБТА жолаушылар темір жолының Ньюберипорт/Рокпорт желісінің Ньюберипорт бөлігі бойында орналасқан. Қала ішінде станциялар жоқ, бірақ Гамильтон/Венхам станциясы қаланың солтүстігінде, ал Солтүстік Беверли станциясы Беверли қаласынан оңтүстікке қарай орналасқан. Беверли қалалық әуежайының солтүстік ұшу-қону жолағының ұшы қала аумағында орналасқан; ең жақын ұлттық және халықаралық әуежай Бостонның Логан халықаралық әуежайында орналасқан.

Демография

2000 жылғы санақ бойынша қалада 4440 адам, 1285 үй шаруашылығы және 957 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 1320 тұрғын үй бірлігін құрады. Қаланың нәсілдік құрамы: 97,84% ақ нәсілді, 0,43% афроамерикалық, 0,02% американдық үнді, 1,35% азиялық, 0,07% басқа нәсілді және 0,29% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испандықтар немесе латын американдықтары халықтың 0,59% құрады. 1285 үй шаруашылығының 37,6% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 66,5% бірге тұратын некедегі жұбайлар, 5,9% күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 25,5% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 22,5% жеке адамдардан тұрды, ал 15,6% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,70 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,19 адамды құрады. Қала халқының жас бойынша таралуы: 22,0% 18 жасқа дейінгілер, 23,6% 18-24 жас аралығындағылар, 19,8% 25-44 жас аралығындағылар, 20,5% 45-64 жас аралығындағылар және 14,1% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 34 жасқа тең. Әр 100 әйелге 82,4 еркек, ал 18 жастан асқан әр 100 әйелге 80,3 еркек шалысады. Үй шаруашылығының орташа табысы 90 524 доллар, ал отбасының орташа табысы 98 004 доллар болды. Ер адамдардың орташа табысы 76 639 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 43 750 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 36 812 доллар болды. Халықтың шамамен 1,2% отбасы және 3,3% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 1,9% және 65 жастан асқандардың 5,1% кедейлікте өмір сүрді.

Білім

Венхэмде Гордон колледжі орналасқан, ол төрт жылдық жеке меншік христиан колледжі. Пингвин залындағы Академия Венхэмде орналасқан. Бұл – тәуелсіз, тек қыздарға арналған колледжге дайындық жасайтын орта мектеп. 9-12 сыныптардағы қыздар осы мектепке қабылданады. Венхэм – Гамильтон-Венхэм аймақтық мектеп округінің құрамына кіреді. Қалада бір мемлекеттік бастауыш мектеп бар, ол Букер мектебі. Орта мектеп оқушылары Майлс Ривер орта мектебінде, ал жоғары мектеп оқушылары Гамильтон-Венхэм аймақтық жоғары мектебінде білім алады.