Кіріспе

Американдық заңгер Баском Ламар Лансфорд (21 наурыз 1882 – 4 қыркүйек 1973) – фольклоршы, дәстүрлі Аппалачи музыкасын орындайтын адам және Солтүстік Каролина штатының батысынан шыққан заңгер. Ол көбінесе "Аппалачи тауларының жыршысы" деген лақап атымен танымал болды.

Өмірбаян

Баском Ламар Лансфорд 1882 жылы Солтүстік Каролина штатының Мэдисон округіндегі Марс Хилл қаласында дүниеге келді, дәстүрлі Аппалач халық музыкасының ортасында өсті. Әкесі, ұстаз болғандықтан, оған ерте жасында скрипка сыйлады, ал анасы діни әндер мен дәстүрлі балладалар айтты. Лансфорд сондай-ақ банджоны үйреніп, тойларда және шаршы билерде өнер көрсетуге кірісті. Рутерфорд колледжінде мұғалімдік біліктілігін алғаннан кейін, Лансфорд Мэдисон округінің мектептерінде сабақ берді. 1913 жылы Лансфорд Тринити колледжінде заңгерлік біліміне ие болды, кейін ол Дьюк университетіне айналды. Ол 20 ғасырдың басында саяхаттап, материал жинауға кірісті, көбінесе шалғайдағы шаруа қожалықтарында әншілермен кездесті. Лансфорд "Харперс-Ферриден Айрон-Маунтинге дейінгі үйлерде Құдайдан басқа ешкімге қарағанда көбірек түндерді өткізгенімді" деді.

Аппалачи музыкасы

Лансфорд ақ түсті жұмсақ жейде мен қара галстук киіп, лекциялар оқыды және өнер көрсетті. Бұл ресми киім оның "таулықтар" туралы стереотипке қарсы күресінің бір бөлігі болды. 1922 жылы ән жинаушы Фрэнк К. Браун Баскомнан 32 әнді балауыз цилиндрлерге жазды. 1928 жылы Лансфорд "Джесси Джеймс" және "Жердің астында құрт болсам" әндерін "Брансуик" лейбліне жаздырды. Гарри Смит 1952 жылы "Мен жердің астында құрт болсам" әнін өзінің Америка халық музыкасы антологиясына қосты. Смит антологиясына 1928 жылы жазылған "Dry Bones" шіркеу әнінің Лансфорд орындауы да енді. Лансфорд Батыс Солтүстік Каролина стилінде ойнады, оның ерекшелігі – ритмикалық жоғары соққымен тартылатын ішектер. Бұл стиль қармақпен тартылатын банджоға ұқсас, ол төменгі соққыны күшейтеді. Ол сондай-ақ мандолина денесі мен бес ішекті банджо мойны бар "мандолина" деп аталатын аспапта ойнады. Ол кейде "Rye Straw" сияқты би әуендеріне скрипка тартып қосатын. Ол канонды цензуралап, ұятты әндерді немесе шумақтарды жойды. Оның репертуарында балалар балладалары, негр рухани әндері және салондық әндер болды. Лансфордтың 1920-ші жылдардағы "Брансуик" жазбаларынан бастап, 1949 жылы Конгресс кітапханасының Америка халық әндері мұрағатындағы жазбаларға дейінгі жазбаларының CD жинағы, "Балладалар, банджо әуендері және Батыс Солтүстік Каролинаның қасиетті әндері" атты жинақ 1996 жылы Smithsonian Folkways Records компаниясынан шықты.

Тау биі мен халықтық фестиваль

1927 жылы Эшвилл сауда палатасы туризмді дамыту мақсатында «Рододендрон фестивалі» ұйымдастырды. Палата Лансфордтан жергілікті музыканттар мен бишілерді шақыруды сұрады. 1928 жыл Тау биі және халық фестивалінің алғашқы жылы болды, бұл шараны «Халық фестивалі» деп аталатын тұңғыш іс-шара деп жиі айтады. Бірнеше жыл өткен соң рододендронға қатысты бөлік жойылды, бірақ фестиваль бүгінге дейін жалғасуда. Ол 1965 жылы инсульт алғанға дейін әр жыл сайын фестивальді ұйымдастырып, өнер көрсетіп келді. Баскомның қайтыс болғаннан кейін 15 ай өткен соң Фреда өз өмірін өз қолымен аяқтады.

Ықпал

1964 жылы Солтүстік Каролинаның фантастика және қорқыныш жанрында жазатын жазушысы Манли Уэйд Веллман өзінің "Кім шайтаннан қорқады?" атты кітабын Лансфордқа арнады. Веллманның ойдан шығарылған басты кейіпкері, Сильвер Джон, Лансфорд сияқты Аппалачи тауларының халық әншісі болды. Америкалық халық музыкасының антологиясын тыңдаған Боб Дилан "Мен жер астындағы түлкі болсам екен" әнінен бір шумақты қайталап айтты. Лансфорд: "Сең теміржолшы едің, мүмкіндігі келгенде сені өлтіреді / Қаныңды шараптай ішеді" деп ән салады, ал Диланның 1966 жылы "Blonde on Blonde" альбомына енген "Stuck Inside of Mobile With the Memphis Blues Again" әніндегі: "Мона маған / Поезд жолынан алыс жүруді айтты / Ол барлық теміржолшылар / Қаныңды шараптай ішеді" деген сөздері осы әнмен үндеседі. Грейл Маркус "I Wish I Was a Mole In the Ground" әнінің мағынасын Боб Дилан мен The Band тобының "The Basement Tapes" (1975) альбомына жазған түсіндірмелерінде және "Lipstick Traces" кітабында талқылады. Лансфордтың "Good Old Mountain Dew" әнінің түпнұсқалық жазбасы, жаңадан құрылған Mountain Dew сусынын жарнамалау үшін алғашқы музыкалық тақырып ретінде пайдаланылды. Ол әнге авторлық құқықты үйіне пойыз билетіне сатты. 1964 жылы Лансфорд Нью-Йорк қалалық кинорежиссер Дэвид Хоффманның 16 мм қолмен ұсталатын камерамен түсірген деректі фильмінің басты кейіпкері болды.