Кіріспе
Бразилиялық баскетболшы (1982 жылы туған)
Андерсон Франса Варежао (1982 жылдың 28 қыркүйегінде туған) – бразилиялық бұрынғы кәсіби баскетболшы, Ұлттық баскетбол қауымдастығында (НБА) 14 маусым ойнаған, оның 13-і «Кливленд Кавальерс» командасында. Төрт кәсіби лигада карьерасы болған ол «Франка» және «Ново Баскете Бразилия» лигасының «Фламенго» командаларында, «Евролига» мен «Лига АСБ»-ның «Барселона» командаларында ойнады. Сонымен қатар, Бразилия ұлттық құрамасының тұрақты мүшесі болды және 2003 жылы Америка ойындарында алтын медаль жеңіп алды.
Франка (1998-2002)
1998 жылдан 2002 жылға дейін Варежао Сан-Паулу штатындағы Франка қаласындағы Франка баскетбол клубында ойнады. 2001–02 маусымының бірінші жартысында орташа есеппен ойын басына 17,7 ұпай, 9,7 доптарды қайтарып алу және 3 блок көрсеткеннен кейін, 2002 жылдың қаңтарында ACB Лигасының «FC Barcelona Bàsquet» клубымен келісімшарт жасады.
Барселона (2002-2004)
Еуролиганың тоғыз матчында Варежао орта есеппен 4,7 ұпай, 4,0 доптама, 2,0 нәтижелі пас және 1,1 блок көрсетті. АХЛ-дегі екі реткі маусымдық ойында орташасы 4,0 ұпай, 5,5 доптама, 1,0 нәтижелі пас және 1,0 ұрлыққа тең болды. 2002–03 маусымында Варежао Барселона сапында АКБ лигасының төрт ойынына қатысып, ойын сайын орташа есеппен 8,2 ұпай және 6,0 доптама жинады. 2003 жылғы АКБ лигасының плей-оффында ойнамаса да, Хуан Карлос Наварро, Шарунас Ясикевичус және Деян Бодирога басқаруымен «Барселона» АКБ лигасының чемпионы атанды. Варежао сондай-ақ 22 Еуролига матчында (біреуін бастап) ойнады, «Барселонаның» тарихындағы тұңғыш рет Еуролига чемпионы болуына көмектесті. Ол ойын сайын 4,1 ұпай және 3,2 доптама жинады. Кейіннен ол Еуролига чемпионатының «Бенетон Тревизоға» қарсы ойынында бір ұпай енгізді. Жаңа өнерпаз ретінде Варежао 54 ойынға қатысып, 16 минуттық ойын уақытында орташа есеппен 4,9 ұпай және 4,8 доптама жинады. 2005 жылдың 26 наурызында «Даллас Маверикске» қарсы өткен ойында 14 ұпай, ал 2005 жылдың 15 қаңтарында «Юта Джазға» қарсы өткен ойында 14 доптама жинады. Варежао НБА-да доптамаға шаққандағы ұрлық көрсеткіші бойынша бірінші орынды (1.58), 48 минуттағы шабуылдық доптама бойынша төртінші орынды (6.1), жаңадан келгендер арасында 48 минуттағы шабуылдық доптама бойынша екінші орынды (6.1) және 48 минуттағы жалпы доптама бойынша төртінші орынды (14.3) иеленді. 2006 жылдың 21 ақпанында Quicken Loans Arena-дағы жанкүйерлер Варежаоның ерекше шашын тойлау мақсатымен ойын алдында таратылған перукаларды киіп, «бір аренада ең көп перука киген адамдар» бойынша Гиннес рекордтарын жаңаруға тырысты. Барлық жанкүйерлерге үзіліс кезінде перука кию тапсырылды. Алайда, жанкүйерлердің бұл әрекеті сәтті болмады, себебі «Филадельфия Флайерс» қазір 9 315 перука киген рекордты өздеріне қабылдады. «Кавальерстің» 2006 жылғы плей-офф кезеңіндегі маңызды ойыншысы болған Варежао орташа есеппен 6,8 ұпай және 4,5 доптама жинады.
2006-08: плей-офф ойындары
2006–07 маусымда Варежао бас жаттықтырушы Майк Брауннан ойын уақытын арттырды. 81 ойында (алты рет бастап), Варежао ойын басына 6,8 ұпай және 6,7 доптарды қайтарып алды. Ол жеке бұзушылықтар (269) саны бойынша Аль Харрингтонмен тең болды және NBA-дағы қорғаныс рейтингісінде сегізінші орынды иеленді. Варежао 2006 жылдың 11 желтоқсанында «Нью-Орлеан Хорнетс» командасына қарсы мансабындағы ең жоғары 17 ұпай жинады, ал 14 ақпанда «Юта Джаз» командасына қарсы 17 доптарды қайтарып алды (оның ішінде мансабындағы ең жоғары 9 шабуылдық доптарды қайтарып алды). Варежао «Кавальерс» командасының плей-оффтың барлық 20 ойынында ойнады, ойын басына 6,0 ұпай және 6,0 доптарды қайтарып алды. «Кавальерс» бұл көрсеткіштерге 5 желтоқсанда қол жеткізді. 48 тұрақты маусым ойынында (13 рет бастап), Варежао мансабындағы ең жоғары көрсеткіштер бойынша ойын уақытында (27,5 минут), доптарды қайтаруда (8,3), шабуылда доптарды қайтаруда (2,8) және нәтижелі пас беруде (1,1) озық болды. 13 рет бастап шыққанда Варежао 7,9 ұпай және 10,1 доптарды қайтарып алды. 13 плей-офф ойынында Варежао ойын басына 4,1 ұпай, 5,2 доптарды қайтарып алды және плей-оффтағы мансабының ең жоғары көрсеткіші – 0,7 нәтижелі пас берді. Варежао «Бостон Селтикс» командасына қарсы өткен төртінші ойында жеңіске жетіп, 12 ұпай жинады және «Селтикс» командасына қарсы өткен екінші ойында жеңіліске ұшырағанда 10 доптарды қайтарып алды.
200813: Барлық қорғаныс марапаттары және жарақаттанған маусым
2008 жылдың 7 қарашасында Варежао «Индиана Пейсерс» командасына қарсы өткен ойында 18 ұпай жинап, осы кезге дейінгі карьералық ең жоғары көрсеткішін жаңартты. 2009 жылдың 2 қаңтарында ол «Чикаго Буллз» командасына қарсы жеңіс ойынында 26 ұпай жинап, жеке рекордтық көрсеткішін жаңартты. 2008–09 жылғы НБА маусымынан кейін Варежао «Кавальерс» клубымен 42,5 миллион долларлық алты жылдық келісімшартқа қол қойды. 2009–10 маусымында Варежао 76 ойынға қатысты, бірақ негізгі құрамда тек жеті ойында ғана ойнады. Орта есеппен ойын сайын 8,6 ұпай және 7,6 доптарды қайтарып алды, әр ойынға жұмсалған уақыт 28,5 минутты құрады. 2009 жылдың 30 желтоқсанында Варежао «Атланта Хокс» командасына қарсы өткен ойында жеңіске жеткізген үш ұпайлық лақтыруды жасады. «Кавальерс» 2009–10 маусымында тағы да плей-оффқа қатысты, бірақ Шығыс конференциясының жартылай финалында «Бостон Селтикс» командасына есе жіберді. Маусымды қорытындылағанда Варежао NBA All-Defensive Second Team құрамына енді. Варежао «Кавальерс» командасының негізгі орталық ойыншысы болды. Ол ойынға орташа есеппен 32 минут жұмсап, 9,1 ұпай және 9,7 доптарды қайтарып алды. Бірақ 31 ойыннан кейін 2011 жылдың 6 қаңтарында білезігіндегі сіңірдің жыртылуына байланысты маусымның қалған бөлігін өткізіп жіберуге мәжбүр болды. Кейіннен, Варежао тағы да «Кливленд» командасының негізгі орталық ойыншысы болды, бірақ 2012 жылдың 10 ақпанында қол білегінің сынуына ұшырап, маусымның қалған бөлігін өткізіп жіберді. 25 ойында Варежао ойынға 31 минут жұмсап, орташа есеппен 10,8 ұпай және 11,5 доптарды қайтарып алды. 2012 жылдың 31 қаңтарында ол 20 доптарды қайтарып алып, карьералық ең жоғары көрсеткішін жаңартты, сонымен қатар бұл ойында 20 ұпай жинады. 2012–13 маусымының ашылу ойынында, 2012 жылдың 30 қазанында «Вашингтон Уизардс» командасына қарсы үйде өткен жеңісті ойында Варежао үш еселенген көрсеткішке жақын болды – 9 ұпай, карьералық ең жоғары 9 нәтижелі пас және сол кездегі карьералық ең жоғары 23 доптарды қайтарып алды. 2013 жылдың 21 қаңтарында Варежао өкпесіндегі қан тірбуы салдарынан ауруханаға жатқызылғаннан кейін маусымның қалған бөлігін өткізіп жіберетіні хабарланды. 25 ойын ішінде Варежаоның орташа көрсеткіші: ойын сайын 14,1 ұпай, 14,4 доптарды қайтарып алу, 3,4 нәтижелі пас және 1,5 допты ұрлау – барлығы карьералық рекордтар.
201316: Кливлендтегі соңғы жылдары
2013–14 жылдары Варежао «Кавальерс» сапында бар болғаны 29 ойынға қатысты, себебі команда маусымның бірінші жартысында Эндрю Байнумды, екінші жартысында Спенсер Хоуесті пайдаланды. Бастапқыда негізгі құрамда ойнаған Варежао, қараша айының ортасында Байнумға орнын жоғалтты, бірақ желтоқсанның соңында Байнум командадан мерзімізсіз шеттетілгеннен кейін қайтадан алаңға шықты. Байнум қаңтарда сатылып кетті, ал «Кавальерс» Хоуесті ақпан айында сатып алды. Осы шақта Варежао бір ай бойы арқасының ауырғанына байланысты алаңнан шығып, наурыз айында оралған соң маусымның қалған бөлігінде қосалқы құрамда ойнады. Ол 65 ойынға қатысып, маусымды 28 минуттық орташа ойын уақытында 8,4 ұпай, 9,7 доптарды жеңіп алу, 2,2 нәтижелі пас және 1,1 допты ұрлау көрсеткіштерімен аяқтады. 2014 жылдың 31 қазанында Варежао «Кавальерс» клубымен үш жылға 30 миллион долларлық келісімшартқа қол қойды. Ол Леброн Джеймстің сүйікті серігі ретінде шабуылда жақсы маусым өткізіп, алаңнан 55 пайыз тиянақтылықпен атып, орташа есеппен 10 ұпай және 6,6 доптарды жеңіп алды. Дегенмен, 2014 жылдың 23 желтоқсанында «Миннесота Тимбервулвс» командасына қарсы өткен ойында Варежао Ахилл сіңірін жыртып алып, маусымның қалған бөлігіне қатыса алмады. 2016 жылдың 18 ақпанында Варежао болашақтағы бірінші раундтық таңдаумен бірге «Портленд Трейл Блейзерс» клубына ауыстырылды, орнына болашақтағы екінші раундтық таңдау берілді. Ол «Портленд» клубына келгеннен кейін бірден босатылды.
Голден Стейт Уорриорс (2016-2017 жж.)
2016 жылдың 22 ақпанында Варежао «Голден Стэйт Уорриорс» клубымен келісімшарт жасасты. Ол екі күннен кейін «Уорриорз» сапында тұңғыш рет алаңға шықты және тұрақты маусымды аяқтағанда, ойынға 8,5 минуттан шығып, орташа есеппен 2,6 ұпай және 2,3 допты қалпынан ұстады. 2015–16 жылғы «Уорриорз» командасы 73 ойын жеңіп, 1995–96 жылғы «Чикаго Буллс» командасының 72 жеңісін жаңа рекордпен арттырды. Олар Батыс конференциясының финалында «Оклахома Сити Тандер» командасымен 3–1 есебімен ұтылып бара жатқанда, олардан басым түсіп, 7 ойындық серияда жеңіске жетіп, 2016 жылғы НБА финалына өтті. НБА финалында олар Варежаоның бұрынғы командасы «Кливленд Кавальерс» клубымен кездесті. «Элиас Спортс Бюро» мәліметінше, Варежао бір маусымда екі финал командасының құрамында ойнаған НБА тарихындағы алғашқы ойыншы атанды. «Уорриорз» 3–1 есебімен алға шыққандарына қарамастан, 7 ойындық серияда НБА финалында жеңіліске ұшырады. «Кливленд» Варежаоға чемпиондық жүзік сыйлағысы келді, бірақ ол қарсыластар сапында ойнағанын еске алып, одан бас тартты. 2017 жылдың 3 ақпанында 14 ойында орташа есеппен 1,3 ұпай және 1,9 допты қалпынан ұстап, бір ойынды бастағаннан кейін клубтан босатылды. «Уорриорз» 2017 жылы НБА чемпионатын жеңіп алды, нәтижесінде Варежаоға чемпиондық жүзік ұсынылып, ол оны қабылдады.
Фламенго (20182019)
2018 жылдың 17 қаңтарында Варежао «Фламенго» клубымен 20 айлық келісімшартқа қол қойды. Ол 2017–18 маусымының екінші жартысында ойнады, содан кейін 2018–19 маусымында да «Фламенго» сапында доп қумай берді.
Кливлендке оралу (2021)
2021 жылдың 4 мамырында Варежао «Кливленд Кавальерс» командасымен 10 күндік келісімшартқа қол қойды. Командаға Вәрәжаоны алу үшін қиын жағдайдан туындаған рұқсат берілді. Он күннен кейін ол тағы да 10 күндік келісімшартқа қол қойды.
Зейнеткерлік
Варежао 2020–21 маусымынан кейін карьерасын аяқтауын жариялады. 2023 жылдың 13 қаңтарында «Кавальерс» клубы Варежаоны ойыншыларды дамыту кеңесшісі және жаһандық елшісі қызметіне тағайындады.
Ұлттық құрама мансабы
Варежао 2001 жылдан бері Бразилияның ұлттық құрамасының тұрақты ойыншысы, 2003 жылы Панамерика ойындарында алтын медаль жеңіп алды және 2002 жылдан 2019 жылға дейінгі әлем чемпионаттарының барлығында қатысты. 2006 жылғы 23 тамызда Грекияға қарсы FIBA әлем чемпионатының іріктеу ойынында ол грек ойыншысы Никос Зизистің бетіне шынтақтап, даулы бұзушылық жасады.
Ойыншы профилі
Варежао өзінің жабайы шашы мен қарқынды және тынбайтын ойын стиліне байланысты "Жабайы нәрсе" деген лақап атқа ие болды. Варежао айып алуға тырысқанда, ойынды жалғандап ойнағаны үшін сынға ұшырады: Sports Illustrated журналының тілшісі Иан Томсен оны Владе Дивац және Ману Жинобили сияқты басқа шетелдік ойыншылармен бірге "флоппен танымал болған" ойыншылар деп атады, олар баскетбол алаңындағы қақтығысты шамадан тыс көрсетіп, футболдағыдай құлап жататын. Ұзақ жылдар бойы "Кавальерс" командаласы болған Леброн Джеймс Варежаоны қорғап, "Ол дене күшімен айып алады" деді.
Жеке өмір
Варежаоның үлкен ағасы Сандро да кәсіби баскетболшы болған. Оның немере қызы Изабел Мичиган университетінде студенттер арасында баскетбол ойнаған.