Кіріспе

Американдық бизнесмен және саясаткер (1841–1916)

Престон Ли (12 қараша 1841 – 4 желтоқсан 1916) – Делавэр штатының Нью-Касл округіндегі Вилмингтон қаласынан шыққан американдық бизнесмен және саясаткер. Ол Республикалық партияның мүшесі және Делавэр штатының губернаторы қызметін атқарған.

Жас шағы мен отбасы

Лиа Брэндивайн Виллидж ауылында, қазір Вилмингтон қаласының бір бөлігі саналатын Делавэр штатында, Уильям мен Джейн Скотт Ловетт Лианың ұлы болып дүниеге келді. Оның ата-бабалары Уильям Пеннмен бірге Пенсильванияға келген. Оның әкесі Томас Ли 1811 жылы Брэндивайн өзенінде ұн тартатын диірмен салған. 1870 жылы ол Аделаида Мурға үйленді; олардың үш баласы болды: Клаудия Райт, Элис Мур және Этель Милдред. 1897 жылы ол Елиза Ноден Корбитқа қайта үйленді, олардан Луиза Корбит деген бір бала дүниеге келді. Олар көп жыл бойы Уилмингтон қаласындағы 17-ші көшедегі 2315 нөмірлі үйde тұрды. Олар Діни достар қоғамының, яғни квакерлердің Уилмингтон жиналысының мүшелері болды.

Кәсіби және саяси мансап

Уилмингтон, Делавэр, іс жүзінде екі қаланың қосылуынан құралған. Уилмингтонның өзі кеме жүретін Кристина өзенінің жағасында орналасып, Делавэр мен орталық Пенсильванияның ішкі аймақтарынан жиналған шаруашылық өнімдерін жинауға ыңғайлы орын ретінде дамыды. Бірақ, оның артында Кристина өзенінің саласы – Брэндивайн сағасы жатыр. Теңізге тек қысқа ғана қашықтықта жүзуге болатын бұл өзен Пьемонтқа қарай жылдам көтеріліп, бірнеше кішкентай сарқырама арқылы диірмендерге тұрақты қуат көзін қамтамасыз етеді. Шағын қайықтар, немесе шаллоптар, осы сарқырамалардың түбіне дейін жүзіп, астықтарын түсіріп, Америкадағы ең жақсы ұн саналатын «Суперфин» ұнымен қайтадан жүктейтін. Бұл диірмендер Брэндивайн диірмендері деп белгілі болды, ал олардың маңындағы қала Брэндивайн ауылы аталды. Лидің әкесі Томас Ли 1811 жылы Брэндивайн өзенінің жағасындағы Брэндивайн ауылында ұн диірменін салды. Оның ұлы Уильям Ли 1873 жылы қайтыс болғанға дейін диірменді басқарды. Лоуренсвиллде, Нью-Джерсиде білім алғаннан кейін Престон Ли он сегіз жасында әкесінің жұмысына орналасты. Уильям Ли қайтыс болғаннан соң фирма «Уильям Ли және ұлдары» деп тіркелді. Престон Ли вице-президент, ал 1876 жылы президент болды. Сонымен қатар, ол 1873 жылы Уилмингтон сауда кеңесінің президенті, ал 1888 жылы Ұлттық Одақ банкінің президенті болып сайланды. Осы лауазымдарды сақтап тұрған күйінде, ол Фермерлердің өзара сақтандыру компаниясының вице-президенті, Филадельфия, Балтимор және Вашингтон темір жолының директоры, «Тең кепілдік» банкінің президенті және Уилмингтон қалалық теміржол компаниясының президенті де болды.

Азамат соғысынан кейінгі 30 жыл ішінде Республикалық партия негізінен Нью-Касл округінің өнеркәсіпшілері мен афроамерикалықтардың партиясы болды. Кент және Суссекс округтерінің ауылдық халқының көпшілігі, сондай-ақ Уилмингтондағы көптеген ирланд иммигранттары саяси тұрғыдан оларға қарсы болды, штатта олар шешілген азшылық құрады. Кей жылдары тіпті кандидаттарды тікелей ұсынбады. Бірақ, газ компаниясының миллионері және Филадельфия тумасы Дж. Эдвард «Газ» Аддикс сайлау науқанына қаржы құйып, демократтардың ұзақ жылдар бойы үстемдігіне наразы болған жас бизнесмендер мен саясаткерлер оған жауап беріп, қосылды. Аддикс күшін арттыруының тағы бір себебі – Нью-Касл округінің белгілі Республикалық басшыларына деген наразылық болды. Олардың партияны басқаруы демократтарды жеңуден және жалпыға мәлім проблемаларды түзетуден гөрі маңызды көрінді. Партияның белгілі басшылары «көшпенді» Аддикті қолдау туралы ойға төтеп бере алмады және оны, сондай-ақ партияға осымен бірге келген жаңа адамдарды қабылдамады. Сондықтан, прогрессивті бағдарламамен және өздерін «Одақ республикашылары» деп атап, олар жиі өз кандидаттарын ұсынды және тез арада үлкен қолдаушылар тобын құрды.

Делавэр губернаторы

Лия, әрине, Нью-Касл округінің ескі заманғы республикалық өнеркәсіпшісі болғанмен, ол Аддикстің күш-жігерінің жақсы жағын көріп, Джон Г. Таунсенд-младший сияқты Делавэрдің төменгі бөлігінен шыққан жас саясаткерлермен жақын достық қарым-қатынас орнатты және Одақ республикашыларының қатарына енді. 1904 жылы ол Одақ республикашыларының губернаторлыққа үміткері болды. Нью-Касл округіндегі республикашылдар ортасында танымал болған және басқа жерлерде жақсы қаржыланған Аддикс машинасының көмегімен Лия республикашыл сайлаушылардың көп бөлігін жеңіп, республикалық партияның ресми үміткері Джозеф Чандлерді және Демократиялық партияның үміткері Калеб С. Пенневиллді оңай жеңді. Сайлаудан кейін бір жыл ішінде Аддикс жеке және бизнесте үлкен қиындықтарға тап болып, Делавэр саясатынан толықтай бас тартты. Екі республикалық фракцияның келіспеушіліктеріне себеп болмай, олар Т. Кольман дуПонттың саяси басшылығымен бірікті. Осылайша Делавэрді 60 жыл бойы басқарған және қазіргі Республикалық партияның негізін құрайтын штаттың солтүстігіндегі өнеркәсіпшілер мен төменгі бөлігіндегі шағын кәсіпкерлердің берік коалициясы құрылды. Делавэр штатының Бас Ассамблеясы мемлекеттік ұяны заңсыз деп жариялады, бірақ қамшылау тірегі сақталды. Делавэр өзеніндегі Нью-Джерсимен ұзақ жылдар бойы дауласқан шекара да шешілді, ал қазір ескірген Чесапик және Делавэр каналы үлкен жақсартулар жасау үшін Федералдық үкіметке сатылды. Балалардың кем дегенде үш ай мектепке қатысуын талап ететін заңдар да қабылданды, сондай-ақ жергілікті таңдау заңнамасы Кент және Сассекс округтеріне алкогольдік сусындар сатуға тыйым салуға рұқсат берді. Т. Кольман дуПонт 1908 жылы Делавэр штатының барлық ұзындығын қамтитын жаңа тас жол салу жоспарларын жариялады. Делавэр Бас Ассамблеясы (губернатор кезіндегі сессиялар) Жыл Ассамблея Сенаттың көпшілігі Үйдің уақытша президенті Үйдің көпшілігі Спикер 1905 1906 93-ші Республикалық Alvin B. Conner Республикалық William D. Denney 1907 1908 94-ші Республикалық George W. Sparks Республикалық Richard Hodgsdon

Өлім және мұра

Кейінгі жылдары Лия көп уақытын "Оркгардс" атты жазғы үйінде өткізді, ол Делавэр қаласының жанындағы мұнай өңдеу зауытының аймағында орналасқан деп есептеледі. Ол Нью-Касл қаласында қайтыс болды және Уилмингтон мен Брэндивайн зиратында жерленді.