Кіріспе
Соңғы бірнеше ғасырда аз ғана жұлдызға жеке адамдардың есімдері берілген. Астрономияда нысандарға атау беру қабылданған астрономиялық номенклатураға сәйкес келеді. Көптеген жұлдыздарға есім берілмеген, олар жұлдыз каталогтарындағы әріп-сандық белгілермен танылады. Дегенмен, бірнеше жүз жұлдыздың ұзақ дәстүрлі есімдері (көбінесе араб тілінен) немесе тарихи қолданыстан туған есімдері бар. Сонымен қатар, көптеген жұлдыз каталогтарында оларды құрастырушының немесе ашушының есімі кездеседі. Мысалы, Глизе, Вольф, Росс, Брэдли, Пьяцци, Лакаилль, Струве, Грумбридж, Лаланд, Крюгер, Майер, Вайсс, Гулд, Люйтен және тағы да басқалар. Мысалы, Вольф 359 жұлдызын Макс Вольф ашқан және каталогқа енгізген. Әртүрлі жеке ұйымдар ақы алған кезде адамдардың құрметіне жұлдызға ат қоюға уәде береді, бірақ бұл есімдер тек олардың өзіндік жарияланымдарында қолданылады және ғылыми қауымдастық тарапынан мойындалмайды.
IAU бекітпеген атаулар
IAU ресми түрде бекіткен санаулы жұлдыздардан және коммерциялық талпыныстарды ескермесе, жеке тұлғалардың есімдерімен аталатын жұлдыздар негізінен екі топқа бөлінеді. Бірінші топ – олармен қандай да бір байланысы бар тұлғаның есімімен ашық аталатын жұлдыздар. Екіншісі, біршама жасырын, жеке тұлғаның атымен аталатын, бірақ бұл туралы тікелей айтылмаған жұлдыздар.
Ашық аталатын жұлдыздар
Жұлдыздардың жалпы атаулары жеке тұлғаларды құрметтейтін атаулар саны артып келеді. Олардың көптегені ашылған кезде қандай да бір жолмен маңызды болды, әдетте ерекше қасиеттерімен ерекшеленді. Бұл атауларды алудың ең жақсы көзі – Sky Catalogue 2000.0, 2-том (Екі жұлдыз, өзгермелі жұлдыздар және жұлдыз емес объектілер), «Таңдамал астрономиялық атаулардың глоссарийі» тарауы. Абт жұлдызы – Кратердегі SV Crateris (ADS 8115/ HD 98088/ β 600), Гельмут Абттың есімімен аталған. Эндрюс жұлдызы – Ауригадағы күдікті өзгермелі жұлдыз (HD 37519 / SAO 58319 / HR 1938), А. Дэвид Эндрюстің есімімен аталған. Антельмнің жаңа жұлдызы/жұлдызы – Антельм Войтурет (сонымен қатар père Anthelme / don Anthelme) байқаған Nova 1670 Vulpeculae. Аргеландер жұлдызы – Groombridge 1830, жоғары қозғалыс жұлдызы. 1842 жылы оның жоғары қозғалысын ашқан Фридрих Вильгельм Аргеландердің есімімен аталған. Аргеландердің екінші жұлдызы – жақын маңдағы қызыл карлик жұлдыз Lalande 21185, Аргеландердің есімімен аталған, ол 1857 жылы оның жоғары қозғалысын ашқан. Бааде жұлдызы – Шаң басқан тұмандықтағы (Мессье 1, Тор) пульсар. Сондай-ақ, ол Жүрек пульсары немесе PSR B0531+21 деп аталады, Уолтер Байдтың есімімен аталған. Бэбкок магниттік жұлдызы – Lacertadaғы HD 215441, Хорас У. Бэбкоктың есімімен аталған. Баксенделлдің мүмкін жаңа жұлдызы (Nova Bootis 1860, T Bootis), 1860 жылдың сәуір айында Джозеф Баксенделл ашқан. Беклин жұлдызы – Мессье 42-дегі IRC 10093, Эрик Беклиннің есімімен аталған. Беклин-Нойгебауэр объектісі – Орион молекулалық бұлт кешеніндегі инфрақызыл көз, мүмкін протожұлдыз, Эрик Беклин мен Джерри Нойгебауэрдің есімімен аталған. Беннетт суперновасы (Мессье 83-дегі SN1968L), Джон Кейстер Беннетт 1968 жылдың 16 шілдесінде ашқан. Бессел жұлдызы – 61 Cygni, қысқа уақыт бойы қашықтығы дәл белгілі болған ең жақын жұлдыз (Фридрих Бессел 1838 жылы өлшеген). Сондай-ақ, Джузеппе Пиацци оны қашықтықты өлшеу үшін жақсы кандидат ретінде ұсынғандықтан Пиаццидің Ұшқыш жұлдызы деп те аталады (параллакс). Бидельманның гелийлі өзгермелі жұлдызы – V761 Centauri (HD 125823), Уильям П. Бидельманның есімімен аталған. Бидельманның ерекше жұлдызы – KS Persei (HD 30353), PV Telescopii өзгермелі жұлдызы. Бидельманның жоғары ендіктегі Be жұлдызы – Bootes-тегі HD 127617. Бондтың жарқылдаған жұлдызы – V3885, Сарышаян (Sky Catalogue 2000.0 қате координаттарды көрсетеді, 23:31 / 2°45' Балықта). Боррелли жұлдызы – S Ceti (0h 23.8m / 9° 28'), Альфонс Борреллидің есімімен аталған. Бояджиан жұлдызы (немесе Тэбби жұлдызы) – KIC 8462852, F типіндегі негізгі тізбек жұлдызы, Сигнас шоқжұлдызында ерекше жарық қисықтығы бар, Табетта С. Бояджианның есімімен аталған. Оның ерекше ерекшеліктері ғарыш цивилизациясының Дайсон сферасы ашылды деген болжамдарға себеп болды. Браншетт объектісі (жұлдыз) – Скутумдағы (1981) мүмкін жаңа жұлдыз. Брендан Даунс суперновасы – Паво (NGC 6769 галактикасында) SN 1997de. Брюер жұлдызы – HD 50169 (магниттік жұлдыз), Моноцероста, К.Р.В.Брюердің есімімен аталған. Батлер жұлдызы – BT Tucanae / HD 6090 (Шағын Магеллан бұлтында 1:00:18 / 72°44'35" орналасқан жарқыраған жұлдыз), С. Дж. Батлердің есімімен аталған. Caffau жұлдызы – астроном Элизабетта Caffau есімімен аталған металлдан кедей гало жұлдызы. Кемпбелл жұлдызы – HD 184738, ол ПК 64 + 5.1 планеталық тұмандығының ядросы, Сигнаста, Уильям Уоллес Кэмпбеллдің есімімен аталған. Кейрел жұлдызы – француз астрономы Роджер Кейрелдің есімімен аталған металлдан кедей гало жұлдызы. Шаналдың өзгермелі жұлдызы – Ориондағы күдікті өзгермелі жұлдыз (NSV 2229). Чавираның суперновасы – SN 1965h NGC 4666 (Бейбикеде), Е. Чавираның есімімен аталған. Шеврмонт жұлдызы – Мессье 2 шарық шоғырындағы Айдаһардағы өзгермелі жұлдыз. Чуадзе суперновасы – NGC 3389 (Лев галактикасында) SN 1967c, А. Д. Чуадзе есімімен аталған. Чудың объектісі (жұлдыз?) Персейде, Ю Хуа Чудың есімімен аталған. Коэн-Шварц жұлдызы – Ориондағы Т-таури жұлдызы және инфрақызыл сәуле көзі, М. Коэн мен Р. Д. Шварцтың есімімен аталған. Эггеннің жақын жұлдызы – Скульптордағы CoD 31°622, қысқа уақыт бойы Күн жүйесіне жақын деп ойланды, бірақ кейіннен ол жақын емес екені анықталды, Олин Дж. Эггеннің есімімен аталған. Ференбах жұлдызы – Омега Центавр шарық шоғырындағы HD 116745, Чарльз Ференбахтың есімімен аталған. Гершельдің гранат жұлдызы – Мю-Сефеи, қызыл супергигант, оның терең қызыл түсі ерекше ерекше, оны алғаш рет Уильям Гершель сипаттады. Гершельдің ғажайып жұлдызы – Бета Моноцеротис. Хиндтің қызғылт жұлдызы – R Leporis, ұзақ мерзімді өзгермелі жұлдыз, оны ашқан Джон Рассел Хиндтің есімімен аталды. Бұл ең қызыл жұлдыздардың бірі (типік салқын көміртек жұлдызы, CCS). Хиндтің жаңа жұлдызы – V841 Ophiuchi, немесе Nova Ophiuchi 1848. Хоффмайстер жұлдызы – V442 Cassiopeiae (сонымен қатар Sonneberg 9484), Куно Хоффмайстердің есімімен аталған. Хонданың өзгермелі жұлдызы – Сигнастағы ұзақ мерзімді өзгермелі жұлдыз (жаңа жұлдыз емес). Hulse–Taylor екілігі – Aquila-дағы PSR B1913+16 (екілік пульсар), Рассел Алан Хулс және Джозеф Хутон Тейлордің есімімен аталған. Бұл жаңалық үшін олар 1993 жылы физика бойынша Нобель сыйлығын алды. Хурухатаның объектісі – Canis Minor-дағы тоқтаулы екілік жұлдыз, Масааки Хурухатаның есімімен аталған. Хурухатаның өзгермелісі – EG Cancri, WZ Sagittae типіндегі жақын жаңа жұлдыз. Хуттың 1801 жылғы 2 "қозғалмалы жұлдызы", Франкфурт-на-Одердегі Хофрат Хут ашқан және байқаған. Хуттың "қозғалмалы жұлдызы" Лев шоқжұлдызында пайда болды. Иннес жұлдызы, әйгілірек атауы LHS 40, жоғары қозғалыс жұлдызы, Роберт Т. А. Иннес, Проксима Центаврының ашушысы есімімен аталған. 1930 жылы Люйтен оны ең жақын жұлдыз жүйесінің бесіншісі деп тізімдеді, бірақ оның сенімі дұрыс емес болды, ол 41 жарық жылы қашықтықта екені анықталды. Каптейн жұлдызы, субжартылай жұлдыз, 1897 жылы Якобус Каптейн ашқан, оның ашылу кезіндегі ең жоғары қозғалысы белгілі болған және гало жұлдызы. Кеплер жұлдызы, кейін SN 1604 деп белгіленген жаңа жұлдызға берілген атау, алғаш байқағаннан кейін, Иоганнес Кеплер оны жан-жақты зерттеген, бірақ ол ашуға басымдық бермеген. Клемола жұлдызы – BD +10°2179 (SAO 99230), Левте. Коики – HD 106068, Оңтүстік Крест шоқжұлдызындағы жұлдыз, 3 маусымда, Mabo шешімінің 23 жылдығында, Австралиядағы terra nullius ұғымын жойған үндістандық жер құқығын қорғаушы Эдди Коики Мабоның есімімен аталған. Бұл атауны Сиднейдегі қолданбалы өнер және ғылым мұражайы берген. Жұлдыз сонымен қатар Торрес бұғазы аралдарының мәдени маңызы зор Tagai деп аталатын үлкен шоқжұлдызының құрамына кіреді және теңіздік навигация үшін қолданылады. Кржемински жұлдызы – Centaurus X 3 пульсарының бөлігі, көк супергигант, 1974 жылы поляк астрономы Войцех Кржемински ашқан. Куртцтың жарық өзгермелі жұлдызы – Octans-тегі HD 188136. Бәрі де Йошиюки Куваноның есімімен аталған. Ламонт жұлдызы – Андромеда галактикасының (Мессье 31) ядросына жақын ерекше жұлдыз. Латам планетасы – Coma Berenices-тегі шағын қызыл карлик жұлдызы немесе массивті қоңыр ергежейлі HD 114762 b, ресми түрде оны ашқан Дэвид Латамның есімімен аталған (1989). Лиллер жұлдызы – Centaurus X 3-қа жақын жұлдыз, Уильям Лиллердің есімімен аталған. Ловас суперновасы – MCG 9 20 51-дегі (Ursa Major-да) SN 1964e, Миклош Ловастың есімімен аталған. Люйтен жұлдызы, тағы бір қызыл карлик, оны ашқан Виллем Якоб Люйтеннің есімімен аталған. Люйтеннің жарқылдаған жұлдызы – жақын маңдағы UV Ceti айнымалысы (L 726 8). Меррилл жұлдызы – WR 124, жоғары жылдамдықты Вольф-Райе жұлдызы, Сагиттадағы PK 50+3 1 шығарылымдық тұмандығының ядросында орналасқан, Пол У. Мерриллдің есімімен аталған. Ольберс жұлдызы – Virgo-дағы ерекше жұлдыз (Hugh C. Maddocks-тың Deep Sky Name Index 2000.0-де еске алынған) (Foxon Maddocks Associates), Генрих Вильгельм Маттиас Ольберстің есімімен аталған. Осава жұлдызы – V436 Cassiopeiae (HD 221568), Кивотеру Осаваның есімімен аталған. Пирс жұлдызы – AO Cassiopeiae, Джозеф Алджернон Пирс есімімен аталған. Перссон жұлдызы – V733 Cephei, FU Orionis типіндегі объект, Р. Перссонның есімімен аталған. Пиаццидің Ұшқыш жұлдызы, қараңыз Бессел жұлдызы. Пласкетт жұлдызы (сонымен қатар HR 2422) – ең массивті екілік жұлдыздардың бірі, оның жалпы массасы Күннен шамамен жүз есе көп. Ол оның екілік табиғатын 1922 жылы ашқан канадалық астроном Джон Стэнли Пласкетттің есімімен аталған. ...
The Hulse–Taylor binary is PSR B1913+16 (a binary pulsar) in Aquila. Named after Russell Alan Hulse and Joseph Hooton Taylor Jr. This discovery won them the Nobel Prize in Physics in 1993. Huruhata's Object is an eclipsing binary in Canis Minor. Named after Masaaki Huruhata [ja]. Huruhata's Variable is the WZ Sagittae type dwarf nova EG Cancri. Huth's "moving star" of 1801 2, discovered and observed by Hofrath Huth at Frankfurt an der Oder. Huth's "moving star" appeared in the constellation Leo. Innes' star, better known as LHS 40, is a high proper motion star named after Robert T. A. Innes, the discoverer of Proxima Centauri. In 1930 Luyten listed this as the fifth closest star system, but his belief was mistaken as it turned out to be 41 light years away. Kapteyn's Star, a subdwarf, was discovered in 1897 by Jacobus Kapteyn, the star with the highest known proper motion at the time of its discovery and is a halo star. Kepler's Star, name given to the supernova later designated SN 1604 when first observed, after Johannes Kepler, who studied it extensively though he did not have priority of discovery. Klemola's Star is BD +10°2179 (SAO 99230) in Leo. Koiki is HD 106068, a star within the Southern Cross constellation, named after Indigenous Australian land rights campaigner Eddie Koiki Mabo on 3 June 2015, the 23rd anniversary of the Mabo decision, which overturned the notion of terra nullius in Australia. It was named by Museum of Applied Arts and Sciences in Sydney. The star also falls within the larger Torres Strait Islanders' constellation known as Tagai, which is very culturally significant and used for nautical navigation. Krzeminski's Star is a blue supergiant, part of the pulsar Centaurus X 3, discovered by the Polish astronomer Wojciech Krzemiński in 1974. Kurtz's Light Variable Star is HD 188136 in Octans. These are all named after Yoshiyuki Kuwano [ja]. Lamont's Star is a peculiar star near the nucleus of the Andromeda Galaxy (Messier 31). Latham's planet is the small red dwarf star or massive brown dwarf HD 114762 b in Coma Berenices, unofficially named Latham's planet after its discoverer David Latham (1989). Liller's Star is a star near Centaurus X 3. Named after William Liller. Lovas's Supernova is SN 1964e in MCG 9 20 51 (in Ursa Major). Named after Miklós Lovas. Luyten's Star, another red dwarf, is named after Willem Jacob Luyten, its discoverer. Luyten's Flare Star is a nearby UV Ceti variable (L 726 8). Merrill's Star is the high velocity Wolf–Rayet star WR 124, at the nucleus of the ejecta nebula PK 50+3 1 in Sagitta (which it created). Named after Paul W. Merrill. Olbers' Star is a peculiar star in Virgo (mentioned in the Deep Sky Name Index 2000.0 by Hugh C. Maddocks) (Foxon Maddocks Associates). Named after Heinrich Wilhelm Matthias Olbers. Osawa's Star is V436 Cassiopeiae (HD 221568). Named after Kiwoteru Osawa. Pearce's Star is AO Cassiopeiae. Named after Joseph Algernon Pearce. Persson's Star is V733 Cephei, an FU Orionis type object. Named after R. Persson. Piazzi's Flying Star, see Bessel's Star. Plaskett's Star (also designated HR 2422) is one of the most massive binary stars known, with a total mass of about one hundred times that of the Sun. It is named after John Stanley Plaskett, the Canadian astronomer who discovered its binary nature in 1922. Popper's Star is HD 124448, an extreme helium star in Centaurus. Named after Daniel M. Popper. Przybylski's Star (also designated HD 101065) is a star that shows unusually high abundance of lanthanide elements in its spectral lines, named for Antoni Przybylski. Ptolemy's Cluster is the open star cluster Messier 7 (NGC 6475) in Scorpius. Named after Ptolemy. The Roberts–Altizer Variable Star is a galactic U Geminorum star near NGC 3147, in Draco. Rosino's Supernova is a supernova that was discovered by Leonida Rosino [it] in 1965, near NGC 4753. Sakurai's Object (also designated V4334 Sgr) is an unusual red giant, named after Yukio Sakurai [ja]. Sanduleak's Star is a possible symbiotic star in the Large Magellanic Cloud (LMC). Named after Nicholas Sanduleak. The Sanduleak–Pesch Binary Star is a white dwarf binary in Hercules. Named after Sanduleak and Peter Pesch. The Sanduleak–Stephenson Star/Object is also known as Sanduleak Stephenson 433, SS 433 in Aquila, a neutron star in radio source W50. Named after Sanduleak and Charles Bruce Stephenson. Schaeberle's Flaming Star is the source of the Flaming Star Nebula IC 405 (aka Cederblad 42) in Auriga, AE Aurigae. Named after John Martin Schaeberle. Scheiner's Star is BD +15°2083 (HD 83225) in Leo. Named after Julius Scheiner. Sidus Ludoviciana, an 8th magnitude star in the asterism of the Big Dipper in the constellation Ursa Major, halfway between Mizar and Alcor. It was discovered on 2 December 1722 by Johann Georg Liebknecht, who mistook it for a planet and named it after Louis V, Landgrave of Hesse Darmstadt. Scholz's star is a late M dwarf + T type brown dwarf (M9.5 + T5) system, discovered in 2013 by Ralf Dieter Scholz. It has large parallax, but relatively small proper motion, and it is known for its close flyby to the Sun about 70,000 years ago. The Schweizer–Middleditch Star is a star near the center of SN 1006 in Centaurus. Named after Francois Schweizer and John Middleditch. Sneden's Star is a giant star, named after Chris Sneden. The star is known for its high resolution spectroscopic observations. SN Refsdal is the first detected multiply lensed supernova. Stepanian's Star is LX Serpentis, a 14th magnitude flare star (?). Named after Jivan A. Stepanian. Sugano's Star is a variable star in Orion, either V369 or V1143 Orionis. Named after Clyde Tombaugh. Tycho's Star, name given to the supernova later designated SN 1572, after Tycho Brahe, though he did not have priority of discovery. Van Biesbroeck's Star is VB 10, a very small, faint, red dwarf named after George Van Biesbroeck, who discovered it in 1944 – the smallest and faintest star then known. Van Maanen's Star is a white dwarf, discovered in 1917 by Adriaan van Maanen, only the second white dwarf discovered. Wachmann's Flare Star is V371 Orionis. Named after Arno Arthur Wachmann. Walborn's Star is the Wolf–Rayet star BAT99 6 in the Large Magellanic Cloud (LMC) in Dorado. Named after Nolan R. Walborn. Warren and Penfold's (WP) Star is the optical counterpart of X 3 in the Large Magellanic Cloud. Named after P. R. Warren and J. E. Penfold. Weaver's Star is SS 38, the third discovered symbiotic star with a carbon star as the cool component. Named after Wm. Bruce Weaver who first identified it as a symbiotic star in 1972. Wild's Supernova is SN 1966j in NGC 3198 (in Ursa Major). Named after Paul Wild. The Zealey–Lee Supernova in the nucleus of an anonymous galaxy in Grus. Named after W. Zealey and S. Lee. These companies have no legal standing to assign any star a name, and as such these names are never recognized by the astronomical or scientific communities. The IAU does not recognize this practice, and on its website describes it as "charlatanry".