Кіріспе

Trịnh Công Sơn (28 ақпан 1939 – 1 сәуір 2001) – вьетнамдық музыкант, ән жазушы, суретші және ақын. Ол Вьетнамның ең көрнекті ән жазушысы деп есептеледі. Оның музыкасы Вьетнам соғысы кезінде махаббат, қайғы және соғысқа қарсы пікірлер тақырыбын қамтиды, осы себепті оның шығармалары Оңтүстік Вьетнам Республикасы және Вьетнам Социалистік Республикасы тарапынан цензураланды. Көптеген орындаушылар, оның ішінде Хан Ли, Тринь Винь Тринь (оның кіші қарындасы) және Туан Нгок, Ле Куен, Ле Тху, Нгок Лан сияқты шетелдегі әншілер Триньнің әндерін орындау арқылы танымалдылыққа ие болды.

Өмірбаян

Трінг Конг Сон француздық Индокитайдың Джанк Лак провинциясының Буон Ма Тхуо қаласында дүниеге келген, бірақ бала кезінде Тхао Тхань Хуэ провинциясының Хонг Традағы Мин Хуонг ауылында өмір сүрген. Ол Хуэде өскен, ол жерде Франция лицейінде және Провиденс мектебінде оқыған. Он жасында 1949 жылы бір жыл бойы әкесінің қасында Хуэдегі Тхао Фу түрмесінде тұрды. Кейін Сайгонға барып, Жан Жак Руссо лицейінде батыс философиясын оқыды және бакалавр дәрежесін алды. 1961 жылы Вьетнам Республикасы әскери күштеріне шақырудан қашу үшін Ки Ньон қаласындағы мұғалімдер семинарында психология мен педагогиканы оқыды. Бітірген соң Бао Лок, Лам Донг қаласындағы бастауыш мектепте сабақ берді. Трінг Конг Сон 1960 және 1970 жылдары 500-ден астам ән жазды. Сон американдық соғысқа қарсы наразылық білдірушілердің ысқырық талаптарына, оларды жас американдық солдаттар Вьетнамға әкелгеніне ықпал етті. 1958 жылы «Ướt mi (Tearing Lashes)» әнінен кейін ол Оңтүстік Вьетнамның танымал әнші-күйшілерінің біріне айналды. Ол үкімет тарапынан жиі қысымға ұшырады, себебі үкімет пацифисттік «Ngủ đi con (Әскер ұлы үшін қайғырып жатқан ана туралы ән)» сияқты әндердің мәтіндеріне наразылық білдірді. 1975 жылдың 30 сәуіріне дейін Трінг Конг Сон 1968 жылы жазған Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы ұлттық келісім туралы «Қосылған қолдар / Бірлік шеңбері» («Nối vòng tay lớn») әнін оқу үшін Сайгон радиосына барды. 30 сәуір күні Дыонг Ван Миннің капитуляция жариялағаннан кейін Трин радиоға ұлттық арманның орындалғанын және азаттыққа қол жеткізілгенін айтты. 1975 жылы қайта бірігуден кейін үкімет Триннің отбасы Канадаға қашқаннан кейін оны еңбек лагеріне «қайта оқытуға» жіберді. Алайда, үкімет пен көптеген шенеуніктер гүлдермен құрмет көрсетті. Оның махаббат пен соғыстан кейінгі келісім туралы көбінесе мұңды әндері кейінгі жылдары жаңа қабылдау мен танымалдылыққа ие болды. Оның көптеген әндері Thúy Nga және Lang Van сияқты вьетнамдық музыкалық компанияларға қайта лицензияланды және басқа да әртістер орындады. Трінг Конг Сонмен жиі байланыстыратын екі әнші – Хан Ли және Хонг Нхунг. Хан Ли Трінг Конг Сонның музыкасын ерте жылдары танымал етуге көмектесті және олар көбінесе Оңтүстік Вьетнам университетінің кампустарында бірге өнер көрсетті. Кейінірек Триннің өмірінде әнші Хонг Нхунг (1970 жылы туған) оның музыкасын қайта танымал етті.

Трин 2001 жылдың 1 сәуірінде 62 жасында қайтыс болды. Хо Ши Мин қаласында өткен жерлеу рәсіміне жүздеген мың адам жиналып, спонтанды концерт өткізді, бұл Хо Ши Миннің жерлеу процесінен кейін Вьетнам тарихындағы ең үлкен шара болды. 2019 жылдың 28 ақпанында Google Трінг Конг Сонның 80 жылдық мерейтойын Google Doodle арқылы атап өтті.

Әндер

Мәдениет, спорт және туризм министрлігінің сахналық өнер департаментінің директоры Нгуен Джан Чжанның мәлімдемесіне сәйкес, 2017 жылға дейін Trịnh Công Sơn-ның 70 әнін қоғамдық жерлерде орындауға рұқсат берілген. Соңғы рұқсат 2017 жылдың 12 сәуірінде "Nối vòng tay lớn" әніне берілді.

Вьетнам соғысы туралы әндер

"Ана мұрасы" (Gia tài của mẹ) әнінде Трин Вьетнам соғысының вьетнамдық тәжірибесі туралы айтады: Вьетнамның 1000 жыл бойы қытай императорлық үкімшілігіне бағынуы, 100 жыл француз отаршылдығына бағынуы және аяқталмай жатқан азаматтық соғыс – барлығы бірге қабірлер, құрғақ далалар және өртенген үйлердің қайғылы мұрасын қалдырды. Ол Вьетнам балаларына өздерінің вьетнамдық ұлттық ерекшеліктеріне адал болуға, алауыздықтан арылуға, туысқандық соғысты тоқтатуға және елдің құрылуын болдырмауға шақырады. "Адам мәйіттері туралы ән" ("Hát trên những xác người") әні, Хуэ қырғынынан кейін жазылған, Трин қалада, өзенде, жолдарда, үйлердің шатырларында, тіпті пагодалардың алдында шашырап жатқан мәйіттер туралы айтады. Ол әрқайсысын бауырының денесі деп санайтын мәйіттер егістік жерді тыңайтады. "Үлкен Вьетнам шеңбері" (Nối Vòng Tay Lớn) атты рок-музыкалық концерт, Trịnh Công Sơn-ның танымал патриоттық соғысқа қарсы әнінің аты, ресми түрде Хошимин қаласында Тринге арналған ескерткіш ретінде ұйымдастырылып, түрлі вьетнамдық рок-топтары мен әртістердің қатысуымен 22 сәуірде алғаш рет өткізілді.

Махаббат әндері

Сүйіспеншілік – Триннің туындыларындағы ең маңызды, қайта-қайта келетін тақырып. Оның махаббат әндері әндердің көп бөлігін құрайды. Көпшілігі көңілді көтеріңкі емес, "Sương đêm", "Ướt mi" сияқты, күйзеліс және жалғыздық сезімін береді. Әндер жоғалту туралы ("Diểm xưa", "Biển nhớ") немесе ностальгия туралы: "Tình xa", "Tình sầu", "Tình nhớ", "Em còn nhớ hay em đã quên", "Hoa vàng mấy độ". Тағы да басқа әндерде, адам өз сүйіктісіне философиялық ойларды жеткізеді: "Cỏ xót xa đưa", "Gọi tên bốn mùa", "Mưa hồng". Стилі – сырлы, қарапайым, баяу темпте, блюз немесе Бостон стилінде орындауға ыңғайлы. Ән сөздері ерекше поэтикалық, шыншыл, бірақ терең сезімді, көбінесе символизм мен сюрреализмнің элементтерін қамтиды.