Кіріспе

Филиппин әншісі және актрисасы (1970 жылы туған)

Мария Луиза Рамзи Кагахастиан (21 наурыз 1970 жылы туған), кәсіби аты Джая (/'dʒ//aɪ//ə/), филиппин әншісі, актрисасы және телеарна тұлғасы. Елдің "жан әншісі патшайымы" деп танылатын ол, ерекше терең дауысымен және жанды ән орындау стилімен әйгілі. Ол GMA Network таланты болған, бірақ кейін ABS CBN арнасына ауысты, онда Филиппиннің түскі шоуы It's Showtime бағдарламасының Tawag ng Tanghalan бөлімінің бас төрешісі және ASAP бағдарламасында өнер көрсетуші болды. Джая – АҚШ жарнақтарына енген екінші филиппин әншісі (алғашқысы – The Rocky Fellers), оның "If You Leave Me Now" дебюттік әні Billboard Hot 100 тізімінде 44-орынға жеткен. Сондай-ақ, Джая музыкалық театрға қатысып, 1999 жылы Филиппин университеті театрында қойылған "Рама және Сита" мюзиклінде Сурпанаха рөлін ойнады.

Ерте өмір

Мария Луиза Рамзи Кагахастиан 1970 жылғы 21 наурызда дүниеге келген. Оның анасы Элизабет Рэмси – филиппин комедияшысы және әншісі, ямайка және испан-филиппин тегінен шыққан. Рамзидің әкесі – Рейнальдо Кагахастиан, филиппин азаматы. Оның ата-анасы оның кішкентай кезінде ажырасып, әкесі Америка Құрама Штаттарына көшіп кеткен. Қазір ол Канаданың Альберта провинциясында тұрады. Ол он жасында анасының қосалқы бишісі ретінде шоу-бизнеске қадам басты, ал 12 жасында шағын және ірі шоулардың бірқатарында қосалқы әнші және алдын-ала өнер көрсетуші болды. 1982 жылы ол Луиза Рамзи деген атпен жеке өнер көрсетуді бастады. Балалық шағындағы өнерге белсенді қатысқандықтан Филиппиндегі орта мектепті бітіре алмады. Дегенмен, ол үлгерімді оқушы болды және бір кезде сынып президенті болып сайланды.

Құрама Штаттардағы өмір

1985 жылы маусымда анасы Элизабет Америка Құрама Штаттарына кетуге шешім қабылдады және Луизаны өзімен бірге алып кетті. Ол жерде ол жеке әншілік өнерін жалғастырды, Тилли Морено, Эдди Меркадо, Лерма дела Круз және Рейкард дуэті сияқты басқа филиппин әртістерімен бірге өнер көрсетті. Рамзи мен анасы үшін Америкадағы өмір қиын болды, өйткені олар Калифорнияның әртүрлі қалаларында көшіп-қонып жүрді. Ол Лос-Анджелестегі Джон Маршалл орта мектебінде оқыды, сол кезде онда көптеген филиппин-американдық студенттер оқыған. 1988 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін ол үйінен қашып, досымен бірге Нью-Йоркке көшіп, Стиви Б-нің музыканттар тобында қосалқы вокалист болып жұмысқа орналасты.

АҚШ-тағы тұңғышы

АҚШ-тағы орта мектепті бітіргеннен кейін Рэмси Майамилік фристайл әншісі Стиви Б-нің қосалқы вокалисі болды. 1989 жылы ол «Джая» деп қайта шақырылып, Стиви Б-нің лейблі LeFrak Moelis Records-пен келісімшарт жасады және Стиви Б продюсерлік еткен оның аттас дебюттік альбомы АҚШ-та жарық көрді. Альбомның көп бөлігі Стиви Б жазған немесе бірлесіп жазған фристайл би тректерінен тұрады, ол сонымен қатар қосалқы вокалмен де қамтамасыз етті. Альбомның бірінші синглы «If You Leave Me Now» дискотекаларда хитке айналып, 1989 жылдың қазан айында АҚШ Billboard Hot 100 тізімінде дебют жасады. Hot 100 тізімінде 18 апта болғаннан кейін ән сату және эфирде ойнату көрсеткіштері артып, 1990 жылдың ақпанында 44-орынға жетті және жалпы 26 апта тізімде болды – топ 40-тан тыс шыққан сингл үшін бұл ерекше ұзақ мерзім. Ән көптеген нарықтарда жақсы ойнады, бірақ әртүрлі уақытта, осылайша Hot 100 рейтингін әлсіретті. 1996 жылы филиппиншілер оның жанды әндерін алғаш рет естігенде ол үлкен сәттілікке жетті. 1996 жылы Дэнни Танның «Sometimes You Just Know» әнімен Metropop ән фестивалінде жеңіске жеткені оны өткен ғасырдың соңында қарқынды дамып келе жатқан ең жарқын жұлдызға айналдырды. Оның Viva Records лейблімен шыққан алғашқы альбомы 9 есе платиналық статусты алды. 1997 жылы ол үшінші альбомын – «In the Raw» (Филиппинде екінші) шығарды, ол 1996 жылы шыққан дебюттік филиппин альбомы «Jaya»-ның жалғасы болды және тоғыз есе платиналық сатылымды көрсетті (360 000 дана; платина – 40 000 дана сатылған). Ол сондай-ақ 1997 жылдың ақпанында Гонконгта өткен Asia Song Festival-де Дэнни Танның, Доджи Саймонның сөзіне жазылған «You Lift Me Up» әнін орындағаны үшін «Үздік орындаушы» атағын жеңіп алды. Бұл композиция сондай-ақ «Ең үздік ән» сыйлығын жеңіп алды. Ол «Магпакайлан па Ман» (Соңына дейін) әнін Тони Бракстон стиліндегі жанды ноталармен көркейтіп, «Бірге» әнін өрнек пен шабытпен орындайды. Оның «Санай маулит мули» (Егер қайта оралса) әнін орындау шеберлігі тамаша. Альбом бес есе платиналық сатылымды көрсетті (200 000 дана). Ол «Кунг Кайлан Паско» атты Рождестволық альбомын шығарды, онда дәстүрлі колядкалармен қатар, Рождестволық әннің джаздық нұсқасы сияқты авторлық композициялар да бар. 1999 жылы PolyMax Records, сол кездегі PolyGram Records Philippines лейблі (қазір Universal Records филиалы) Джаяның «A Love Album» альбомын шығарды, ол алғаш рет 1992 жылы Жапонияда сол атаумен жарық көрді. Альбом 1989 жылы АҚШ-та шыққан, сондай-ақ 1992 жылы жапондық релиз үшін жазылған әндерден тұратын, Jaya-ның бұрынғы альбомынан алынған әндерден тұрады. 1992 жылы американдық R&B әртісі Стиви Б-нің қосымша әншісі және клавишшісі ретінде Жапонияда гастрольде жүрген кезде Джая Жапонияның Toshiba/EMI лейблімен жапондық релиз үшін альбом жасау туралы келісімге келді. «A Love Album» альбомы Жаяның американдық лейблі LMR Records-пен бірлесіп шығарылды, ол әлі де авторлық құқықтарға ие және PolyMax Филиппинде альбомды шығаруға рұқсат алды (PolyMax Records басқарушы директоры Казу Ватанабе мәлімдемесіне сәйкес). «A Love Album» әсемдікпен шығарылған, ал Джая альбомның R&B/би стиліндегі күйлері мен жанды балладаларында өзін жақсы көрсетеді. 1996 жылдан бері туған елінде шығарған бесінші альбомы – 1999 жылы шыққан «Honesty» альбомы, ол Билли Джоэлдің орындауындағы әнге негіделген және оның мансабындағы маңызды туынды болды. «Honesty» альбомы Джаяның Филиппинде жарық көрген екі алдыңғы ірі альбомынан – 1996 жылғы «Jaya» және 1997 жылғы «In the Raw»-дан ерекшеленеді. Бұрынғыдай, «Honesty» альбомында көбінесе жайлы тыңдалатын махаббат әндері болғанымен, оның көзқарасы одан да жақын. Ол бұрынғыдай көптеген жанды ноталарды қоспайды, сонымен қатар бұрынғы альбомдарында жиі орындағандай, аспанға қарай құштарлықпен көтерілмейді. Тағы бір маңызды айырмашылық – үш заманауи, ритм-энд-блюз стиліндегі ән, соның ішінде «We Thang», «Tear to Fall» және «In My Dreams». Бұл әндер одан да заманауи және Джаяның музыкасына басымдық беретін жайлы тыңдалатын махаббат әндеріне қарағанда халықаралық деңгейде әсерлі. Бес жылдық студиялық жұмыстан кейін ол өзінің алғашқы жинақ альбомын – «Five» шығарды, онда Реджин Веласкезбен орындалған «Habang May Buhay» (While There's Life) және «Abandonada» саундтрегінен алынған «Kung Wala Na» (If It Is Gone) дуэті бар. 1999 жылы Джая өзінің алғашқы мюзикліне – Ланни Мисалучаның қатысуымен «Рамаяна» мюзикліне негізделген «Рама ат Сита» мюзикліне қатысып, үлкен қиындыққа тап болды. Оның жын патшасы Равананың қарындасы Сурфанака рөлін сомдауы оның әуесқой әндер мен әуесқой билерді шеберлікпен орындауымен есте қалды. Сондай-ақ 1999 жылы Джаяға GMA Network SOP деп аталатын әртүрлі шоудың негізгі жүргізушісі болуға ұсыныс жасалды.

2000: Ашық және концерттік сахна

2001 жылы Жая өзінің алтыншы “Unleashed” альбомын шығарды, онда ол әндерді тыныш, сенімді түрде орындады және көбінесе терең мағынасы мен сапасы жоғары, орташа деңгейдегі әндерді таңдады. Ол алғашқы екі альбомында жиі кездесетін жанды әшекейлеулерден бас тартты, бірақ кейде құмарлықпен, жанынан шыққан сезіммен жазылмаған ноталарды қосты. Жая 1999 жылы шыққан “Honesty” альбомын да “Unleashed” альбомында қолданған тәсілмен, зерделілікпен жандады. Жая Рой Орбисонның “Love Hurts” және Джон Леннонның “Love” әндерін тартымды, бірақ еңбексіз орындайды. Джонни Нэштің “I Can See Clearly” әнінде ерекше, басс доминирлі аранжировка бар. Сол жылы ол өзінің алғашқы концерттік альбомын – “Jaya Live at the Araneta” атты шығармасын ұсынды. Альбомның көп бөлігі американдық хиттердің орындалуынан тұрады. Мысалы, альбом Арета Франклиннің 1960-шы жылдардағы “Respect” хитімен басталады, сондай-ақ Labelle-дің “Lady Marmalade”, Nirvana-ның “Smells Like Teen Spirit” және Рой Орбисонның “Love Hurts” әндері де кіреді. Ол осы балладалардың бірнешеуін орындайды, соның ішінде Филиппиндегі алғашқы хиті “Dahil Tanging Ikaw” (“Тек сен болғандықтан”). Бірнеше қонақ әртістер де қатысады, олардың ішінде Реджин Веласкес, ол Abba-ның “Dancing Queen” әнін орындайды; жігіттер тобы Jeremiah, ол Джаяға американдық жігіттер тобының әндерін қайта орындауға көмектеседі, оның ішінде Westlife-тың “Swear It Again” әні; және ерлер әншілері Венси Корнехо, KC Montero және Rivermaya вокалисі мен ән жазушысы Рико Бланко. Музыкалық аренада төрт жыл үзіліс жасағаннан кейін, Жая жетінші студиялық альбомын – “Fall in Love Again” атты альбомын ұсынды. Жаяның жаңа және ескі достары альбомды дайындауға көмектесті. Олардың бірі – Оги Алкасид, ол кейін Реджин Веласкес қайта орындаған “Ako'y Sa'yo”, “Maging Akin Ka Lamang” және олардың “Bakit Di Mo Sabihin” дуэтін жазды және продюсерлік етті. Тағы бірі – Джаяның алғашқы хиттерінің көп бөлігін жазған және продюсерлік еткен Вехни Сатурно. Оның үлесі – “Pagkukunwari” және альбомның бірінші синглы “Di Na Ba Kita Mapipigilan”.

2007: Жаңа белгі

2007 жылы ол өзінің жаңа лейблі GMA Records арқылы «Cool Change» атты сегізінші альбомын шығарды, онда Донна Саммердің «On the Radio» және Чака Ханның «Through the Fire» сияқты халықаралық хиттердің кавер-нұсқалары бар. Әндердің барлығы әртүрлі музыкалық жанрларда жаңа аранжировкамен ұсынылды. Бірінші сингл – Рони Милсаптың орындаған «Is It Over?» әні, ол 2009 жылы «Платиналық» сыйлыққа ие болды. «Cool Change» платиналық сололық альбомынан кейін Рэмси «Real. Love. Stories.» атты тоғызыншы студиялық альбомын шығарды. Бұл альбом Филиппиннің «Soul патшайымы» деп аталатын әншінің мұқият таңдап, көркем жаңғыртқан 14 махаббат әнінен тұрады, мысалы, Тони Брэкстонның бастапқыда орындаған «Breathe Again», Филис Хайманның «Old Friend» және Ванесса Уильямстың «Save the Best For Last» әндері. Концепциялық альбом бастапқыда шектеулі сандағы микро-қорғалған цифрлық форматта шығарылды, ал екі аптадан кейін физикалық CD және цифрлық жүктеу арқылы қолжетімді болады. Сонымен қатар, Жая әріптестерінің бірімен бірге (Дженнилин Меркадо мен Ясмиен Курдиден басқа) «Kaya Natin Ito!» атты қайырымдылық жобасының жұлдыздық синглына қатысты. Жобаны Gawad Kalinga қолдады, ол елдің түкпір-түкпірінде жарты миллионнан астам адамның өмірін қиған «Ondoy» және «Pepeng» тайфундарының құрбандарына көмек көрсетуге бағытталған.

2010: Жаңа бастамалар

2010 жылдың 1 наурызында Джая «Дива» мыс операсында тұңғыш рет түсті, бұл GMA Network арнасының 60 жылдығына арналған жаңа прайм-тайм жобасы болды. Ол Реджин Веласкес, Марк Энтони Фернандес және Глайза де Кастромен бірге қосалқы рөлде ойнады. Оның «BandaOke» шоуы 2009 жылдың 25 қазанынан 2010 жылдың 21 наурызына дейін эфирде болды, содан кейін «Pepito Manaloto» реалити-ситкомы оны алмастырды. Джая сонымен қатар GMA 7 әртүрлі бағдарламасы «Party Pilipinas»-тың негізгі жүргізушісі болды. Бұрын актерлік өнерге құлшыныс жасамаған Джая «Дива» сериалында Реджин Веласкездің досы Барангтың рөлін ойнаудан ләззат алды. Ол Джои Маркес пен Руфа Мэй Квинто жұптық рөлде ойнаған «Kaya ng Powers» ситкомында әдемі әрі қызық үй иесі Хелен де Херенес рөлін сомдады. 2010 жылдың 30 қыркүйегінде өткен 23-ші «Awit» сыйлығында Джая «Hiding Inside Myself» әнімен «Ең үздік әйел вокалы» номинациясын жеңіп алды, бұл бүгінгі жас әншілердің көптеген өкілдерін басып озды.

2011-2016: All Souled Out және Sunday All Stars төрешілері

Джая Universal Records компаниясының «All Souled Out» атты альбомын шығарды, бұл CD-де 12 трек бар. Бұл оның үшінші кавер-альбомы, онда ол өскен кезде тыңдаған классикалық R&B және джаз әндері жинақталған. Альбомға сыншылар жағымды пікір білдірді, өйткені бұрынғы жұмыстарында түрлі дыбыстармен тәжірибе жасағаннан кейін, «All Souled Out» альбомында Джая әнші ретінде өзінің нағыз шамасын танысты. Ол материалды шынайы етіп беруде табысқа жетті, себебі бұл стиль оған өте сай келеді. Оның дауысы таң қалдырады – жылулық, күш және әуелгі сезімталдық оның орындауында байқалады, сондықтан альбомды бастап соңына дейін тыңдау оңай, ұзақ сапарларға немесе тыныш демалыс күндеріне арналған. Ол 2013 жылдың 30 маусымында эфирге шыға бастаған GMA Network телеарнасының жаңа музыкалық эстрадалық шоуы «Sunday All Stars» төрешілер алқасының «Үлкен Төрттігіне» кірді. Сондай-ақ, ол «Mga Basang Sisiw» фильмінде Салли рөлін ойнады.

2016 жылдан қазіргі уақытқа дейін: ABS-CBN-ге қайта оралу

2016 жылдың 16 шілдесінде ABS-CBN арнасында құрметпен қарсы алынғаннан кейін және GMA Network арнасында 16 жылдық еңбек жолынан соң, түстен кейінгі ойын-сауық шоуы It's Showtime-да Джая «Капамилия» атанды. Қазір ол «Таваг нг Тангалан» байқауының қазылар құрамында. 2016 жылдың қараша айында Джая филиппиндік DIVAS әйелдер тобының «DIVAS Live in Manila» атты тұңғыш концертінде K Brosas және Regine Velasquez есімді әртістермен бірге қонақ ретінде өнер көрсетті.

Жеке өмір

1998 жылы 1995 жылы танысқан музыкант Эндрю Баффингтонмен үйленді, бірақ үш жылдан кейін ажырасып кетті. 2006 жылдың мамыр айында екінші күйеуі Гари Готидокпен үйленген Жая 36 жасында қызы Сабрияны дүниеге әкелді. 2009 жылдың 27 маусымында сағат 17:28-де Сан-Хуан қаласындағы Кардинал Сантос медициналық орталығында ұлы Диланды дүниеге әкелді. 2021 жылдың шілдесінде Джая отбасымен бірге АҚШ-қа көшіп кетті. 2023 жылы Джон Лапус Twitter-де аты-жөні аталмаған әншінің платформада трансгендерге қарсы жазбаларды жиі ұнатып, қолдағанын айтқаннан кейін Джая дауға тартылды. Бұл жазба Джаяға қатысты деген кең пікір қалыптасты, себебі ол ЛГБТ-ға қарсы "Гейлер Грумерлерге қарсы" деген ультра-оңшыл ұйымның аккаунтынан шыққан жазбаларды ұнатыпты. Бірнеше күннен кейін ол трансгендерлерге қарсы емес екенін, тек "балаларды зорлық-зомбылыққа салуға" қарсы екенін мәлімдеді. Оның жауабына drag queen Диди Мари Холлидей сын айтты.