Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гарднер, ресми түрде Гарднер қаласы, АҚШ-тың Массачусетс штатындағы Ворчестер округіне қарасты қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 21 287 адамды құрады. Гарднерде Blue Moon Diner, Данн штатының паркі, Гарднер мұрасы штатының паркі және Маунт Вачусет мемлекеттік колледжі сияқты орындар бар.
Gardner, officially the City of Gardner, is a city in Worcester County in the Commonwealth of Massachusetts, United States. The population was 21,287 in the 2020 census. Gardner is home of such sites as the Blue Moon Diner, Dunn State Park, Gardner Heritage State Park, and Mount Wachusett Community College.
Тарих
Томас Гарднердің құрметіне аталған бұл жерді алғаш рет 1764 жылы еуропалықтар қоныстанды. Ашбернхэм, Темплтон, Вестминстер және Винчендон қалаларынан жер берілгеннен кейін, 1785 жылы ресми түрде қала болып тіркелді. 1805 жыл шамасында Гарднер ағаш өңдеу және жиһаз өнеркәсібінің орталығына айналды, қазір "Орындық қаласы" және "Жаңа Англияның жиһаз астанасы" деп аталады, себебі бұл салада ұзақ тарихы бар. 1910 жылға қарай, жылына төрт миллион орындық шығаратын жиырма орындық фабрикасы болды. Сонымен қатар күміс бұйымдарын жасаумен де танымал болды. Гарднер мемлекеттік ауруханасы шағын үйлерді пайдалануды алғашқылардың бірінен бастады. 1922 жылы Гарднердің мөрін туған жерінің суретшісі Харрисон Кейди жасады. Қала кодексіне сәйкес, мөрде Томас Гарднер Кристалл көлінің алдында тұр, ал көріністе алысқа салынған Монданок тауы көрінеді. Мөрде бес кіші шеңберде орындық бейнеленген, ол қала экономикасы үшін жиһаз өнеркәсібінің маңыздылығын көрсетеді, сондай-ақ Вестминстер, Винчендон, Эшбернхэм және Темплтон қалаларын білдіретін W, W, A және T әріптері бар, олардың барлығы қала құрылғанда жер бөлігін ұсынды. Гарднер 1923 жылы қала мәртебесін алды. Гарднер – Хейвуд Уэйкфилд компаниясының туған жері, 1826 жылдан бастап бес Хейвуд бауыр – Уолтер, Леви, Сет, Бенджамин және Уильям отбасылық шаруашылықтарының жанындағы сарайда ағаштан орындықтар мен жиһаз жасауды бастады. Бастапқы жылдары Уолтер орындықтарды қолмен және аяқпен иіскейтін станокпен жасады. Біраз уақыттан кейін Леви мен Бенджамин жартылай уақытпен қосылып, жақын маңдағы дүкенді басқарды. 1831 жылы Леви Бостонға көшіп, орындықтарды сату үшін дүкен ашты, ал Бенджамин мен Уильям Гарднерде оларды жасауды жалғастырды. 1834 жылы олардың орындық шеберханасы өрттен қирады. Бір жылдан кейін Б. Ф. Хейвуд және Компания серіктестігі құрылды, оған Бенджамин, Уолтер, Уильям, сондай-ақ Мозес Вуд және Джеймс Гейтс кірді. Гарднер сонымен қатар Конант Балл компаниясының да үйі болды. Nichols and Stone Chair Company компаниясының тарихы 1762 жылға дейін Массачусетс штатындағы Вестминстерге дейін жетеді. Компания ХХ ғасырдың басында Гарднерге көшіп келді. 2008 жылдың шілдесінде өндіріс тоқтатылатыны жарияланды. Компанияның атауы, зият жеңілдік құқығы және дизайн құқықтары Нью-Йорк штатының Манлиус қаласындағы Л. және Дж. Стикли компаниясы сатып алынды. Гарднерде алғашқы практикалық уақыт сағаты да жасалды. Оны 1894 жылы Эдвард Г. Уоткинс ойлап тапты, ол Хейвуд Уэйкфилдте инженер болып жұмыс істеген кезде, қызметкерлерді есепке алу үшін жақсырақ уақыт сағатын жасауды сұрады. Уоткинс жақсырақ уақыт сағатына деген қажеттіліктің артып келе жатқанын түсінгеннен кейін Simplex Time Recorder ашты. 1958 жылы Simplex IBM Time Recorder бөлімін, соның ішінде өрттен қорғау бөлімін сатып алды. Бұл сатып алу Simplex компаниясын өрт сигнализациясы және бизнес жүйелері саласындағы көшбасшыға айналдыруға көмектесті. Simplex компаниясы Уоткинс отбасының меншігінде болды және бір ғасырдан астам уақыт бойы жұмыс істеді, оның ішінде 1942 жылдан 1967 жылға дейін ұлы Курт және 1967 жылдан бастап немересі Крис болды, содан кейін 2000 жылы Tyco International компаниясына сатылды. 2009 жылы жыл сайынғы креслолы жарысы басталды және қыркүйек айының соңғы сенбісінде Гарднер қаласының орталығында өтеді, онда екі адамнан құралған командалар дөңгелектері бар өздері жасаған орындықтарда көшелермен жарысады. Қала сонымен қатар Жаңа Англиядағы ең ірі American Cancer Society Relay For Life іс-шарасын қабылдайды.
Named in honor of Thomas Gardner, the land was first settled by Europeans in 1764 and was officially incorporated as a town in 1785, after receiving land grants from the surrounding towns of Ashburnham, Templeton, Westminster, and Winchendon. In circa 1805, Gardner became a center for lumber and furniture industries, and is now known as "The Chair City" and "The Furniture Capital of New England", due to its long history of production in that industry. By 1910, there were twenty chair factories, which produced four million chairs per year. It was also noted for silversmithing. The Gardner State Hospital pioneered the use of cottage residences. In 1922, the seal of Gardner was designed by the native born illustrator Harrison Cady. According to city code, the seal portrays Thomas Gardner standing in front of Crystal Lake with Mount Monadnock in the distance. Within five smaller circles there is a chair, representing the importance of the furniture industry to city economy, as well as the letters W, W, A, and T, representing the surrounding towns of Westminster, Winchendon, Ashburnham, and Templeton, which all contributed land to the city at its founding. Gardner was incorporated as a city in 1923. Gardner is the birthplace of the Heywood Wakefield Company, dating from 1826 when the five Heywood brothers, Walter, Levi, Seth, Benjamin, and William, began to fashion wooden chairs and furniture in a barn near their family farm. In the early years, Walter fashioned chairs by hand, also using a foot lathe. He was soon joined by Levi and Benjamin on a part time basis, while running a nearby country store. In 1831, Levi moved to Boston, where he established an outlet store to sell the chairs, while Benjamin and William remained in Gardner to manufacture them. A fire destroyed their chair shop in 1834. A year later, the partnership of B. F. Heywood and Company was formed, composed of Benjamin, Walter, and William, as well as Moses Wood and James Gates. Gardner was also the home of the Conant Ball Company. Nichols and Stone Chair Company traces their origin to 1762 in Westminster, Massachusetts. The company moved to Gardner at the turn of the twentieth century. As of July 2008, it was announced production would terminate. The name, intellectual property, and the design rights were purchased by L. and J. G. Stickley of Manlius, New York. Gardner is also home to the first practical time clock. It was invented in 1894 by Edward G. Watkins, while he was an engineer at Heywood Wakefield when he was asked to make a better time clock to keep track of employees. After recognizing growing nationwide need for a better time clock, Watkins opened Simplex Time Recorder. In 1958, Simplex bought the IBM Time Recorder Division, which also included the fire protection division. This purchase helped propel Simplex to become a leader in fire alarms and business systems. Simplex would be owned and operated under the Watkins family for over a century with family including son, Curt, from 1942 to 1967, and grandson, Chris, from 1967, until it was sold in 2000, to Tyco International. In 2009, the Annual Chair Luge began and takes place on the last Saturday in September in downtown Gardner and features teams of two racing down the streets in homemade chairs on wheels. The city is also home of the largest American Cancer Society Relay For Life event in New England.
География
АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, Гарднердің жалпы ауданы 23.0 шаршы миль (60 км²), оның ішінде 22.2 шаршы миль (57 км²) құрлық және 0.8 шаршы миль (2 км²), немесе 3.52%, су құрайды. Қала Кристалл көлінің жағасында орналасқан. Оның ең биік нүктесі – қала орталығына жақын орналасқан Резервуар төбесінің шыңы, теңіз деңгейінен 1280 футтан (390 м) жоғары. Гарднер солтүстікте Уинчендон және Эшбернхаммен, шығыста Вестминстермен, оңтүстікте Хаббардстонмен, батыста Темплтонмен шектеседі, бәрі Массачусетс штатында.
According to the United States Census Bureau, Gardner has a total area of 23.0 square miles (60 km2), of which 22.2 square miles (57 km2) is land and 0.8 square miles (2 km2), or 3.52%, is water. The city is situated on Crystal Lake. Its highest point is the summit of Reservoir Hill, close to the city center, with an elevation of over 1280 feet (390 m) above sea level. Gardner is bordered by Winchendon and Ashburnham to the north, Westminster to the east, Hubbardston to the south, and Templeton to the west, all in Massachusetts.
Демография
2000 жылғы АҚШ халық санағы бойынша Гарднер қаласында 20 770 адам, 8 282 үй шаруашылығы және 5 085 отбасы тұрды. 2018 жылы халық тығыздығы бір шаршы мильге 931,0 адамды құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 93,13% ақ нәсілді, 2,29% афроамерикалық, 0,34% американдық үндістер, 1,37% азиялық, 0,08% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,22% басқа нәсілдер және 1,58% екі немесе одан көп нәсілдің өкілдері. Кез келген нәсілге жататын испандықтар мен латын американдықтары халықтың 4,08% құрады. Ал 19,6% француз-канадтық, 17,6% француз, 12,7% ирланд, 6,7% ағылшын, 6,3% поляк және 6,2% итальян тегінен шыққандарды құрады. 8 282 үй шаруашылығының 30,3% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 44,4% -ы бірге тұратын жұбайлар, 12,7% -ында күйеуі жоқ әйел үй иесі, ал 38,6% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 32,4% жеке тұлғалардан тұрады, ал 13,5% -ында 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдар бар. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,35 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,97 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас ерекшеліктері: 18 жасқа дейінгілер 23,7% құрайды, 18-24 жастағылар 7,7%, 25-44 жастағылар 31,8%, 45-64 жастағылар 20,7%, ал 65 жастан асқандар 16,1% құрайды. Орташа жас 38 жасқа тең. Әр 100 әйелге 105,1 еркек шақтап келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 103,7 еркек шақтап келеді. Қала бойынша үй шаруашылығының орташа табысы 37 334 доллар, ал отбасының орташа табысы 47 164 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 35 804 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 26 913 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 18 624 долларды құрады. Халықтың шамамен 7,0% отбасы және 9,6% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 12,8% және 65 жастан асқандардың 11,7% кедейлікте өмір сүреді.
As of the United States Census of 2000, there were 20,770 people, 8,282 households, and 5,085 families residing in Gardner. The population density was 931.0 people per square mile in 2018. There were 8,838 housing units at an average density of The racial makeup of the city was 93.13% White, 2.29% African American, 0.34% Native American, 1.37% Asian, 0.08% Pacific Islander, 1.22% from other races, and 1.58% from two or more races. Hispanic or Latino of any race were 4.08% of the population, while 19.6% were of French Canadian, 17.6% French, 12.7% Irish, 6.7% English, 6.3% Polish and 6.2% Italian ancestry. There were 8,282 households, out of which 30.3% had children under the age of 18 living with them, 44.4% were married couples living together, 12.7% had a female householder with no husband present, and 38.6% were non families. Of all households, 32.4% were made up of individuals, and 13.5% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 2.35 and the average family size was 2.97. In the city, the population was spread out, with 23.7% under the age of 18, 7.7% from 18 to 24, 31.8% from 25 to 44, 20.7% from 45 to 64, and 16.1% who were 65 years of age or older. The median age was 38 years. For every 100 females, there were 105.1 males. For every 100 females age 18 and over, there were 103.7 males. The median income for a household in the city was $37,334, and the median income for a family was $47,164. Males had a median income of $35,804 versus $26,913 for females. The per capita income for the city was $18,624. About 7.0% of families and 9.6% of the population were below the poverty line, including 12.8% of those under age 18 and 11.7% of those age 65 or over.
Экономика
Гарднер тарихының барысында жиһаз өнеркәсібімен әйгілі болды және "Орындықтар қаласы" деген лақап атын алды. Соңғы онжылдықтарда деиндустриализацияға ұшыраса да, Гарднер мен оның көршілес қалаларында, оның ішінде Гарднердегі Standard Chair және Saloom Furniture Company сияқты бірнеше өндірушілер әлі де қызмет етеді. Қалада Seaman Paper атты көпұлтты қағаз және қаптама өндіруші компаниясы да орналасқан.
Throughout its history, Gardner has been known for its furniture industry, earning its nickname as "The Chair City". While the location has undergone deindustrialization in recent decades, a handful of manufacturers remain in Gardner and its neighboring towns, including Standard Chair of Gardner and the Saloom Furniture Company. The city is also home to a multinational paper and packaging manufacturer, Seaman Paper.
Білім
Гарднерде бір бастауыш мектеп бар, Гарднер бастауыш мектебі K-4 сыныптарына қызмет көрсетеді. Гарднер орта мектебі 5-7 сыныптарға арналған. Гарднер орта мектебі – қаланың жоғары мектебі және 8-12 сыныптарға қызмет көрсетеді. Сонымен қатар Гарднер академиясы (балама мектеп) бар.
There is one elementary school in Gardner, Gardner Elementary School it serves grades K 4. Gardner Middle School serves grades 5 7. Gardner High School is the city's high school and serves grades 8 12. There is also Gardner Academy (alternative school)
Гарднер қалалық кітапханасы 1885 жылы ашылды. Алғашқы ғимарат қазір қала тарихы мұражайы болып табылады. 2008 жылы Гарднер бюджетінің 1,84%-ын (734 164 доллар) қалалық кітапханаға жұмсады.
The Gardner Public Library opened in 1885. The original building is now a museum of the city's history. In 2008, Gardner spent 1.84% ($734,164) of its budget on the public library.
Көлік
Гарднер қаласының қоғамдық көлігін негізінен Монтачусет аймақтық транзиттік басқармасы (MART) қамтамасыз етеді. Ол жергілікті белгілі маршруттар бойынша автобус қызметтерін, шаттл қызметтерін, сондай-ақ Монтачусет аймағында арнайы көлік қызметтерін ұсынады. 1871 жылдан бастап Бостон, Барр және Гарднер темір жолы қалаға пойыз қатынасын жүзеге асырды. Гарднер станциясы 1980 жылдан 1986 жылға дейін MBTA-ның Фичбург тармағының соңғы станциясы болды, бірақ 1987 жылдың басында Фичбургке дейін қысқартылды. MART 2016 жылы Гарднерден Фичбург тармағының жаңа Вахусет станциясына жұмыс күндері микроавтобуспен қызмет көрсетуді бастады.
Public transportation for Gardner is largely supplied by the Montachusett Regional Transit Authority (MART). It operates local fixed route bus services, shuttle services, as well as para transit services within the Montachusett Region. Beginning in 1871, the Boston, Barre and Gardner Railroad provided rail service to the town. Gardner Station was the terminus of the Fitchburg Line for the MBTA from 1980 to 1986, but was cut back to Fitchburg at the beginning of 1987. MART began weekday van service from Gardner to the new Wachusett terminus of the Fitchburg line in 2016.
Танымал мәдениетте
Гарднер 1992 жылғы "Мектептегі байланыстар" фильмінің түсірілім алаңы болды. Гарднер Стивен Кингтің кітабы негізінде түсірілген "Castle Rock" телесериалының түсірілім алаңы болды. Гарднер 2008 жылы "А Haunting" сериалының алтыншы маусымындағы бір бөлімінің түсірілім алаңы болды. Гарднер 2021 жылы "Декстер" сериалының түсірілім алаңы болды.
Gardner was a filming location for the 1992 movie School Ties. Gardner was a filming location for the Castle Rock, a television series based on a book by Stephen King. Gardner was the filming location for an episode in the sixth season of A Haunting in 2008. Gardner was the filming location for the show Dexter in 2021.